محمد قوام

	لاريجانی گفته که ايران برای چين احترام فراوانی قائل است و خود نيز اميدوار است که روابط کشورش با چين در بخشهای مختلف توسعه يابد

سفر آقای لاريجانی در شرايطی انجام می شود که به نوشته روزنامه نيويورک تايمز، آمريکا و اروپا برای جلوگيری از گسترش فعاليت اتمی ايران در حال در پيش گرفتن ترفند تازه ای هستند.

آمريکا و متحدان اروپائی به دنبال قانع کردن دولتها و مؤسسات مالی به قطع رابطه با شرکتهای ايرانی، دست اندرکاران برنامه های اتمی و موشکی هستند.

اين ديدار در زمانی صورت می گيرد که بيش از يک سال از سياست "نگاه به شرق" دولت احمدی نژاد می گذرد و همزمان برخی از سياستمداران ايرانی از نقش چين و روسيه در شورای امنيت درباره پرونده اتمی انتقاد کرده اند.

انتقادهای گسترده از سياست چين و روسيه

در حالی که آقای لاريجانی برای تسليم پيام کتبی رييس جمهور ايران که محتوی آن افشا نشده وارد پکن شده است، موسويان از اعضای هيات مذاکره کننده پيشين اتمی از سياست چين و روسيه انتقاد کرده و گفته که روسيه و چين در چند ماه گذشته اشتباه استراتژيکی مرتکب شدند و به تدريج ريش خود را به دست آمريکايی‌ها دادند.

آقای موسويان در توضيح انتقادات خود گفته که البته واقعيت ديگری بيرون از مرزها وجود دارد و آن اين است که روسيه و چين در انتخاب بين ايران و آمريکا مسلماً آمريکا را انتخاب می‌کنند ولی ما طی چند ماه گذشته وزنی بيشتر از حد روسيه و چين برای آن‌ها قائل شده‌ايم.

غلامرضا آقازاده رييس سازمان انرژی اتمی ايران نيز طی يک سخنرانی گفته امروز در دنيا يک اجماع بين‌المللی هست که حتی چين و روسيه نيز عليه جمهوری اسلامی ايران و خط قرمز آن که توقف فعاليت‌هاست اعمال می‌شود، در آن حضور دارند.

آقای آقازاده گفت کشورهايی مانند چين و روسيه بر اين خط قرمز تاکيد دارند و تفاوت‌ها تنها بر روی منافع ملی و منطقه‌ای است که به گفته رييس سازمان انرژی اتمی ايران، در اين مسئله نبايد ترديد کرد.

چين و روسيه در جريان رای گيری درباره قطعنامه ۱۷۳۷ در شورای امنيت رای مثبت دادند هر چند که مسکو در محدود کردن دامنه تحريم دست به تلاش های نسبتا موفقی زد.

با وجود همه انتقادهای صورت گرفته در ايران درباره رويکرد چين و روسيه در قبال پرونده اتمی، چرا مقام های ايرانی باز هم چين را به عنوان نخستين کشوری انتخاب کردند که پس از صدور قطعنامه تحريم، طرف مذاکره با جمهوری اسلامی قرار می گيرد؟

چرا چين اولين مقصد است؟

سه کشور اروپای بريتانيا، فرانسه و آلمان که از حدود سه سال پيش مذاکرات اتمی را با ايران آغاز کردند ادامه گفتگو با جمهوری اسلامی را به پذيرش خواست های قطعنامه ۱۷۳۷ مشروط کرده اند که مهمترين آنها تعليق فعاليت های غنی سازی اورانيوم است.

ايران اين درخواست را رد و اعلام کرده که به زودی غنی سازی صنعتی اورانيوم را نيز آغاز خواهد کرد.

از سوی ديگر روسيه نيز که نزديکتر ديگر کشور عضو دايم شورای امنيت و شريک اتمی ايران در نيروگاه بوشهر محسوب می شود، سرانجام به قطعنامه ۱۷۳۷ رای مثبت داد. شايد رای ممتنع مسکو به قطعنامه، از سوی ايران عملی دوستانه تر از رای مثبت محسوب می شد و روزنه های را برای مذاکرا آتی باز می گذارد.

اما روسيه پس از تصويب قطعنامه نيز از ايران خواسته که به مفاد آن عمل کند. به اين ترتيب علی لاريجانی دبير شورای عالی امنيت ملی ايران که پيش از تصويب قطعنامه به مسکو سفر کرده بود، عازم چين شده است که کمتر از روسيه توقع همکاری و در نظر گرفتن خواست های جمهوری اسلامی از آن می رفت.

چين راه سوم را باز خواهد کرد؟

سابقه تاريخی چين در شورای امنيت که طی شش دهه گذشته به ندرت از حق وتوی خود استفاده کرده و مناسباتی به مراتب گسترده تر از روسيه با ايالات متحده دارد، انتظار چندانی برای حمايت اين کشور از ايران ايجاد نکرده بود.

ايران در سال های اخير هموراه با روسيه همکاری، مذاکره و مشورت داشته و در استراتژی نگاه به شرق بيش از آنکه مسکو مد نظر بوده باشد، چين و کشورهای قدرتمند آسيای جنوبی شرقی هدف سياست خارجی ايران بوده است.

به اين ترتيب سفر سرپرست پرونده اتمی ايران به چين، به دنبال يافتن راه سومی (پس از مذاکره با سه کشور اروپايی و پس از آن مذاکره با گروه ۱+۵) برای خروج از بن بست اتمی و روزنه ای برای انجام مذاکره با يکی از کشورهای عضو شورای امنيت است.

ايران چند روز پيش از تصويب قطعنامه شورای امنيت توسعه ميدان گازی "پارس شمالی" به ارزش ۱۶ ميليارد دلار را که گفته می شود بزرگترين قرارداد تاريخ نفتی ايران است به چينی ها سپرد که تاثيری بر رای اين کشور در شورای امنيت نداشت.

اينک با توجه به اراده کشورهای غربی و ادامه موضع فعلی اتمی ايران، موفقيت چنين ديدارها و نامه نگاری هايی که نشانی از تغيير در نگاه تهران را با خود همراه ندارد، چندان محتمل به نظر نمی رسد.