محمد متین

	اگر به هر دلیلی این استیضاح موفق نباشد و نتواند در روندی سالم آقای مشرف را برکنار کند، تمام معادلات قدرت در کشور برهم می ریزد

آصف علی زرداری، رهبر حزب مردم پاکستان، و نواز شریف، رهبر حزب مسلم لیگ (شاخه نواز) که دو حزب اصلی دولت ائتلافی پاکستان هستند در یک کنفرانس خبری بعد از ظهر روز گذشته (7 اوت) اعلام کردند که آنها روند استیضاح آقای مشرف را آغاز خواهند کرد.

استیضاح آقای مشرف و ابقای قضات برکنار شده از سوی وی در نوامبر سال گذشته میلادی دو موضوع مهمی بود که احزاب ائتلافی، علیرغم تفاوتهایی در روشها و برخوردشان با مساله، دست کم بر سر اصل آن توافق داشته اند.

به هرحال بدنبال برخی اختلافات بر سر نحوه ابقای قضات بین دو حزب اصلی دولت ائتلافی پاکستان و حوادث یکی دو روز اخیر، این دو حزب و حامیان آنها تصمیم گرفتند قبل از آنکه آقای مشرف دست به اقدامی بزند که به عبارتی آنها را خلع سلاح کند، آنها اقدام کرده و او را در تنگنا قرار دهند.

اعلام لغو سفر آقای مشرف به چین برای شرکت در افتتاحیه بازیهای المپیک پکن نشان می دهد که اقدام دولت ائتلافی به اندازه کافی مایه نگرانی برای آقای مشرف شده است.

گزینه های پیش روی آقای مشرف

آقای مشرف می تواند "فرمان مصالحه ملی" را که بر اساس آن پرونده هایی که علیه رهبران ارشد احزاب اصلی پاکستان در دادگاه مفتوح بود مانند پرونده هایی علیه آقای زرداری -- رهبر حزب مردم پاکستان-- که با اتکا به آن وی توانست به کشور برگردد را لغو کند.

این اقدام اگرچه می تواند مشکلاتی را برای مخالفان آقای مشرف ایجاد کند و اوضاع را کمی آشفته کند، اما در عمل نمی تواند کمک چندانی به آقای مشرف و دست کم جلوگیری از روند پارلمانی استیضاح وی بکند.

به هر صورت پاکستان وارد بحران تازه ای شده است. روند استیضاح می تواند بالقوه به هر طرف هریک از دو سوی قدرت و معادلعه حرکت کند و کشور را که با مشکلات سیاسی و خشونتها از یک سو و از سوی دیگر با مشکلات شدید اقتصادی روبروست بیشتر به داخل بحران فروبرد

اما سلاح مهمی که در دست آقای مشرف است استفاده از ماده 58 بند 2 ب قانون اساسی پاکستان است.

بر اساس این قانون آقای مشرف به عنوان رئیس جمهور پاکستان (اگرچه احزاب مخالف بخصوص حزب مسلم لیگ آقای نواز شریف در قانونی نبودن احراز این مقام توسط آقای مشرف دلایلی دارد) می تواند نخست وزیر را برکنار و پارلمان را منحل کند.

این اقدام اگرچه در تئوری در اختیار آقای مشرف است اما در عمل اقدام به آن مشکل است.

آقای مشرف نیاز به حمایت ارتش دارد، ارتشی که در حال حاضر تحت فرماندهی ژنرال پرویز اشفق کیانی قرار دارد. ژنرال کیانی در چند ماه اخیر تلاش کرده است تا ارتش را از منازعات سیاسی کشور دور نگه دارد. این اقدام ژنرال کیانی با توجه به انتخاباتی که احزاب مخالف آقای مشرف را برسر قدرت آورد و با توجه به احساسات عمومی در کشور می تواند به نوعی نشانه دوری از آقای مشرف در بازار بازی قدرت در پاکستان تعبیر شود.

از سوی دیگر آقای مشرف همچنین نیاز به حامیان خارجی مانند آمریکا دارد. بر اساس گزارشها آمریکا تحولات اخیر را مسایل داخلی پاکستان دانسته است.

مخالفان داخلی آقای مشرف همواره آمریکا را متهم به حمایت از آقای مشرف کرده و معتقدند که این حمایت باعث مشکلات برای پاکستان از جمله روند دموکراسی در کشور و البته "مبارزه با تروریسم" بوده است. به نظر می رسد آمریکا ممکن است تا حدی خود را از این قضایا دور کند و ناظر باشد البته تا زمانی که نتیجه اقدامات احزاب مخالف در نهایت به سود آمریکا و اهداف واشنگتن در منطقه باشد.

حاضر شدن در برابر پارلمان در چارچوب استیضاح گزینه دیگری برای آقای مشرف است. احزاب حامی آقای مشرف به خصوص حزب مسلم لیگ (شاخه قائد اعظم) گفته است که تمام تلاش خود را برای حمایت از آقای مشرف خواهد کرد.

احزاب مخالف برای موفقیت اقدام خود و در نهایت برکناری آقای مشرف نیاز به دو سوم آرای پارلمانی (مجلس سنا و مجمع ملی) دارند. این بدین مفهوم است که مخالفان باید کمی بیش از 290 رای پارلمانی را کسب کنند.

آنها اکنون می توانند بر دست کم رای 270 نفر تکیه کنند. و برای بقیه آرا باید وارد رایزنی شوند. البته بسیاری بر این عقیده اند که احزب مخالف پیش از اعلام شروع روند استیضاح آقای مشرف حساب این آمار را کرده اند. اما به هر صورت بازی سیاست بویژه در کشوری مانند پاکستان می تواند شگفتیهای خود را داشته باشد.

کناره گیری از قدرت پیش از استیضاح و شاید در چارچوب معامله ای با احزاب مخالف می تواند گزینه دیگری برای آقای مشرف باشد. احزاب مخالف گفته اند که روند استیضاح را از مجالس ایالتی شروع خواهند کرد. این روند به آقای مشرف زمان می دهد، زمانی که برخی از تحلیلگران معتقدند شاید آگاهانه از سوی احزاب مخالف در مقابل آقای مشرف قرار داده شده است.

برخی نیز معتقدند که آقای مشرف می تواند با مراجعه به مراجع قانونی با اصل دلایل اعلام شده برای استیضاح و تخلفات از قانون اساسی مقابله کند.

به هر صورت پاکستان وارد بحران تازه ای شده است. روند استیضاح می تواند بالقوه به طرف هریک از دو سوی قدرت و معادله حرکت کند و کشور را که با مشکلات سیاسی و خشونتها از یک سو و از سوی دیگر با مشکلات شدید اقتصادی روبروست بیشتر به داخل بحران فروبرد.

توپ اکنون در زمین آقای مشرف است. بسیاری او را یک کماندوی ارتشی می دانند که می تواند از وضعیتهای دشوار خارج شود. تحولات تازه وی را در موقعیتی دشوار قرار داده است. استیضاح رئیس جمهور پاکستان بی سابقه بوده است. باید منتظر شد و دید آقای مشرف از گزینه های پیش روی خود چگونه استفاده خواهد کرد.

اما در عین حال نتیجه ریسکی که احزاب مخالف کرده اند نیز می تواند سنگین باشد. اگر به هر دلیلی این استیضاح موفق نباشد و نتواند در روندی سالم آقای مشرف را برکنار کند، تمام معادلات قدرت در کشور برهم می ریزد.