کشف سیاره ای دور افتاده با مشخصات غیرعادی در راه شیری

در برنامه این هفته راز دانش که از برنامه بامدادی رادیو بی‌بی‌سی فارسی پخش شد به این خبرها پرداختیم: کشف سیاره ای با مشخصات غیرعادی در فاصله ۵۷ سال نوری از زمین، آزمایش‌های اولیه موفق با کمک واکسنی که در جلوگیری از مالاریا موثر بوده و کاهش چاقی در میان کودکان خردسال آمریکایی پس از سال‌های مبارزه با پدیده افزایش روند چاقی.

سیاره صورتی

در سال‌های اخیر از کشف سیارات در اطراف سایر ستارگان زیاد شنیده ایم. صدها عدد از این سیارات پیدا شده اند.

اما وجود اکثریت قریب به اتفاق آنها به شیوه‌های غیرمستقیم استنباط می‌شود.

فاصله این سیارات از ما اغلب ده‌ها سال نوری است. یعنی اگر پنج سال نوری از ما فاصله دارد به این معنی است که پنج سال طول کشیده تا نور آن به زمین برسد.

از این فاصله حتی ستارگان بزرگ مثل یک نقطه جلوه می‌کنند. اما منجمان می توانند با رصد ستارگان هرگونه کاهش نور آن را ردیابی و وجود سیاره در اطراف آن را کشف کنند.

اکنون منجمان می‌گویند از سیاره ای که در فاصله ۵۷ سال نوری قرار دارد مستقیما عکسبرداری کرده اند.

این سیاره به خصوص از آن جهت برای منجمان جالب است که کوچک‌ترین سیاره ای است که با شیوه‌های عکس برداری مستقیم دور ستاره ای مثل خورشید پیدا می شود.

دکتر جیم زیبلمن زمین شناس در موزه هوا و فضای واشنگتن در پاسخ به این سوال که آیا منجمان قبلا هم موفق به مشاهده مستقیم سیارات در اطراف سایر ستارگان شده اند یا نه می‌گوید: قبلا هم داشته ام اما نه خیلی. تا جایی که من می دانم پیشتر در سال جاری سیاره دیگری مستقیما عکسبرداری شد اما هر دو مورد عکسبرداری در طیف فروسرخ انجام شد یعنی در طیف حرارتی یا طول موج بلند.

این عکس با کمک تلسکوپ سوبارو در مونا کی در ایالت هاوایی آمریکا گرفته شده است.

نکته جالب دیگر در مورد این سیاره این است که رنگش ترکیبی از صورتی، عنابی و سرخ آبی است. و این درحالیست که ستاره مرکزی آن خیلی با خورشید ما فرق نمی کند.

این سیاره به اندازه مشتری است اما جرم آن چهار برابر مشتری است. دمای سطح آن ۴۶۰ درجه فارنهایت است و با معیار سیارات هنوز یک نوزاد است، یعنی فقط ۱۶۰ میلیون سال پیش تشکیل شده.

دکتر زیمبلمن: دو مساله برای من هیجان انگیز است. نه فقط این سیاره با عکسبرداری مستقیم رؤیت شده بلکه خیلی دورتر از ستاره مرکزی قرار دارد و این غیرمنتظره است.

به نظر می رسد که مدار این سیاره نه بار پهناورتر از مشتری باشد و از این فاصله زیاد با یک نظریه سنتی مهم در زمینه چگونگی تشکیل سیارات جور در نمی آید.

نظریه موسوم به انباشت هسته می گوید که سیارات در دیسک گاز و غباری که در اطراف ستاره های جوان قرار دارد تشکیل می شوند.

در این صفحه است که سیارک‌ها و دنباله دارها هسته سیاره را تشکیل می دهند و همانطور که این هسته حجیم تر می شود قوه جاذبه آن افزایش می یابد و شروع به جذب گاز از دیسک می کند و سیاره تشکیل می شود.

مارکوس جاسنونز از دانشگاه پرینستون و از اعضای تیم کاشف این سیاره گفت که توضیح این سیاره در چهارچوب نظریه‌های سنتی بسیار دشوار است.

به گفته او این کشف منجمان را به فکر می اندازد نظریه های آلترناتیو را به طور جدی مد نظر قرار دهند یا در بعضی از فرضیات اساسی نظریه سنتی تشکیل انباشت هسته تجدید نظر کنند.

واکسن مالاریا

دانشمندان می‌گویند که یک واکسن مالاریا که مراحل اولیه ساخت را می‌گذراند نتایج نویدبخشی نشان داده است.

محققان دریافتند که دوز بالای این واکسن که در آمریکا ساخته می شود ۱۲ نفر از میان ۱۵ بیمار را در مقابل بیماری ایمن کرد.

این شیوه غیرمعمول است به این دلیل که با تزریق انگل زنده اما ضعیف شده انگل مالاریا به بدن بیمار برای تحریک سیستم مصونیت بدن همراه است.

