 | | | | | | | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
پیشرفت محدود در مذاکرات 'خط لوله صلح' | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
پس از انجام دور تازه ای از مذاکرات سه جانبه بین هند، پاکستان و ایران در دهلی نو، گفته شده، گامهای تازه ای برای رسیدن به توافق بر سر اجرای خط لوله گاز صادراتی ایران به پاکستان و هند موسوم به "خط لوله صلح" برداشته شده است. اما علیرغم این گامهای تازه و به رغم خوش بینی طرفهای گفتگو دایر بر حصول پیشرفت در مذاکرات، برخی شواهد نشان می دهد طرفین هنوز نتوانسته اند برخی مسائل مربوط به قیمت گاز را حل کنند. از سال ۱۹۹۴ ایران ابتدا با پاکستان سپس هند گفتگوهائی را آغاز کرد تا در صورت رسیدن به توافق نهائی سالانه ۶۰ میلیون متر مکعب گازطبیعی از میدان گازی پارس جنوبی به این دو کشور صادر کند. هزینه اجرای این خط لوله 2700 کیلومتری، حدود ۷ میلیارد دلار برآورد می شود. مصرف انرژی رشد جمعیت پاکستان به حدی است که پیش بینی می شود مصرف گاز این کشور تا سال ۲۰۱۵ به دو برابر میزان کنونی افزایش یابد. کشور هند به رغم رشد کمتر جمعیت، رشد اقتصادی بالائی دارد و پیش بینی می شود نیاز های این کشور به واردات گاز طبیعی به نحو چشمگیری افزایش یابد. در اجرای طرح صدور گاز ایران، پاکستان مشتاق تر از هند است چون این کشور ضمن تامین حجم عمده ای از نیازهای مصرفی خود، درآمد ارزی قابل توجهی را از طریق حق عبور(ترانزیت) گاز از خاک خود کسب خواهد کرد. تلاش ایران برای صادرات گاز ایران با وجود در اختیار داشتن ۱۵درصد از مجموع ذخایر گاز دنیا و قرارگرفتن در رتبه دوم جهانی از لحاظ حجم ذخایر پس از کشور روسیه، نتوانسته در جمع صادرکنندگان گاز قرار بگیرد. صادرات گاز طبیعی برای ایران از اهمیت بالائی برخوردار است و این کشور سعی دارد با صدور گاز نقش منطقه ای و جهانی خود را افزایش دهد. در حال حاضر میزان تولید گازکنونی ایران از مجموع نیاز های داخلی این کشور کمتر است و با توجه به روند افزایش مصرف در داخل، به رغم پیش بینی افزایش تولید، گاز مازاد برای صدور به خارج ندارد. در عین حال با بهره برداری از طرحهای توسعه میدان گازپارس جنوبی طی چهار سال آینده، ظرفیتهای تولید گاز طبیعی ایران می تواند افزایش یابد و بخشی از این تولیدات می تواند به خارج صادرات شود.
موانع اجرای طرح در این سال ها طرح صدور گاز به هند و پاکستان، تا حدودی تحت تاثیر چالشهای برنامه هسته ای ایران و همچنین مخالفتهای آشکار آمریکا با آن، رنگ سیاسی به خود گرفته است. در گذشته مخالفت آمریکا موجب شد که ایران از مسیر لوله انتقال نفت دریای خزر به اروپا حذف و در نتیجه خارج از معادلات اقتصاد انرژی این منطقه حساس قرار گیرد. مشابه این فشارها در مورد خط لوله انتقال گاز ایران به پاکستان و هند نیز وجود دارد. تهدید به اعمال تحریم های تازه از سوی آمریکا، اروپا و شورای امنیت علیه ایران، تشدید محدودیتهای سرمایه گذاری و برخی مشکلات اقتصادی حل نشده بین ایران، پاکستان و هند، از جمله موانع اجرای این طرح است. خطر عوامل سیاسی بازدارنده زمانی افزایش می یابد، که ایران به منظور افزایش شانس توافق بر سر اجرای طرح، تعهدات مالی بیشتری بپذیرد و بازارهای دیگر را نیز از دست بدهد. در شرایط کنونی ایران می تواند از طریق خط لوله در دست اجرای "نابوکو" بخشی از گاز مازاد خود را به بازار های اروپا صادرکند. اگرچه اروپا در قبول ایران به عنوان شریک قابل اعتماد تامین کننده انرژی همچنان تردید دارد، با این حال، به منظور شکستن انحصار صادرات گاز روسیه، اروپا آماده است در صورت فراهم شدن شرایط سیاسی، خرید گاز از ایران را مورد توجه جدی قرار دهد. نقش فعال ایران در تامین نیاز های گاز اروپا، علاوه بر بهره اقتصادی می تواند به تامین هدفهای سیاسی ایران نیز کمک کند. به رغم وجود مشوقهای آشکار اقتصادی و سیاسی درگشودن بازار های گاز اروپا، نگاه ایران در جهت توسعه بازارهای صادرات گازهمچنان به شرق محدود مانده است. ایران انتظار دارد با نهائی شدن طرح صدور گاز به هند و پاکستان، از حمایتهای سیاسی آن دو کشور بر خوردار شود. نتیجه مذاکرات اخیر به نظر می رسد در پایان دور گفتگوهای اخیر اختلاف بر سر تعیین هزینه حمل گاز و پرداخت حق ترانزیت از سوی هند به پاکستان همچنان لاینحل مانده است. در مورد تامین امنیت خط لوله نیز تردید های هند همچنان باقی است. گزارش ها نشان می دهد که طرفین هنوز در باره تعیین فرمول قیمت گاز صادراتی به توافق نهایی نرسیده اند. درخواست ایران بازبینی قیمت گاز بعد از یک دوره سه ساله است اما هند و پاکستان آن را نپذیرفته اند. اظهارات مقامات نفتی سه کشور حاکی از آن است که طی مذاکرات دهلی نیز نظیر گفتگوهای دور قبل در تهران، در بعضی زمینه ها به توافق رسیده اند. ایران از رهبران هند و پاکستان دعوت کرده برای امضای نهائی قرار داد طرح لوله گاز به تهران سفر کنند. به رغم اظهارات خوشبینانه طرفین، نمایندگان سه کشور قرار است ماه آینده بار دیگر در پاکستان با یکدیگر ملاقات و مذاکره کنند. |
مطالب مرتبط  مذاکرات خط لوله صلح در تهران29 مه، 2007 | اقتصاد و بازرگانی شرکت بین المللی تعيين قیمت گاز خط لوله صلح 04 اوت، 2006 | اقتصاد و بازرگانی مخالفت آمریکا با خط لوله انتقال گاز ایران به هند21 مارس، 2007 | اقتصاد و بازرگانی مذاکرات ايران، هند و پاکستان بر سر بهای گاز04 اوت، 2006 | اقتصاد و بازرگانی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
