BBC Persian

روزنامه شرق چاپ تهران روز يکشنبه همزمان با انتخبات عراق ويژه نامه ای منتشر کرد که مسائل عراق را از زوايای مختلف مورد تحليل قرار می دهد.

در ميان مطالب مختلف شرق برای اين ويژه نامه دو مصاحبه با مقامات ايرانی در باره عراق از وزن و اعتبار ويژه ای برخوردار است. انتخاب شخصيتی امنيتی از يک سو و وزير دفاع از سوی ديگر به اندازه کافی بيانگر نوع مسائلی است که ايرانيان در قبال عراق به آن مشغول اند.

از سوی ديگر اين از معدود مواردی است که دو شخصيت مسئول ايرانی با صراحت در باره عراق مورد پرسش قرار گرفته و به روشنی به سوالات پاسخ داده اند و سياست های ايران را تشريح کرده اند.

شخصيت امنيتی مصاحبه شده علی آقامحمدی دبير کميته اطلاع رسانی شورای عالی امنيت ملی است که علاوه بر فعاليت های ديگر سمت قائم مقام صدا و سيمای جمهوری اسلامی را نيز بر عهده دارد.

به نوشته شرق او در نتيجه سال ها فعاليت و مسئوليت در امور عراق يکی از کارشناسان مسائل اين کشور به شمار می رود و روابط نزديکی با شخصيت های عراقی به ويژه کردهای عراقی دارد و معمولا از آنها هم به نام کوچک ياد می کند.

انتخابات موجب تعادل قدرت و رفع نگرانی می شود

علی آقامحمدی در يک ارزيابی از آينده عراق می گويد: "انتخابات عراق اولين گام برای استقرار نظام نوين در عراق به شمار می آيد و اگر روال عادی پيش برود يعنی واقعاً حرکتی دموکراتيک صورت بگيرد و نظارت روی انتخابات باشد و تقلبی در انتخابات رخ ندهد، علی القاعده جريانات دارای قدرت زياد سبب تعادل کاملاً مناسب برای کل عراق می شوند که جای نگرانی برای هيچ کشوری از همسايگان عراق فراهم نمی شود، اما اگر مداخلات شکل بگيرد و در حقيقت يک پيش فرض در ذهن آمريکايی ها باشد که بخواهند هدف خود را با مکانيزم های مختلف تحقق بخشند طبعاً ممکن است مسائلی را به همراه داشته باشد. بايد ديد مداخلات در چه راستايی و چه حد و قواره ای است و چه کسانی با آن مخالفت می کنند و اين مخالفت چقدر عمق پيدا می کند."

او می گويد: "آمريکايی ها خيلی سرمايه گذاری کردند که شهر هايی که سنی نشين هستند حتماً شرکت کنند الان اعراب کرکوک در اعتراض به اينکه اکراد دارند در آنجا حقوقشان را ناديده می گيرند گفته اند شرکت نمی کنيم، آمريکايی ها فشار وارد می کنند، قبلاً اکراد می گفتند شرکت نمی کنيم حالا اکراد شرکت می کنند و اعراب گفته اند شرکت نمی کنيم. فلوجه که گفته اند شرکت نمی کنيم و در يکسری از جاهای ديگر موصل و بقيه جا ها که آمريکايی ها حمله کرده اند به آنها. الان آنها را ترغيب می کنند که آنها را وادار بکنند که شرکت کنند و حاضر شوند که ترکيب را در حقيقت يک مقدار تحت تاثير اين حالت قرار بدهند ولی مجموعه اين اوضاع و احوال تغييری در ليست ائتلاف که مورد حمايت آيت الله سيستانی است، نمی دهد."

مصاحبه گران مهران کرمی و عبدالرضا تاجيک که از دبيران صفحه سياسی شرق هستند می گويند تبليغاتی که در ايران می شود به گونه ای است که نشان می دهد ليست شيعيان عراق متحد ايران است و اين باعث می شود که اين فهرست به انزوا بيفتد. اما علی آقا محمدی می گويد کل حرکتی که صورت می گيرد حتی حرکاتی که در مورد ايران صورت می گيرد اينها ربط به عراق دارد حادثه عراق آنقدر اهميت دارد که دارند اين کار را انجام می دهند که فضايی درست کنند که بگويند آن ليست، ليست ايران است.

به گفته او که بر نقش مثبت ايران در عراق تاکيد می کند، عدنان پاچه چی از شخصيت های سياسی عراق نيز تاکيد داشته است که تنها دو کشور از انتخابات جاری عراق حمايت می کنند: ايران و آمريکا.

او نتيجه می گيرد که: " بنابراين ما عملاً با آمريکا در جبهه ای قرار گرفتيم که مخالفش کشورهايی مثل اردن هستند، يا در داخل عراق گروه های تندرويی که متمايل به وهابيت هستند مثل الزرقاوی."

