مخالفان محدودیت‌های کرونا در آلمان به دنبال تغییر نظام سیاسی هستند؟

از زمان شیوع بیماری کووید-۱۹ دولت آلمان از حمایت گسترده مردم نسبت به محدودیت‌های اعمال شده برخوردار بوده، اما در عین حال صداهای مخالف هم به گوش رسیده‌اند.

گروه‌های مختلف، اغلب تحت‌تاثیر تئوری‌های توطئه و افراط‌گرایی سیاسی، به اقدامات دولت برای مهار این بیماری اعتراض و نسبت به پیامد‌های اقتصادی و احتمال نقص آزادی‌ها ابراز نگرانی کرده اند.

گروه موسوم به "کوئردنکن" (Querdenken در آلمانی به معنای تفکر جانبی) یکی از این گروه‌های مخالف قرنطینه و شاید بتوان گفت مشهورترین آن‌هاست.

در مورد کوئردنکن‌ چه می‌دانیم؟

در طول تابستان، هر وقت اعتراضی علیه محدودیت‌های مربوط به ویروس کرونا برگزارمی‌شد، معمولا نام گروه کوئردنکن هم به میان می‌آمد. واژه آلمانی "Querdenker" هم برای توصیف اعضای رسمی جنبش غیر‌متمرکز کوئردنکن به کار می‌رود و هم به هر فردی گفته می‌شود که مخالف قرنطینه و واکسیناسیون است یا نسبت به مرگ‌بار بودن بیماری کووید-۱۹ شک دارد.

به گزارش شبکه "‌بی‌آر۲۴" ایالت باواریا، جنبش کوئردنکن از رویداد اعتراضی روز ۱۸ آوریل ۲۰۲۰ در مخالفت با اعمال قرنطینه در اشتوتگارت شروع شد و از آن جا به بسیاری شهرهای دیگر هم گسترش یافت.

این جنبش ظاهرا در ابتدا با هدف اعتراض نسبت به قرنطینه و اجباری بودن ماسک شروع شد اما از بدو شکل‌گیری خود اشکال گوناگونی به خود گرفته است.

در بیانیه این جنبش آمده: " ما جنبشی غیر‌حزبی هستیم و هیچ عقیده‌ای را رد نمی‌کنیم. بعد از بازنویسی قانون اساسی، همه ابزارهای دموکراتیک برای آن در دسترس خواهند بود. ما مردم‌سالار هستیم. جنبشی صلح‌طلب که در آن جایی برای افراطی‌گرایی، خشونت، یهودی‌ستیزی و تفکر تحقیر‌آمیز نسبت به نوع بشر وجود ندارد. "

تعداد زیادی از گروه‌های محلی، وب‌سایت‌هایی بسیار شبیه به وب‌سایت گروه اصلی کوئردنکن که مقر آن در اشتوتگارت است، به راه انداخته‌اند. وب‌سایت اصلی جنبش به افراد علاقمند در شهرهای دیگر اجازه می‌دهد، سایت مربوط به گروه محلی خود را با ساختاری مشابه بسازند. از جمله شهرهایی که وب‌سایت محلی خود را راه‌انداخته‌اند، کلن و دورتموند هستند. در وب‌سایت اصلی‌ علاوه بر این اجناس تبلیغاتی مربوط به جنبش هم به فروش می‌رسد.

کوئردنکن به طور عمده از طریق شبکه‌های اجتماعی با طرفداران خود در ارتباط است. شاخه اصلی این جنبش در اشتوتگارت موسوم به " کوئردنکن۷۱۱ " در فیس‌بوک، اینستاگرام، یوتیوب و تلگرام فعال است و در آن‌ها به ترتیب ۳۱،۵۰۰، ۱۹،۲۰۰، ۷۶،۸۰۰ و ۶۹،۶۰۰ دنبال‌کننده دارد. این شاخه علاوه بر این در یک اپلیکیشن اشتراک ویدئوی مرتبط با راست‌گرایان افراطی به نام " بیت‌چوت" هم فعال است.

چرا کوئردنکن به افراط‌گرایی متهم شده؟

رسانه‌های جریان اصلی اغلب به این موضوع اشاره کرده‌اند که کنش‌گران ضد واکسن، گروه‌های سیاسی افراطی و طرفداران تئوری‌های توطئه به شکل فزاینده‌ای در این جنبش فعالیت می‌کنند. در اعتراضات این گروه، بسیاری نمادهای مربوط به گروه‌های راست‌گرا از جمله پرچم‌های " شهروندان رایش" به چشم خورده‌اند. این پرچم‌ها نماد جنبشی هستند که مشروعیت کشور آلمان پس از جنگ را به رسمیت نمی‌شناسد.

به گزارش روزنامه لیبرال تاگزایتونگ، در جریان تظاهراتی که روز ۳۰ اوت در اعتراض به محدودیت‌های مربوط به مهار ویروس کرونا توسط کوئردنکن ترتیب داده شد، " صدها نفر از مردم - که ظاهرا از اعضای گروه‌های راست‌ افراطی، جنبش شهروندان رایش و شاخه جوانان حزب ملی‌گرای راست افراطی " جایگزینی برای آلمان" (ای‌اف‌دی) بودند- با عبور از صف پلیس به سمت پله‌های ساختمان رایشتاگ (پارلمان آلمان) و درب ورودی آن یورش بردند. "

یک اتفاق خبرساز دیگر هم روز ۱۸ نوامبر رخ داد. وقتی اعضای گروه کوئردنکن از سوی نمایندگان حزب ای‌اف‌دی در پارلمان برای شرکت در جلسات مجلس به ساختمان رایشتاگ دعوت شدند اما آن‌ها شروع به پرسه زدن در ساختمان و ایجاد بی‌نظمی کردند. روزنامه محافظه‌کار "دی ولت" با اشاره به حدس و گمان‌های تایید نشده در رابطه با این که ای‌اف‌دی از قصد این افراد برای ایجاد اخلال مطلع بوده، نوشت: "برخی نمایندگان بوندستاگ (پارلمان آلمان) گزارش دادند آن روز در ساختمان رایشتاگ توسط مخالفان محدودیت‌های مربوط به مهار کرونا تحت فشار قرار گرفتند. به گمان آن‌ها، حزب ای‌اف‌دی در پس این ماجرا قرار دارد."

