پیروزی امانوئل مکرون؛ رئیس‌جمهوری فرانسه با چه چالش‌هایی روبه‌رو است؟

مشارکت پایین و آرای بی‌سابقه جریان‌های راست تندرو صحنه‌ سیاسی فرانسه را دگرگون کرده‌ و چالش‌های جدیدی را پیش‌ روی امانوئل مکرون گذاشته است‌. او با کسب ۵۸ درصد آراء برای بار دوم رئیس‌جمهور فرانسه شد. از سال ۱۹۶۵ تاکنون، هیچ‌ رئیس‌جمهوری موفق نشده بود بدون تشکیل یک دولت ائتلافی در دوره اول ریاست‌جمهوری خود، به این مهم دست‌ یابد. با این حال به نظر می‌رسد شرایط سیاست داخلی فرانسه جشن پیروزی را به کام او تلخ کرده باشد.

بیش از ۲۸ درصد از واجدین شرایط رای نداند. آخرین باری که فرانسوی‌ها این‌گونه نارضایتی خود را ابراز کردند سال ۱۹۶۹ بود؛ در جریان انتخاباتی که دو نامزد دور دوم آن از احزاب راست بودند، و افکار عمومی هنوز تحت تأثیر اعتصابات گسترده و اعتراضات بی‌سابقه‌ ماه مه ۱۹۶۸ بود. در آن زمان، خیلی‌ها شعار می‌دادند که "نه این را می‌خواهیم و نه آن را" . شعاری که در روزهای اخیر نیز در صحن دانشگاه‌ها و بر دیوار خیابان‌ها به چشم می‌خورد: "نه مکرون نه لوپن."

درست است که شرایط نسبت به سال ۱۹۶۹ فرق کرده و مقایسه‌ جریان راستی که خود را وامدار ژنرال دوگل می‌دانست با گفتمان مارین لوپنِ تندرو، مهاجرستیز و اروپاگریز ساده‌انگارنه است. اما اغراق نکرده‌ایم اگر بگویم که قهرکردن بخش بزرگی از جامعه فرانسه با صندوق‌های رای حکایت از بحرانی عمیق دارد که ساختار دموکراسی در این کشور را به چالش گرفته است.

بخصوص که رئیس‌جمهور کنونی فرانسه کوشید که در هفته‌های اخیر، دور دوم انتخابات را به یک همه‌پرسی خلاصه کند؛ همه‌پرسی‌ِ "آری یا نه گفتن به اتحادیه اروپا"، "آری یا نه گفتن به جمهوری فرانسه." او از جامعه فرانسه می‌خواست که بین به‌گفته وی "ترقی‌خواهان" و "ملی‌گرایان افراطی" دست به انتخاب بزند.

بحران مشروعیت

اما جنبش بزرگ ضد لوپن که مکرون خواهانش بود، شکل نگرفت. ظاهراً دیگر راستگرایان تندرو آنقدرها هم که او گمان می‌کرد، منفور نیستند؛ مارین لوپن، رهبری حزب اجماع ملی، که در سال ۲۰۱۷، ۳۴ درصد آرا را به‌دست آورد، این بار، از مرز ۴۱ درصد نیز گذشته، و به‌نظر، موجه‌تر و قدرتمندتر شده است.

این در حالی است که امانوئل مکرون، پس از پیروزی در سال ۲۰۱۷، وعده داده بود که کاری کند که فرانسوی‌ها "دیگر هیچ نیازی به رای‌دادن به افراطی‌ها احساس نکنند." اما امسال، نه تنها مارین لوپن بار دیگر به دور دوم راه یافت، بلکه بهترین نتیجه‌ انتخاباتی تاریخ حزب متبوعش را نیز رقم زد.

جریان چپ تندرو به رهبری ژان‌لوک ملانشون هم موفق شد میلیون‌ها فرانسوی را مجاب کند، و هم سوسیالیست‌ها (بزرگترین حزب چپ فرانسه) را از دور رقابت بیرون راند، هم حزب "فرانسه تسلیم‌ناپذیر" را به سومین جریان سیاسی کشور تبدیل کند.

به‌نظر می‌رسد که امانوئل مکرون دیگر مشروعیت و محبوبیت پنج سال گذشته را ندارد؛ آراء وی در مقایسه با دور قبل دست‌کم ۸ درصد افت کرده است. علاوه بر این، او اکنون با رقبایی روبه‌روست که سال به سال بر پشتوانه مردمی‌شان اضافه می‌شود. در واقع، بازیگران اصلی صحنه‌ سیاست در فرانسه‌‌ امروز راست‌گرایان و چپ‌گرایان رادیکال هستند.

