احمد زيدآبادی کارشناس مسايل سياسی خاورميانه

جنس اظهارات خاتمی در باره امام زمان که از نظر شيعيان "معصوم" است، از نظر فقيهان بلندپايه‌ای که مستقل از حکومت هستند، توهين تلقی نمی‌شود

در آستانه هر انتخابات، معمولا نيروهای موسوم به "گروه فشار" که پيش از آن در محيط‌های سياسی و فرهنگی فعالند، به حاشيه رانده می‌شوند و از اقدامات "سرکوبگرانه" آنها اخبار کمتری در رسانه‌ها به چاپ می‌رسد. در اين دوره‌ها، آن دسته از مسئولان حکومتی نيز که به تندروی شهره‌اند، برای بيان ديدگاه های خود محدودتر می‌شوند و يا احتمالا به توصيه مقام های بالاتر، به سکوت و انزوا تن در می‌دهند.

با اين همه، به نظر می‌رسد که بخشی از نيروهای تندرو، در آستانه انتخابات دوره نهم رياست جمهوری تلاش می‌کنند تا اين رويه را زير پا بگذارند و به حضور خود در صحنه ادامه دهند.

در همين راستا، نشريه پرتو که توسط هواداران حجت‌الاسلام مصباح يزدی در قم منتشر می‌شود، در شماره اخير خود با طرح اتهام "توهين به امام زمان" عليه محمدرضا خاتمی رئيس جبهه مشارکت ايران اسلامی، کوشش کرده است تا با متضاد نشان دادن تساهل و تسامح با آنچه "غيرت دينی" ناميده است، اقشار متعصب مذهبی را عليه اصلاح‌طلبان درون حکومت بشوراند.

چرخش سرنوشت به پندار افراطی‌ها، نظام سياسی ايران پس از انتخابات رياست جمهوری با انتخاب‌های دشواری بويژه در زمينه سياست خارجی روبرو خواهد بود و آنها از اين نگرانند که جهت گيری سياست‌ها به سمت و سوی حذف و انزوای آنها چرخش پيدا کند.

در عين حال، امضای تومار توسط جمعی از شرکت کنندگان در نماز جمعه تهران عليه محمدرضا خاتمی، نماينده مجلس ششم، و درخواست از سعيد مرتضوی، دادستان تهران برای تعقيب قضايی وی نشان می‌دهد که اقدام نشريه پرتو، احتمالا ابتکار شخصی متصديان اين نشريه نبوده و اين اقدام حرکتی هماهنگ از سوی طيف‌های افراطی حکومت برای متاثر کردن فضای انتخابات است.

واقعيت اين است که افراطی‌ترين طيف حکومت، از نتيجه انتخابات آينده بيم دارد و نگران آن است که پس از انتخابات، کاملا به انزوا رانده شود. نگرانی آنها صرفا به پيروزی احتمالی کانديداهای اصلاح‌طلب در انتخابات رياست جمهوری آينده مربوط نمی‌شود. آنها از ورود اکبر هاشمی رفسنجانی، رييس جمهور سابق و رييس مجمع تشخيص مصلحت، به صحنه انتخابات و پيروزی احتمالی وی نيز بيمناکند و به همان اندازه، از جريان موسوم به "راست سنتی" که در تصميم‌گيری‌هايش اين طيف افراطی را ناديده گرفته است، خشمگين و ناراضی‌اند.

به پندار افراطی‌ها، نظام سياسی ايران پس از انتخابات رياست جمهوری با انتخاب‌های دشواری بويژه در زمينه سياست خارجی روبرو خواهد بود و آنها از اين نگرانند که جهت گيری سياست‌ها به سمت و سوی حذف و انزوای آنها چرخش پيدا کند.

کسانی که تحولات ايران را از نزديک دنبال می‌کنند، نگرانی تندروها را بی‌مورد نمی دانند، چرا که حتی اگر نام نامزد "راست سنتی" هم از صندوق‌های رای خارج شود، او نيز بنا به اقتضائات داخلی و بين‌المللی مجبور به محدود کردن تندروها خواهد بود.

تکرویی تندروها طيف افراطی ترغيب شده است تا توصيه‌های احتمالی برای سکوت را در آستانه انتخابات ناديده بگيرد و بار ديگر با آنچه که معمولا "تحريک عواطف مذهبی" گفته می‌شود، نيروهای وابسته به خود را فعال کند.

پيش از اين، طيف تندرو می‌پنداشت که پس از تسخير مجلس هفتم، پست رياست جمهوری را نيز به چنگ خواهد آورد، اما پس از حرکت‌های افراطی نمايندگان اين طيف در مجلس، اغلب نهادهای موثر نظام و حتی نيروهای "راست سنتی" که قبل از آن متحد تندروها بودند، از رفتار آنها مايوس و نگران شدند و آنان را به خيال‌پردازی و توهم نسبت به واقعيات متهم کردند.

اين مساله باعث شد که طيف راست سنتی در انتخابات رياست جمهوری نه فقط ائتلاف خود را با طيف افراطی به هم بزند، بلکه در جهت "مهار" آنان نيز کوشش کند.
اين تحولات، طيف افراطی را ترغيب کرده است تا توصيه‌های احتمالی برای سکوت را در آستانه انتخابات ناديده بگيرد و بار ديگر با آنچه که معمولا "تحريک عواطف مذهبی" گفته می‌شود، نيروهای وابسته به خود را فعال کند.

ظاهرا طيف افراطی، از اين نوع رفتارهای خود در گذشته، نتيجه خوبی گرفته است. آنها حدود سه سال پيش با طرح اتهام "ارتداد" عليه هاشم آغاجری از روشنفکران دينی که حکم اوليه اعدام را برای وی در پی داشت، توانستند برای مدتی جو جامعه را به دست گيرند.

تحصن گاه و بيگاه اين افراد در شهر قم نيز به دليل آنچه "توهين به مقدسات" ناميده‌اند، چندين بار منجر به بروز اغتشاش شده است.

اين بار نيز جريان تندرو، محمدرضا خاتمی را به "توهين به امام زمان" متهم کرده است. آنچه باعث طرح اين اتهام شده، بخشی از اظهارات خاتمی در گفتگو با سايت اينترنتی "امروز" است که بر لزوم انتقاد، ايراد و استيضاح امام زمان در صورتی که ايشان در راس حکومت قرار گيرد، تاکيد کرده است.

جنس اظهارات خاتمی در باره امام زمان که از نظر شيعيان "معصوم" است، از نظر فقيهان بلندپايه‌ای که مستقل از حکومت هستند، توهين تلقی نمی‌شود، چرا که به اعتقاد اين فقيهان، علی‌بن ابی‌طالب، امام نخست شيعيان، بارها و به صراحت مردم را به راهنمايی، تذکر و بازخواست صريح از خود فرا خوانده و آنها را از تملق و چاپلوسی برحذر داشته و تاکيد کرده است که "با من به شيوه گفتگو با مستبدان سخن نگوئيد و مرا از خطا مصون مپنداريد."

اما طيف افراطی در ايران، به آراء فقيهان بلندپايه مستقل از حکومت و استنادات فقهی و روايی آنها اهميتی نمی دهد و صرفا برداشت خود از دين را "عين اسلام" می‌داند.