مجله خبری محافظه‌کار فوکس روز ۱۰ دسامبر گزارش داد که اداره حفاظت از قانون اساسی آلمان، گروه کوئردنکن۷۱۱ را تحت نظر قرار داده است. این مجله نوشت " تاثیر شهروندان رایش در این جنبش به اوج خود خواهد رسید."

پای گروه‌های مشابه دیگر هم در میان است؟

نگرانی‌های دیگری هم در این رابطه وجود دارد که جنبش کوئردنکن به شدت مستعد پذیرش تئوری‌های توطئه مربوط به کووید-۱۹ است. برای مثال در اعتراضات این گروه نمادهای مربوط به یک نظریه توطئه راست افراطی به نام کیوانان دیده می‌شد. شبکه رداکسیون آلمان که متمایل به جناح چپ است، در این باره گفت:‌ " Q نماد کوئردنکن است، بله. اما این تنها معنی این حرف نیست. Q علاوه بر این نام بنیانگذار کل نظریه توطئه کیوانان که شروع آن از آمریکا بود هم هست."

گروه دیگری که با این جنبش مرتبط دانسته می‌شود، " مردم علیه کرونا" نام دارد. گروهی که به طور مرتب نسبت به واکسن‌های در حال ساخت ویروس کرونا ابراز شک و تردید کرده است . کاربران در صفحه این گروه در فیس‌بوک به شدت به اوگور شاهین، بنیان‌گذار شرکت بایو‌ان‌تک - که با همکاری کمپانی داروسازی فایزر آمریکا واکسن کرونا تولید کرده- تاخته‌اند.

بسیاری گروه‌های دیگر با هدف‌های یکسان، یا به راهپیمایی‌های اعتراضی کوئردنکن پیوستند و یا به روش‌ها دیگر از آن حمایت کردند. یکی از گروه‌های کلیدی از این دست، "مقاومت ۲۰۲۰" نام دارد که اقدامات دولت آلمان را غیردموکراتیک می‌داند. این گروه به دنبال راه‌اندازی سازمانی سیاسی است تا نه تنها سیاست‌های مربوط به ویروس کرونا را به چالش بکشد، بلکه علاوه بر آن برای رفع کاستی‌های دموکراتیک موجود در آلمان هم تلاش کند. شبکه تلویزیونی عمومی آ.آر.دی در وب‌سایت خود به نقل از ماتیاس کوئنت، جامعه‌شناس آلمانی نوشت:‌ " مقاومت ۲۰۲۰ دیگ ذوبی ناهمگون از نظریه‌پردازان توطئه، پوپولیست‌های (عوام‌گرایان) راست‌گرا، باطن‌گرایان چپ مخالف با واکسن و همین طور شهروندان وحشت‌زده است و این خطرناک است."

جایگزینی برای نظام سیاسی فعلی؟

همه‌گیری کرونا علاوه بر این به ظهور گروه‌های کنش‌گری منجر شده که به دنبال ایجاد تغییری بنیادین در جامعه آلمان به ویژه نظام سیاسی سنتی و چشم‌انداز حزبی آن هستند.

گروه "میدیزو" ( مخفف Mit Dir Zusammen در فارسی به معنای همراه تو) خود را سازمانی معرفی می‌کند که هدف‌اش توانمندسازی مردم برای" ایجاد نوع کاملا جدیدی از سیاست" است. سیاستی که به شکل‌گیری "جامعه‌ای مهربان‌تر" منجر خواهد شد.

این گروه می‌گوید " یک حزب، جنبش یا طرح ابتکاری نیست". گروه میدیزو به غیر از ابراز نارضایتی از نظام سیاسی فعلی، جهان‌بینی روشنی از خود ارائه نداده‌ و گروه‌های کوئردنکن در اشتوتگارت و مقاومت ۲۰۲۰ در دوسلدورف را از جمله گروه‌هایی معرفی کرده‌ است که " هدف یکسان یا دست کم مشابهی" با آن‌ها دارند.

این گروه به اخبار و شبکه‌های اجتماعی سنتی اعتمادی ندارد و می‌کوشد پلتفرم‌های دیجیتال خودش را برای بحث‌های سیاسی راه‌اندازی کند. آن‌ها همچنین در حال ساخت رسانه‌های اجتماعی و حتی شبکه خبری خاص خود هستند.

میتیزو در صفحه فیس‌بوک خود، این شبکه اجتماعی که ساختش هنوز به پایان نرسیده را تبلیغ و آن را "جایگزینی برای فیس‌بوک و یوتیوب" معرفی کرده است. به ادعای آن‌ها کارکردهای این شبکه اجتماعی مشابه فیس‌بوک و یوتیوب است اما "سانسور و آگهی" در آن جایی ندارد و فقط "کاربران احراز هویت شده" می‌توانند از آن استفاده کنند. بر‌عکس فیس‌بوک که کاربران می‌توانند تا حدی به شکل ناشناس در آن فعالیت کنند و این گروه آن را به سانسور و سوداگری متهم کرده است.