احمد زيد آبادی تحليلگر مسايل ايران و خاورميانه

	قطعنامه از ایران می خواهد که فعالیت های مربوط به فرآوری و غنی سازی اورانیوم را تعطیل کند، در غیر این صورت با اقدام های بیشتری از سوی سازمان ملل روبرو خواهد شد

قطعنامه به طور مشخص برنامه های هسته ای و موشکی ایران را هدف قرار داده و تحریم های شدیدی را علیه نهادها، شرکت ها و افراد مرتبط با این برنامه ها وضع کرده است.

قطعنامه از ایران می خواهد که فعالیت های مربوط به فرآوری و غنی سازی اورانیوم را تعطیل کند، در غیر این صورت با اقدام های بیشتری از سوی سازمان ملل روبرو خواهد شد.

واکنش ایران به قطعنامه شورای امنیت چنانچه انتظار می رفت، شدید بود. علی لاریجانی رئیس تیم مذاکره کننده هسته ای ایران، تصویب قطعنامه شورای امنیت را بر برنامه های هسته ای ایران بی تاثیر دانسته و از به کاراندازی سه هزار دستگاه سانتریفیوژ در مرکز هسته ای نطنز به عنوان اقدامی تلافی جویانه در مقابل شورای امنیت خبر داده است.

وزرات خارجه ایران نیز با صدور بیانیه ای، با لحنی تند، قطعنامه شورای امنیت را رد کرده است. مجلس شورای اسلامی دو فوریت طرحی را مبنی بر تجدید نظر ایران در همکاری با بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی به تصویب رسانده است و محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران هم به قدرت های بزرگ توصیه کرده است که برای زندگی در کنار یک «ایران اتمی» آماده باشند.

آقای احمدی نژاد در نخستین واکنش خود به تصویب قطعنامه شورای امنیت علیه ایران، هدف از تصویب قطعنامه را بلند کردن صداهای مخالف سیاست های وی در ایران دانست. این نوع رویکرد به تصویب قطعنامه نشان می دهد که آقای احمدی نژاد در نظر دارد معضلات ناشی از تحریم ایران را به رقیبان سیاسی خود نسبت دهد ویا اینکه آنان را از انتقاد به افزایش نابسامانی های اقتصادی مربوط به تحریم کشور باز دارد

این در حالی است که دولت آمریکا نیز ضمن استقبال از وارد شدن ایران به «جمع محدود کشورهای تحت تحریم سازمان ملل» ابراز امیدواری کرده است که قطعنامه شورای امنیت راه را بر اقدام یکجانبه کشورها برای اعمال تحریم های شدیدتر علیه ایران بویژه از سوی روسیه بگشاید.

بدین ترتیب، نخستین واکنش ها از سوی ایران و آمریکا چشم انداز امید بخشی نسبت به حل بحران هسته ای ایران از راه مذاکره نمی گشاید، اما معمولا نخستین واکنش ها شدیدتر از اقدامات عملی هستند.

قاعدتا به هر میزان که ایران به سمت گسترش فعالیتهای غنی سازی اورانیوم و کاهش همکاری خود با بازرسان آژانس بین المللی حرکت کند با خطر تحریم های بیشتر روبرو خواهد شد، از همین رو به نظر نمی رسد که مقام های ایرانی در به اجرا گذاشتن تهدیدهای خود بویژه در باره عدم همکاری با بازرسان سازمان ملل عجله ای به خرج دهند.

واقعیت این است که هرگونه تحریم بین المللی حتی اگر محدود به حوزه های مشخص فنی و تسلیحاتی باشد، اثر روانی ملموسی بر رفتار اقتصادی ایرانیان و شرکای تجاری آنها در خارج خواهد گذاشت، به همین سبب، مجموعه نظام علاقه ای به گسترش تحریم ها ندارد.

نگرانيهای اقتصادی

بیم نظامی- سیاسی از گسترش تحریم ها هنگامی مشخص تر می شود که بدانیم در ایران امروز، اقتصاد به صورت سیاسی ترین مساله کشور در آمده به گونه ای که ظهور وسقوط جناح های سیاسی به نحوی به نبض اقتصاد کشور گره خورده است.