آنها می‌خواهند، با به‌دست گرفتن پارلمان فرانسه، رئیس‌جمهور را مجبور کنند که به یک دولت ائتلافی قناعت کند، و عملاً، نتواند وعده‌های انتخاباتی خود را تحقق بخشد.

"دور سوم انتخابات"

ژان‌لوک ملانشون در سخنانی که دقایقی پس از اعلام نتایج اولیه شمارش آراء ایراد کرد، صریحا از "دور سوم انتخابات" گفت و از هواداران چپ در فرانسه خواست که در انتخابات پارلمانی (که در روزهای دوازدهم و نوزدهم ژوئن برگزار می‌شود) به ائتلاف متشکل از حزب او رای دهند: "اگر به رای شما ائتلاف اتحاد مردمی که گسترده‌تر هم خواهد شد، اکثریت کرسی‌های مجلس را به‌دست آورد، دنیای دیگری ممکن خواهد شد… از شما می‌خواهم که به نخست‌وزیری من رای دهید. از شما می‌خواهم تا سرنوشت دیگری را برای کشورمان رقم بزنید."

مارین لوپن هم تأکید کرد که "نبرد بزرگ انتخابات مجلس از امشب آغاز می‌شود." رهبری راست‌گرای حزب اجماع ملی نتیجه انتخابات یکشنبه را یک "پیروزی درخشان" و "به قله رسیدن" افکار و ایده‌هایی می‌داند که سال‌ها از آن دفاع کرده است: "تاریخ هزاران بار به آنهایی که نابودی ما را انتظار می‌کشیده‌اند، ثابت کرده است که اشتباه می‌کنند." وی سپس می‌افزاید "امید" که امروز شکل گرفته "گواه این است که مردم فرانسه دیگر هیچ اعتمادی به رهبران خود ندارد، و رهبران دیگر نمی‌توانند این امر را نادیده بگیرند."

رئیس‌جمهور منتخب فرانسه می‌گوید پیام اعتراض مردم را شنیده است. امانوئل مکرون می‌گوید "پنج سال آینده شبیه به پنج سال گذشته نخواهد بود." او که در این سال‌ها انگ "رئیس‌جمهور متمولین" را بر پیشانی خود دید، اکنون وعده می‌دهد که در ابتدای تابستان (یعنی پیش از انتخابات پارلمانی) "یک قانون استثنایی برای بهبود قدرت خرید" مردم به تصویب مجلس برساند. اکثر طبقه‌ فرودست و ساکنان کم‌درآمد شهرهای کوچک و مناطق روستانشین به جریان‌های مخالف آقای مکرون رای دادند.

حزب متبوع وی، حزب "به‌پیش"، در حال حاضر اکثریت مجلس را در اختیار دارد، اما مدتی است که علاوه بر اختلافات درون حزبی، بی‌تجربگی برخی از نمایندگان این حزب تازه تأسیس نیز خشم و نارضایتی شهروندان را برانگیخته است. رهبران این حزب نگران از دست‌دادن حامیان محلی خود هستند. بسیاری راه‌حل را در ائتلاف با سیاستمداران راست سنتی می‌دانند.

رئیس جمهور منتخب فرانسه گفته که دولت کنونی تا هفته آینده به کار خود ادامه خواهد داد. همزمان خبرها حاکی از آن است نزدیکان وی در حال مذاکره با جناح میانه‌روی حزب راست جمهوری‌خواه و دیگر احزاب میانه‌رو هستند. به‌نظر می‌رسد که امانوئل مکرون می‌کوشد هرچه زودتر یک دولت ائتلافی تشکیل دهد و زمان بخرد تا حزب متبوعش بتواند برای کارزار انتخابات پارلمانی آماده شود.

او شش هفته فرصت دارد حزب "به‌پیش" را دوباره متحد و به‌پیش راند. رادیو "فرانس‌انفو"، از کانال‌های رادیوی ملی فرانسه، فردای روز انتخابات با نقل‌قول از "نزدیکان" امانوئل مکرون خبر داد که رئیس‌جمهور "شخصاً نامزدان انتخابات پارلمانی حزب متبوعش را انتخاب" خواهد کرد. به این‌منظور مسئولان کمیسیون ملی انتخابات حزب، آخر این هفته در پاریس، گردهم می‌آیند.