این تحقیقات در نشریه ساینس چاپ شده است.

دکتر رابرت سدر از مرکز تحقیقات واکسن در موسسه ملی بهداشت آمریکا در مریلند که سرپرست این مطالعه است گفت که تیم او بسیار هیجان زده است اما مهم است که در شمار بزرگتر تکرار شود.

دکتر آنتونی فوچی از موسسه آلرژی و بیماری‌های عفونی آمریکا به بی‌بی‌سی گفت: "یکی از موانع احتمالی این است که این واکسن به رگ تزریق شد بنابراین هرچند نتایج خوب است اما در ابعاد گسترده عملی نیست. یعنی واکسینه کردن انبوه مردم با تزریق تورگی دشوار است. بنابراین گام بعدی این است که ببنیم می شود نتایج با همان کیفیت را بدون تزریق تورگی تکرار کرد یعنی از طریق شیوه عملی تر تزریق به زیر پوست."

مالاریا در بیش از صد کشور یک مشکل عظیم در زمینه بهداشت عمومی است و روزانه باعث مرگ چند هزار نفر در جهان می شود.

در آفریقا مالاریا از میان هر ۲۰ کودک جان یکی را قبل از رسیدن به سن پنج سالگی می‌گیرد.

و تلاش برای یافتن یک واکسن تاکنون بی نتیجه مانده است.

هم اکنون ۲۰ شرکت و موسسه دیگر مشغول آزمایش های کلینیکی واکسن مالاریا هستند.

کاهش چاقی در میان کودکان در آمریکا

سالهاست که کارشناسان نسبت به رشد چاقی در میان کودکان در آمریکا هشدار می دهند.

یک سوم کودکان و نوجوانان آمریکایی و بیش از دو سوم بزرگسالان این کشور اضافه وزن دارند یا دچار چاقی مفرط هستند.

اما مطالعه ای تازه می‌گوید که میزان چاقی در میان کودکان خانواده‌های کم درآمد در آمریکا برای اولین بار کاهش یافته است.

مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا گفت که این کاهش در ۱۸ ایالت در کودکان دو تا چهار ساله ثبت شد.

این گزارش بر داده‌های جمع آوری شده در مورد ۱۲ میلیون کودک در ۴۰ ایالت استوار است.

از هر هشت کودک هنوز یکی اضافه وزن دارد. این درصد در میان کودکان سیاهپوست و لاتین تبار بیشتر است.

قابل توجه ترین کاهش در ایالت‌های فلوریدا، جورجیا، میزوری، نیوجرسی و داکوتای جنوبی روی داد که بیش از یک درصد بود.

در ایالت‌های کالیفرنیا، آیووا، آیداهو، کانزاز، ماساچوست، مریلند، میشیگان، مینه سوتا، می سی سی پی، مونتانا، نیوهمشایر، نیو مکزیکو و واشنگتن هم وضع بهبود یافت.

توماس فریدن مدیر مرکز کنترل بیماری‌ها گفت که این برای اولین بار است که کاهش قابل توجه چاقی در کودکان آمریکایی ثبت می شود.

در سطح ملی کمترین میزان چاقی در هاوایی مشاهده شد جایی که ۹ درصد کودکان مورد مطالعه اضافه وزن زیادی داشتند. کالیفرنیا با ۱۷ درصد چاقی مفرط در میان کودکان بالاترین درصد را دارد.

همزمان چاقی در سه ایالت کلورادو، پنسیلوانیا و تنسی افزایش یافت.

بعضی ایالات مثل تگزاس که وجود مشکلی مشابه در آنها معلوم است در این مطالعه شرکت نداشتند.

در چند سال اخیر شهرهایی مثل فیلادلفیا و نیویورک و ایالاتی مثل می سی سی پی بهبودهایی را گزارش کرده اند اما نه در ابعادی که تازه اعلام شده.

آخرین تحلیل از این نوع، که داده ها در فاصله سال های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸ را بررسی کرد نشان دهنده افزایش چاقی در میان کودکان در ۲۴ ایالت بود.

احتمال آنکه این کودکان در بزرگسالی دچار اضافه وزن باشند پنج برابر کودکانی است که اضافه وزن ندارند.

آنها همچنین با خطر بیشتر کلسترول بالا، فشار خون بالا، آسم و مشکلات سلامت روانی روبرو هستند.

معلوم نیست که آیا روند کاهش چاقی در کودکان خانواده‌هایی که وضع مالی بهتری دارند صادق است یا نه. اما کارشناسان می گویند که چاقی معمولا در میان کودکان خانواده های فقیر بیشتر است.

این تحقیقات به یک سوال مهم پاسخ نمی دهد.

اینکه چرا به نظر می رسد چاقی در میان کودکان در آمریکا در حال کاهش باشد.

اما دلیل آن هرچه باشد کارشناسان بهداشت عمومی از این خبر استقبال می کنند.