وی می گويد: "آمريکا با تاخير انتخابات مخالف نبود ولی می ديد که اين تاخير شدنی نيست چون بارها آمد صحبت کرد و مذاکراتی که انجام دادند آيت الله سيستانی محکم ايستادند که به هيچ وجه ما تاخير را نمی پذيريم حتی در بيانيه اخير که صادر شد برای اينکه مردم واجب است که در انتخابات شرکت کنند و اينها توضيح داده شد که ما نمی دانيم که اگر اين تاخير بيفتد مصالح ملت عراق به کجا می رود و بنابراين تاکيد داشتند که انتخابات به هيچ وجه نبايد به تاخير بيفتد. بنابراين آمريکايی ها تحت شرايط آمدند پشت انتخابات."

آقای آقامحمدی گفت اگر روال انتخاباتی متکی به آرای مردم باشد ما در عراق هر کس حاکم شود با او کار می کنيم يعنی اگر انتخابات درست برگزار شود و آن چيزی که حاصل می شود نتيجه آرای مردم باشد يعنی ما دليل آشکاری نداشته باشيم برای اينکه خلافی رخ داده باشد برايمان کفايت می کند. از روز اول هم بر اين اساس همکاری کرديم. ما در مسئله عراق با هر کس که همکاری کرديم به شرط گرفتن چيزی همکاری نکرديم، چون برای ما عراق اينقدر اهميت دارد که استقرارش به معنای استقرار ماست. بنابراين مهم نيست که پيروز چه کسی هست.

شرق می نويسد: اما برگزاری انتخابات و ايجاد ثبات در عراق و احتمال پيروزی شيعيان در عراق طبيعتاً اهميت و نفوذ شيعيان و حوزه نجف را در عراق بالا می برد، آيا اين مسئله تاثيری بر موقعيت حوزه قم می گذارد. آيا احساس نگرانی وجود ندارد؟

علی آقامحمدی می گويد: "اين تفکری بود که از قديم انگليس ها دنبالش بودند و اين خط را ترويج می کردند که الان رقابت نجف - قم راه می افتد اينها با همديگر مسئله دارند. يکی تضعيف می شود يکی تقويت می شود. اينها با هم دو مشرف فکری هستند. اين بحث ها خيلی شد ولی واقعيت چه چيزی را نشان داد. ديديم که حوزه نجف به تدريج موقعيت خودش را پيدا کرد، محوريت خودش را در عراق پيدا کرد و در حقيقت نجف بهترين محوری است که با ما هماهنگ می شود. هرچقدر حوزه نجف در عراق لنگرگاهش قوی شود و جايگاه قدرتمندتری پيدا کند اين مطلوب ماست و فکر می کنيم با استقرار آنها در عراق اطمينان از عدم وابستگی به قدرت های بيگانه بالاتر می رود و منافع مردم عراق را که مسلمان هستند بيشتر حفظ می کند و سازگاری اش خيلی بيشتر است."

وی در ادامه در باره تشکيل يک هلال شيعی از ايران و عراق و سوريه و لبنان می گويد: "ما عراق را يک سرزمينی می دانيم که اگر در آن مسالمت و زندگی صلح آميز در کنار هم شکل بگيرد اين به معنای آن است که ديگر تهديدی به نام شيعه وجود ندارد. يعنی آن چيزی که شاه اردن مطرح کرد که هلال شيعی شکل می گيرد اين تهديد ديگر معنا و مفهوم پيدا نخواهد کرد. کما اينکه اين حرف را عربستان بيش از هميشه می زند يعنی عربستان بعد از استقرار نظام جمهوری اسلامی در ايران حالا متوجه شده است که با شيعيانش نه تنها مسئله ندارد بلکه بسيار روابط نزديک و پيش برنده ای است برای آنها و برای شيعيان هم خوب شده است و توجه مقامات عربستان هم بيشتر شده و ديگر آن شيوه های گذشته نيست و کاملاً رسيدگی می کنند در لبنان هم همينطور. بنابراين قدرت گرفتن شيعيان کلاً دو پديده را از بين می برد. يکی اختلاف نجف و قم را از بين می برد و ديگر اينکه ترفند اختلاف شيعه و سنی کمرنگ می شود."

اما اين تفکر در بين شيعيان عراق که خواستار عدم دخالت روحانيون در امور اجرايی است بر ايران تاثير نخواهد گذاشت؟ آقای آقامحمدی می گويد: "آنجا اين بحث که روحانيون در امور اجرايی باشند يا نباشند مطرح نيست آنجا هرکس حزبش برنده شود و رای بياورد در حقيقت مسئوليت می پذيرد در حقيقت منعی وجود ندارد. وقتی می گوئيم ليست مورد حمايت آيت الله سيستانی دارد برنده می شود آنجا که نمی شود روحانيت را حذف کرد ولو اينکه در اجرا باشند ما مثلاً در يک سری از مقاماتمان روحانی بودند حالا نيز اين چيزی نيست که روحانی باشد يا نباشد اين غربی ها هستند که اين را می خواهند تفهيم کنند که يک عده ای از آدم ها از يک حقوق محروم هستند."

