جایی که درخت کریسمس اندازه یک ماه حقوق است

گرجستان موطن درخت کریسمس محبوب اروپا، کاج آبیس یا کاج نوردمن است. چرا اهالی این کشور باید پول زیادی برای خرید آن بپردازند؟

خریداران این کاج‌ها عاشق شکل کلاسیک، بوی خوشایند و برگ‌های سوزنی نرم کاج نوردمن هستند. این کاج محبوبترین درخت کریسمس اروپاست که ۶۰ درصد از درختان بازار را تشکیل می‌دهد.

گلخانه‌ها و نهالستان‌های اروپا دانه‌های این درختان را از منطقه‌ٔ کوهستانی راچا، در جمهوری گرجستان به دست آورده‌اند. در بریتانیا برای هر درخت حدود ۲ متری باید حدود ۵۵ تا ۷۰ پوند (۷۲ تا ۹۲ دلار) بپردازید؛ درحالیکه در گرجستان که این درخت اصلاً بومی آنجاست، قیمت آن حدود چهار برابر است.

همیشه اینطور نبوده است. در گذشته، کاج‌های نوردمن در بازار‌های گرجستان خیلی ارزان در دسترس بودند، البته صرف‌نظر از اینکه به طور غیر‌قانونی قطع می‌شدند.

گرجستان موطن جنگل‌های زیبایی است مانند آباستومانی در جنوب این کشور، این جنگل‌ها مورد هجوم جنگل‌تراش‌های غیرقانونی قرار گرفته بود که درختان را برای چوب یا تقاضای فصلی مشتریان در ایام کریسمس قطع می‌کردند. تا اینکه در سال ۲۰۱۱ به دلیل جنگل‌زدایی‌های شدید، قوانین جدید و جریمه‌های بالاتری برای مقابله با این شرایط تصویب شد.

این قوانین جدید هر روز سفت‌و‌سخت‌تر اجرا می‌شود. گشت‌های محیط‌زیست و گروه واکنش سریع در منطقهٔ سامتسخه-جاواختی که پارک ملی آباستومانی هم در آن قرار دارد، از هشت نفر در سال ۲۰۱۳ به بیش از ۶۰ نفر در حال حاضر رسیده است. در ابتدا، این افراد اغلب سرنخ‌ها و گزارش‌هایی ازاعمال غیر‌قانونی پیدا می‌کردند یا در جریان گشت‌زنی‌های خود به این موارد بر‌می‌خوردند اما اکنون این موارد نادر است و آنها برآورد می‌کنند که جنگل‌تراشی غیر‌قانونی کمتر شده باشد. ‌

اکنون، جریمه‌های فروش و حمل غیر‌قانونی درختان قطع شده ۱۲۰۰ لاری برابر با ۴۱۵ پوند برای هر اصله درخت است که مبلغ بالایی در کشوری است که متوسط حقوق ماهانه حدود ۳۶۹ دلار در سال ۲۰۱۸ بوده است.

این جریمه به کلی بازار فروش غیر‌قانونی این درختان را برای کریسمس از بین برده است. اگر گرجی‌ها بخواهند درخت کریسمس بخرند، اولین کاری که می‌توانند بکنند این است که به نهالستان محلی بروند البته اگر بتوانند از پس قیمت آن برآیند.

آگرومکس دکور، گلخانه و نهالستانی در اطراف تفلیس، پایتخت گرجستان است که به پرورش درختان کاج اختصاص دارد. قیمت هر نهال کاج نوردمن دو‌متری بین ۸۵۰ تا ۱۵۰۰ لاری (۲۹۴ تا ۵۱۹ دلار) است. برای بعضی افراد، قیمت یک درخت برابر با حقوق یک ماه آنهاست.

قیمت‌ها بالاست چون درختان نوردمن خیلی کند رشد می‌کنند: حدود ۱۰ سال طول می‌کشد که درختی حدود دو متر شود. پس از جلوگیری از قطع درختان که باعث شد تقاضا برای خرید قانونی درختان افزایش پیدا کند، خیلی از نهالستان‌های گرجستان شروع به پرورش نهال این درخت کردند اما این درختان هنوز کاملاً رشد نکرده‌اند. با توجه به محدودیت میزان نهال‌ها و درختان قانونی نوردمن در داخل کشور، خریداران ناچارند درخت کاج گران‌قیمت وارداتی را بخرند یا سراغ نمونه‌‌های خانگی ارزانتر بروند که چندان هم زیبا و خوش‌بو نیستند.

این جریان باعث ایجاد موقعیت عجیب‌ ولی موقتی شده است. گرجستان، کشوری که برای درختان کاج کریسمس مشهور بوده است، دانه‌های این درختان را به کشور‌های مثل دانمارک و لهستان صادر کرده است و سپس درختان را با قیمتی چند برابر دوباره وارد می‌کند.

برای مثال، آگرومکس دکور، کاج‌های نوردمن را از لهستان وارد می‌کند، در حالی که منتظر است نهال‌های این درخت در نهالستان خودش رشد کند. این وضعیت برای همیشه ادامه پیدا نخواهد کرد. در پنج سال آینده، وقتی نهال‌ها رشد کنند، دوباره قیمت این درختان به وضعیت عادی باز خواهد گشت.

هر چند حتی با کاهش قیمت‌ها هم معلوم نیست قطع درختان گزینهٔ محبوب عموم خانواده‌های گرجی باشد. بسیاری از مردم عمیقاً به پارک‌های ملی و جنگل‌ها اهمیت می‌دهند و با قطع درختان زنده مخالفند. به علاوه این افزایش قیمت ممکن است به محبوبیت و رواج سنتی دیرین کمک کند. چیچیلاکی از شاخه‌های تراشیده شدهٔ گردو یا فندق و با دست به شکل درختان کاج ساخته می‌شود و با میوه‌ها و توت‌های کوچک تزئین می‌شود و برای آذین خانهٔ گرجی‌ها در مراسم کریسمس در ۷ ژانویه استفاده می‌شود. بنا به قوانین اتحاد جماهیر شوروی فروش چیچیلاکی ممنوع شده بود اما این سنت اکنون دوباره زنده شده است.

چیچیلاکی در اندازه‌های مختلف ساخته می‌شود و قیمت آن از چند دلار شروع می‌شود که خیلی کمتر از درختان قطع‌شده است. چون در ساختن چیچیلاکی به طور سنتی فقط از شاخه‌های هرس‌شدهٔ درختان استفاده می‌شود، انتخابی سازگارتر با محیط‌ زیست است.