انتخابات اسرائیل؛ راستگرایان اسرائیل در تلاش برای حذف نتانیاهو از قدرت

در حالی که تا چند ماه دیگر چهارمین انتخابات سراسری اسرائیل در دو سال گذشته برگزار می‌شود، بنیامین نتانیاهو نخست وزیر این کشور با چالشی جدید و مهم روبرو است. او این بار با مخالفانی از جناح راست که خود به آن تعلق دارد، روبرو خواهد بود. رقبایی که ممکن است برای برکنار کردن او با یکدیگر متحد شوند.

پارلمان اسرائیل روز ۲۳ دسامبر بعد از به سر آمدن ضرب‌الاجل تعیین شده برای تصویب بودجه دولت، به طور خودکار منحل و کار به برگزاری یک انتخابات عمومی دیگر در ماه مارس کشیده شد.

انتخابات اسرائیل از گذشته میدان رقابت احزاب راست‌گرا با جناح میانه‌ و چپ‌ بوده است. اما به دنبال ظهور مخالفانی در پایگاه سیاسی خود نتانیاهو، او حالا برای کسب رای باید با رقبایی از جناح راست‌ هم مبارزه کند.

انتخابات پیش رو هم مثل سه دوره گذشته در واقع یک نظرسنجی در رابطه با عملکرد نتانیاهو خواهد بود که این بار در پس‌زمینه‌ای از اتهامات فساد مالی -که پای او را به دادگاه باز کرده- و بحران ادامه‌دار ویروس کرونا، برگزار خواهد شد.

سیاست‌های مربوط به مهار همه‌گیری

انتظار می‌رود نتانیاهو در واکنش به نارضایتی مردم نسبت به نحوه عملکرد خود در مدیریت همه‌گیری کرونا، به بازارگرمی در رابطه با موفقیت خود در خرید واکسن‌ کووید-۱۹ و آغاز کارزار واکسیناسیون و همین‌طور امضای توافق‌ عادی‌سازی روابط با چهار کشور عرب - و احتمالا کشورهای بیشتر در آینده - روی بیاورد.

اما نتانیاهو در عین حال با مخالفت شدید رقبای خود در جناح راست روبروست که با وجود داشتن دیدگاه‌های جنگ‌افروزانه‌ مشابه، او را گزینه‌ای مناسب برای اداره کشور نمی‌دانند چون از یک سو در دادگاه به رشوه، کلاهبرداری و خیانت متهم شده و از سوی دیگر از نظر آن‌ها در رویارویی با بیماری کووید-۱۹ - که دوباره در سراسر کشور در حال اوج‌گیری است- عملکرد مطلوبی نداشته است.

مخالفان نتانیاهو موفق شدند موجی از نارضایتی را در کشور بوجود بیاورند که ۶ ماه اعتراضات سراسری علیه نخست‌وزیر را به دنبال داشت. اعتراضاتی که طی آن هزاران اسرائیلی به خیابان‌ آمدند و با اشاره به اتهامات فساد مالی نتانیاهو و نحوه عملکردش در مدیریت بحران سلامت کنونی و همین‌طور پیامدهای اقتصادی ناشی از آن، خواستار استعفای او شدند.

رقبای جدید

یکی از رقبای قدرتمند نتانیاهو احتمالا گیدون ساعر خواهد بود؛ یکی از وزرای پیشین کابینه و عضو حزب راست‌گرای لیکود به رهبری نتانیاهو که پس از جدایی از آن، حزب خود را تشکیل داد و عهد کرد جای نخست‌وزیر کنونی را بگیرد.

او اوایل ماه جاری همزمان با اعلام نامزدی خود برای انتخابات آینده، آنچه " کیش شخصیت" نتانیاهو در حزب لیکود دانست را محکوم کرد و گفت این مساله‌ایست که نخست‌وزیر از آن در جهت منافع شخصی و به ویژه تلاش‌‌های خود برای رهایی از اتهامات فساد مالی‌ بهره برده است. ساعر همچنین تاکید کرد که مردم اسرائیل اعتماد خود نسبت به نظامی سیاسی کشور را از دست داده‌اند و نتانیاهو هم برای مدتی بسیار طولانی به قدرت چسبیده است.

