محمد قوام

ژنرال مشرف تا پیش از طرح پرونده اتمی ایران روابط گرمی با جمهوری اسلامی داشت

آقای مشرف در اکتبر سال ۱۹۹۹ میلادی با کودتا علیه محمد نواز شریف، نخست وزیر وقت پاکستان، قدرت را در دست گرفت و یکی از نخستین سفرهای خارجی خود را به تهران انجام داد.

آقای مشرف زمانی در پاکستان قدرت گرفت که حدود یکسال پیش از آن چند دیپلمات ها و خبرنگار خبرگزاری دولتی جمهوری اسلامی ایران به دست نیروهای طالبان در افغانستان به طرز فجیعی کشته شده بودند.

ایران به دلیل حمایت پاکستان از طالبان در افغانستان که آن را به رسمیت می شناخت، اسلام آباد را مسئول شناسایی و محاکمه قاتلین اتباعش اعلام کرد؛ اتفاقی که هرگز روی نداد و روابط ایران و پاکستان را در دوره نخست وزیری آقای نواز شریف رو به سردی برد.

استقبال ایران از روی کار آمدن مشرف

گرچه دولت محمد خاتمی در جمهوری اسلامی که با صفت اصلاح طلب در ایران از آن یاد می شود، به دلیل شعارهایی که درمورد دموکراسی سر می داد به طور رسمی از قدرت گرفتن آقای مشرف با کودتای نظامی، استقبال نکرد اما رفتار ایران در ماه های پس از این کودتا نشان داد که تهران از قدرت گرفتن یک نظامی در کشور همسایه جنوب شرقی اش که از هرج و مرج سیاسی و اجتماعی رنج می برد و با بنیادگرایان اسلامی سنتی درگیری دارد، خشنود است.

	پرویز مشرف با دعوت از محمد خاتمی به پاکستان، پذیرایی گرمی از رئیس جمهور پیشین ایران کرد

ایران در زمان تاسیس پاکستان که شصت و یک سال پیش در چنین روزهایی رخ داد، اولین کشوری بود که استقلال پاکستان را به رسمیت شناخت و با این کشور سفیر مبادله کرد. تهران همواره تحولات پاکستان را که مرز طولانی با این کشوردارد، با دقت زیر نظر داشته است.

ایالت بلوچستان پاکستان هم مرز استان سیستان بلوچستان ایران است که از فقیر ترین مناطق این کشور محسوب می شود.

مهار اقدامات جدایی طلبانه بلوچ ها در پاکستان که دولت مرکزی کنترل چندانی بر آنها ندارد و از سوی دیگر مراوده تجاری و اقتصادی بلوچ های ایرانی با فروشندگان پاکستانی که نیازهای اولیه بخش وسیعی از بومی های سیستان و بلوچستان ایران را فراهم می کند، مهمترین موضوع همکاری ایران و پاکستان از بدو تاسیس این کشور بوده است.

اما در سال های اخیر موضوعات تازه ای به علایق دو کشور اضافه شده بود.

مبازره با تروریسم یکی از این مهمترین موضوعاتی است که پس از رویداد یازدهم سپتامبر۲۰۰۱به موضوع مشترک دو کشور تبدیل شد.

از مبارزه با تروریسم تا خط لوله صلح

دولت پاکستان که یکی از سه کشوری در جهان بود که طالبان را به رسمیت می شناخت، با شروع حمله نیروهای ائتلاف به رهبری ایالات متحده به افغانستان، به صف مبارزان با تروریسم پیوست و با همکاری با ایالات متحده، خطری که حکومت اسلام آباد راتهدید می کرد، دور کرد.

در این هنگام ایران که سال ها از نیروهای ائتلاف شمال در مبارزه با طالبان در افغانستان حمایت می کرد با پاکستان و ایالات متحده هم مسیر شد و روابط سیاسی و امنیتی دو کشور در مرحله جدیدی قرار گرفت.

محمد خاتمی رئیس جمهور وقت ایران در این زمان در یک سفر رسمی کم سابقه، پذیرایی گرمی در اسلام آباد شد.