البته در همه کشورهای جهان، اقتصاد از اهمیت سیاسی بسیاری برخوردار است، اما در ایران به دلیل نوع رقابت جناح های سیاسی، اقتصاد جایگاهی خارق العاده در سیاست به دست آورده است.
ریشه این مساله بخصوص به دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی باز می گردد. دولت محمد خاتمی که شعار اصلی خود را توسعه سیاسی برگزیده بود، به طور مداوم از سوی مخالفان محافظه کار خود متهم می شد که نسبت به توسعه اقتصادی و معیشت مردم بی اعتناست.

با آنکه آقای خاتمی در دوره دوم ریاست جمهوری خود عمده فعالیت خود را صرف سامان دادن به اقتصاد بیمار ایران کرد، با این حال محافظه کاران با انگشت گذاشتن بر مسائلی مانند نرخ تورم، گرانی و بیکاری دولت او را برای حل این مشکلات ناتوان معرفی می کردند.

در انتخابات ریاست جمهوری سال 1384 نامزدهای جناح محافظه کار تبلیغات انتخاباتی خود را بر حل مشکلات معیشتی مردم متمرکز کردند و از این جهت محمود احمدی نژاد با وعده «آوردن پول نفت بر سر سفره های مردم» گوی سبقت را از دیگر نامزدها ربود.

اینک دولت آقای احمدی نژاد پس از حدود یک سال و نیم از عمر خود، به صورت گروگان شعارهای خود در حوزه اقتصاد در آمده است.

به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، او نه فقط در کنترل تورم و بیکاری موفق نبوده بلکه با اتخاذ سیاست های غیر علمی، زمینه را برای بحرانی کردن اقتصاد ایران فراهم کرده است.

در ماههای اخیر افزایش بهای اقلام مورد نیاز روزمره خانوارها، انتقادات زیادی را در بین توده مردم علیه آقای احمدی نژاد دامن زده است، انتقاداتی که در ناکامی فهرست انتخاباتی وابسته به رئیس جمهور در انتخابات اخیر شوراهای شهر و روستا تا حدودی خود را نشان داد.

واکنش آقای احمدی نژاد به افزایش گرانی و انتقادهای ناشی از آن، متهم کردن برخی از افراد و گروهها به «توطئه» برای به شکست کشاندن دولت بوده است. هر چند که آقای احمدی نژاد از فرد مشخصی نام نبرده، اما درک عمومی از افراد و گروههای مورد ظر او، نیروهای نزدیک به اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و گروههای اصلاح طلب است.

در واقع، چنین به نظر می رسد که آقای احمدی نژاد به هیچوجه علاقه ای به پذیرش احتمال نادرست بودن سیاست های خود ندارد و طبق سنت سیاسی در جمهوری اسلامی در پی یافتن مقصری در بین رقیبان برای نسبت دادن تمام ناکامی های خود به آن است.

از همین رو، آقای احمدی نژاد در نخستین واکنش خود به تصویب قطعنامه شورای امنیت علیه ایران، هدف از تصویب قطعنامه را بلند کردن صداهای مخالف سیاست های وی در ایران دانست.

این نوع رویکرد به تصویب قطعنامه نشان می دهد که آقای احمدی نژاد در نظر دارد معضلات ناشی از تحریم ایران را به رقیبان سیاسی خود نسبت دهد ویا اینکه آنان را از انتقاد به افزایش نابسامانی های اقتصادی مربوط به تحریم کشور باز دارد.

به هر حال چنین به نظر می رسد که تحریم ایران، بر دامنه مشکلات اقتصادی ایران بیفزاید و دولت آقای احمدی نژاد هم بخواهد این مشکلات را به منتقدان خود بویژه در داخل حکومت نسبت دهد. چنین وضعی قاعدتا به نزاع در درون جناح های حاکم دامن خواهد زد، نزاعی که سرنوشت آن قابل پیش بینی دقیق نیست، اما نتیجه آن می تواند ایران را به یکی از دو راه رویارویی تمام عیار با جهان غرب و یا حل بحران از طریق مسالمت آمیز هدایت کند.