احمد زيدآبادی کارشناس مسايل سياسی ايران و خاورميانه

	علی لاريجانی در چين در يک مصاحبه مطبوعاتی شرکت کرد

چين که از اعضای ثابت شورای امنيت سازمان ملل است، به رغم حمايتش از قطعنامه های شورای حکام آژانس بين المللی انرژی اتمی و شورای امنيت سازمان ملل برای تعليق غنی سازی اورانيوم از طرف ايران، همچنان در رسانه های جهانی به عنوان حامی و شريک استراتژيک ايران توصيف می شود. توصيفی که البته بسياری از کارشناسان روابط بين المللی آن را اغراق آميز تلقی می کنند.

در واقع، ماهيت رابطه چين و ايران را می توان از اظهارات هو جين تائو رئيس جمهور در ديدار روز جمعه اش با آقای لاريجانی دريافت. آقای جين تائو ضمن ادامه حمايت کشورش از يافتن راه حلی ديپلماتيک برای حل بحران هسته ای ايران گفت: "شورای امنيت سازمان ملل قطعنامه ۱۷۳۷ را با اجماع به تصويب رسانده و اين بازتاب دهنده نگرانی مشترک جامعه جهانی بر سر مساله اتمی ايران است."

رئيس جمهور چين در عين حال اظهار اميدواری کرده است که ايران به قطعنامه ۱۷۳۷ "پاسخ جدی" دهد.

آرزوهای بزرگ

به نظر می رسد که آقای جين تائو با سخنان خود در ديدار با آقای لاريجانی خواسته است به طرف ايرانی گوشزد کند که تهران نبايد اميدی به قطع حمايت پکن از قطعنامه ۱۷۳۷ و بروز اختلاف در بين کشورهای عضو دائم شورای امنيت بر سر برنامه اتمی خود داشته باشد.

در حقيقت مقام های چينی نگران آنند که ايران با تصور جلب حمايت پکن از طريق عقد قراردادهای اقتصادی بخواهد از پذيرش و اجرای قطعنامه ۱۷۳۷ شانه خالی کند، از همين رو هو جين تائو خطاب به علی لاريجانی مشخصا تاکيد کرده است که قطعنامه شورای امنيت ترجمان نگرانی مشترک جامعه جهانی در مورد برنامه اتمی ايران است.

ظاهرا مقام های ايرانی بر اساس نگاه خاص خود به مناسبات بين المللی و تا اندازه ای نيز تحت تاثير گزارش های رسانه های جهانی، پاره ای اختلافات ايدئولوژيک چين با دنيای غرب را به مفهوم علاقه اين کشور به حمايت از کشورهای درگير با آمريکا تفسير کرده اند و بر همين مبنا به حمايت چين از ايران در برابر فشارهای غرب اميدوار بوده اند.

از روی مصلحت؟

نکته جالب آنکه رای مثبت چينی ها به قطعنامه های شورای حکام آژانس بين المللی انرژی اتمی و شورای امنيت سازمان ملل درباره ضرورت تعليق غنی سازی اورانيوم در ايران، تاثيری بر تفسير مقام های ايرانی از رفتار بين المللی چين نداشته و رای مثبت چين به قطعنامه های فوق اقدامی مصلحتی و ناشی از فشارهای ايالات متحده تلقی شده است.

اين در حالی است که چين به رغم وابستگی روزافزونش به نفت منطقه خليج فارس، سياست خارجی بسيار محتاطانه ای دارد و به جز حوزه های خاصی، علاقه ای به رو در رو شدن با قدرت های غربی ندارد.

چين که از اعضای ثابت شورای امنيت سازمان ملل است، به رغم حمايتش از قطعنامه های شورای حکام آژانس بين المللی انرژی اتمی و شورای امنيت سازمان ملل برای تعليق غنی سازی اورانيوم از طرف ايران، همچنان در رسانه های جهانی به عنوان حامی و شريک استراتژيک ايران توصيف می شود

مسلما خاورميانه در قلمرو مناطقی که چين خواهان نفوذ در آنجا به قيمت رويارويی با ساير قدرت های بزرگ جهانی باشد، قرار ندارد، زيرا اولويت های سياست خارجی چين در درجه نخست به مسائل تايوان و تبت و در درجه بعد به مسائل شبه جزيره کره و ژاپن محدود می شود.

در حوزه خاورميانه، نکته مرکزی علاقه چين بر ثبات منطقه استوار است و از همين رو، اين کشور به برقراری صلحی پايدار بين اعراب و اسراييل سخت پايبند است.

نگاه از دور

چينی ها در عين حال به سرشت بغرنج بحران های خاورميانه و محدوديت امکانات خود برای تاثيرگذاری جدی بر اين بحرانها واقفند و اصولا خود را در موقعيتی نمی بينند که بخواهند به صورت يکی از طرف های منازعه در اين منطقه در آيند.

از اين رو، بحران هسته ای ايران در مرکز منافع چين قرار ندارد که بخواهد بر سر آن خود را با قدرت های غربی درگير کند.

اين نکته ای است که پس از تصويب قطعنامه ۱۷۳۷ برخی از مقام های سابق ايرانی به آن پی برده اند و اميدواری بيش از اندازه دولت ايران به حمايت چين را بی اساس دانسته اند.

همچنان اميدوار به بروز اختلاف

با اين همه، دستگاه ديپلماسی ايران و هيئت مذاکره کننده هسته ای ايران هنوز به بروز اختلاف بين اعضای ثابت شورای امنيت سازمان ملل چشم دوخته اند و ظاهرا هدف از سفر آقای لاريجانی به پکن به منظور کمک به همين مساله بوده است.

شايد پاسخ صريح آقای جين تائو به آقای لاريجانی، در تغيير نگاه ديپلمات های ايرانی به رفتار بين المللی چين موثر افتد، شايد هم ديپلمات های ايرانی برای کاهش نگرانی های داخلی از چشم انداز پرونده هسته ای به تداوم اميد به بروز شکاف در قدرت های بزرگ بر سر ايران، صرف نظر از رفتار واقعی آنان، نياز دارند.