او مدعی است که ايران در قضيه عراق سياست يکپارچه ای دارد: "خوشبختانه در مورد عراق از اول و قبل از آمريکا، که آنها بعداً از ايران الگو گرفتند و خود را يکپارچه کردند تمام دستگاه ها با هم هماهنگ می شدند و نسبت به عراق يک موضع واحد داشتند. البته زمان صدام هم همين طور بود. از ابتدا هم يک مبنا بيشتر حاکم نبوده است و آن اين است که ما عراق را يک کشور مستقل و يکپارچه، برادر و همسايه می شناسيم و مداخله در امور داخلی اش را هرگز قبول نداريم."

او می گويد برای ايران کرد و عرب برای ما فرقی ندارد و شاهد می آورد که : " در زمان حمله صدام به اکراد ما ميليون ها نفر را آورديم و پذيرايی کرديم که اين خيلی عجيب بود. تمام شهرهای ما به يک باره اوضاع و احوالش دگرگون شد تا بحمدالله وضعشان تغيير پيدا کرد و توانستند دو مرتبه برگردند و يا در قضايای مختلف شيميايی و بقيه جريانات حلبچه و جاهای ديگری که اتفاق افتاد ما همه امکانات خودمان را کامل در اختيار آنها قرار داديم. مثلاً نمی گذاشتند به مکه بروند که ما در اينجا امکانات حج آنها را فراهم می کرديم."

علی آقا محمدی از سياست ايران در مقابل اشغالگری ياد می کند ولی می گويد: "ايران چنين انديشه ای را ندارد که با مصالح ملت عراق برای اينکه با آمريکا اختلاف دارد استفاده کند. مصالح ملت عراق برای ما اساس است. ما اشغال عراق را که مورد نفرت ملت عراق هم هست اشتباه می دانيم. بنابراين هر راهی که کمک کند آمريکايی ها از اشغالگری دست بردارند و هر نوع حکومتی که ملت عراق می خواهند مورد حمايت ماست و همين طور مورد مصلحت ماست. در اين شکی نيست. ما هيچ نمی آييم در مسائل ملت عراق دخالت کنيم. اينجا اشتباهی که خيلی ها می کنند اين است که فکر می کنند اينجا صحنه نبرد ما و آمريکا است. اينجا صحنه نبرد نيست. جايی که ما اقدام می کنيم و حرف می زنيم و مخالفت می کنيم جايی است که بر عليه مصالح ملت عراق است و غالباً هم عراقی ها همراه ما هستند."

ولی مصاحبه کنندگان شرق می گويند به هر حال سيگنال های متضادی که از ايران فرستاده می شود و در تبليغات هست، اينها تاثيرگذار است. دبيران شرق از صداوسيما مثال می آورند شورش اقليتی را که در بخش هايی از عراق صورت می گيرد، مقاومت مردم عراق می خواند در حالی که رفتار اين شورشيان می تواند تروريستم به حساب آيد.

روزنامه شرق همچنين در مصاحبه ای با وزير دفاع ايران از او در باره سياست های دفاعی پرسيده است. علی شمخانی در پاسخ به اين سوال که از زمان بحث تغييرات عراق، چه دگرگونی هايی در سياست های دفاعی ما رخ داده است؟ می گويد:

"عراق دارای ثبات نيست اما می توان برای آن سه وضعيت تعريف کرد. يکی اين که دموکراسی به مفهوم واقعی در عراق شکل بگيرد. يعنی هر نفر يک رای. در اين شرايط پيامدهايی داخل عراق دارد و به هر حال روندی هم آمريکا برای آن دارد. در ماهيت چالش های ايران و آمريکا تغيير می دهد. موقعيت واقعی مردم عراق را که تا به حال بر پايه ديکتاتوری بود را عوض می کند که به نفع ثبات آنها و البته به نفع ما است. پيوستگی گسترده ای را هم در منطقه ايجاد می کند که موجب تضمين امنيت منطقه خواهد شد. ايران از استراتژی ثابت و پايداری برخوردار است و از اول هم گفته و هنوز هم می گويم که ايران سياست «چهار ميم» را دنبال می کند: «عراق مستقل، متحد، مردمسالار در درون و دارای روابط مسالمت آميز با ديگران». اين عراق ايده آل است و ضدامنيت و ضدثبات عمل نخواهد کرد، ضمن اينکه همسايه ايده آل ما نيز خواهد بود."

آقای شمخانی معتقد است که آمريکايی ها فهميده اند که انحلال ارتش و حزب بعث عراق اشتباه بوده و به همين جهت به دنبال بازگشت بعثی ها هستند به صحنه قدرت.

او نيز با اين نظر مخالف است که در حال حاضر عراق منطقه جنگی استراتژی ايران، آمريکا و اسرائيل در منطقه شده باشد و تاکيد می کند: " ما به دنبال عراق باثبات هستيم."

او در باره دلايل "ترس آمريکايی ها از نفوذ ايران در عراق" با اشاره به تجانس های ايران با عراق می گويد: "ترس آنها از واقعيت و تجانس است."

خدمات