دولت ایران که در دوره پهلوی و دوران جمهوری اسلامی همواره خواهان میانجی گری میان پاکستان و هند بر سر منطقه مورد اختلاف این دو کشور یعنی "کشمیر" بوده اند، در این دوره موضوع احداث خط لوله ای را که گاز ایران را از مسیر پاکستان به هند منتقل می کرد دوباره پیگیر شد.

	پرویز مشرف در سفر به ایران با مقام های ارشد جمهوری اسلامی بارها دیدار کرده بود

ایران نام "خط لوله صلح" را با این امید به این شبکه داده که گذر این خط لوله از پاکستان و منافع اقتصادی آن برای اسلام و آباد و دهلی نو بتواند از تنش های تاریخی دو کشور بکاهد.

اما در میانه مذاکراتی که برای احداث این خط لوله در جریان بود، پرونده اتمی ایران و فشار های جامعه جهانی به تهران باعث شد هند به بهانه های گوناگون از امضای قرارداد شانه خالی کند.

از سوی دیگر همکاری عبدالقدیر خان "پدر بمب اتمی پاکستان" با جمهوری اسلامی و تایید آن توسط مقام های پاکستانی و مشکلاتی که سپس ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی پیدا کرد، روابط دو کشور را تیره کرد.

پایان دوستی جمهوری اسلامی با پرویز مشرف

اخیرا نیز با پناه گرفتن عبدالمالک ریگی، رهبر گروه جدایی طلب بلوچ ایرانی موسوم به جند الله در پاکستان، موضوع تازه ای به فهرست دلخوری جمهوری اسلامی از دولت پاکستان اضافه شده است.

گروه جند الله که پیشتر مسئولیت چند انفجار در شهر زاهدان مرکز استان سیستان و بلوچستان را به عهده گرفته، اخیرا ۱۵ سرباز ایرانی را به گروگان گرفته که گفته می شود آنها را به خارج مرزهای ایران انتقال داده است.

این گروه می گوید در قبال آزادی زندانیان خود، سربازان ایرانی را آزاد می کند اما با خوددرای دولت ایران از این اقدام ادعا کرده که تا کنون دو سرباز گروگان گرفته شده را کشته است.

دولت ایران بر اساس قرارداد استرداد مجرمان که در گذشته با اسلام آباد به امضا رسانده، خواستار استرداد رهبر گروه ریگی و اعضای آن شده که گفته می شود در خاک پاکستان پناه گرفته اند.

البته مقامات پاکستان پیشتر عبدالحمید ریگی، برادرعبدالمالک ریگی را، به ایران مسترد کرده اند.

مجلس ایران اخیرا خواستار احضار سفیر پاکستان به مجلس شورای اسلامی شده اما انتظار دولت جمهوری اسلامی از اسلام آباد بی پاسخ مانده است.

	در سه سال گذشته دیدار رهبران ایران و پاکستان به یک سفر چند چند ساعته پرویز مشرف از تهران و یک سفر عبوری محمود احمدی نژاد به اسلام آباد در مسیر سریلانکا محدود شد

در چنین وضعی روابط گرم ایران و پاکستان مدت ها است که رو به سردی گذاشته و از رفت و آمد های سیاسی رهبران دو کشور خبری نیست.

آخرین دیدار پرویز مشرف از ایران، سفری چند ساعته در بهمن ۱۳۸۵ بود و آخرین دیدار رئیس جمهور ایران از پاکستان، سفر عبوری محمود احمدی نژاد در مسیر سریلانکا بود که گرچه اعلام شد با آقای مشرف هم دیدار کرده اما هیچ جزئیاتی از آن اعلام نشد.

روابط جمهوری اسلامی با پرویز مشرف، ژنرالی که حدود یکسال قبل لباس نظامی را به سبک برخی از نظامیان ایرانی از تن به در کرد و به سیاست ورزی ادامه داد، نزدیک به چهار سال پیش که موضوع پرونده اتمی ایران در سطح جهانی مطرح شد، رو به سردی گذاشت.

پاکستان گرچه در ظاهر از برنامه "صلح آمیز" اتمی ایرانی حمایت می کند اما در نهان چندان از ظهور یک قدرت اتمی دیگر در منطقه که توازن قوا را بر هم می ریزد خشنود نبوده است.