بنا بر نظرسنجی‌های عمومی اخیر، ساعر در انتخابات پیش‌رو نمایشی قدرتمند خواهد داشت و حزب‌ تحت رهبری‌اش هم بعد از حزب لیکود به رهبری نتانیاهو، از نظر تعداد کرسی در مجلس در جایگاه دوم خواهد ایستاد.

اگر نتیجه انتخابات با اعداد و ارقام این نظرسنجی‌ مطابقت داشته باشد، به نظر می‌رسد ساعر و سایر رقبای نتانیاهو می‌توانند با ایجاد یک ائتلاف حداکثری در کنار هم، به دوره کاری طولانی مدت نخست‌وزیری او پایان دهند.

نفتالی بنت یکی دیگر از رقیبان اصلی نتانیاهو، وزیر دفاع پیشین و از رهبران حزب راست افراطی به نام "راست جدید" است. انتقادهای شدید بنت از نحوه مدیریت همه‌گیری باعث افزایش قابل ملاحظه محبوبیت او در نظرسنجی‌ها شد. با این حال جدیدترین نظرسنجی‌ها نشان داده بعد از نامزدی گیدون ساعر، او برخی حامیان خود را از دست داده است.

آویگدور لیبرمن، یکی دیگر از مخالفان جناح راستی و یکی از شخصیت‌های ملی‌گرای افراطی است که می‌تواند با پیوستن به سایر رقبای راست‌گرای نتانیاهو، به آن‌ها کمک کند اکثریت پارلمانی که برای برکنار کردن او نیاز دارند را به دست آورند.

یهودا شلزینگر، گزارشگر سیاسی در مقاله خود در روزنامه رایگان اسرائیل هیوم که حامی نتانیاهو است نوشته انتخاباتی متفاوت با دوره‌های قبلی پیش‌بینی می‌کند و دلیل‌اش هم تغییر برنامه ناشی از بحران کرونا و چشم‌انداز سیاسی متغیر کشور است.

در مقاله شلزینگر آمده: "ما تا کنون به یک معادله ساده عادت داشتیم: جناح راست علیه جناح چپ … حالا راست‌گرایان رو در روی هم خواهند ایستاد و نتانیاهو با ساعر/ بنت رقابت خواهد کرد. احتمالا شاهد مناظره‌های پیچیده و تعاریف تازه‌ای برای جناح راست و چپ در این دوران خواهیم بود. توافق‌های صلح ( عادی‌سازی روابط) به کدام طرف تعلق دارد، جناح راست یا چپ؟ … و چه چیزی از جناح چپ باقی می‌ماند؟"

کاهش شدید محبوبیت گانتس در نظرسنجی‌ها

به نظر می‌رسد بنی گانتس، وزیر دفاع اسرائیل بعد از زیرپا گذاشتن وعده اصلی کارزار خود مبنی بر این‌که هرگز در دولتی به رهبری نتانیاهو خدمت نخواهد کرد، بسیاری از طرفدارانش را از دست داده است. آقای گانتس بعد از رقابت با نتانیاهو در سه دوره انتخابات بی‌نتیجه، در کنار او دولت " وحدت ملی" را تشکیل داد.

بنابر نظرسنجی‌های اخیر، حزب راست میانه آبی و سفید به رهبری گانتس که زمانی یک تهدید جدی به حساب می‌آمد و رای‌دهندگان آن را جایگزینی مناسب برای دولت نتانیاهو می‌دانستند، تنها ۵ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی‌ پارلمان را از آن خود خواهد کرد.

آلوف بن، سردبیر روزنامه هاآرتص در مقاله خود نوشت: " دوران فعالیت سیاسی بنی گانتز به پایان ناگوار خود نزدیک شده و شوربختی او برای یک لحظه مایه شادمانی است:‌ در سیاست هم پاداش وجود دارد و هم مجازات. تو برای پیوستن به دولت نتانیاهو رای مخالفان او را دزدیدی … و آنچه شایسته‌اش بودی، نصیبت شد."