به عقیده راغب زاراقلو وقت آن رسیده که ترکیه با گذشته خود روبرو شود

از زمان تعدیل قانون بحث برانگیز "اهانت به ترک بودن" در ترکیه، این بلند مرتبه ترین پرونده قضائی علیه ناشران و ادیبان این کشور است.

جرم آقای زاراقلو نشر کتابی درباره کشتار ارامنه در دوره حکومت عثمانی است.

پرونده آقای زاراقلو، برخلاف آنچه اصلاحات در ترکیه تعیین می کند، به دادگستری ارجاع نشده بود و آقای زاراکولو می گوید که تقاضای استیناف خواهد کرد.

هدف از اصلاحاتی که اخیرا در قوانین ترکیه اعمال شده، بهبود آزادی بیان در این کشور است اما فعالان می گویند که این تغییرات صرفا صوری بوده است.

دادگستری ترکیه اخیرا افشا کرد که در سال 2006 بالغ بر هزار و هفتصد نفر طبق ماده 301 قانون این کشور محاکمه شده اند که مهم ترین این پرونده ها مربوط به اظهار نظر درباره کشتار ارامنه در سال 1915 بوده است.

ترکیه انکار می کند که این کشتار، نسل کشی بوده است.

سال پیش، هرانت دینک، روزنامه نگار سرشناس ارمنی به قتل رسید.

امسال هم گفته می شود که یک گروه ملی گرای افراطی نام اورهان پاموک، برنده پیشین نوبل ادبیات را در فهرست کسانی قرار داده که خونشان مباح است.

هرانت دینک و اورهان پاموک هر دو به اتهام "توهین به ترک بودن" تحت پیگرد قرار گرفتند.

شکستن تابو

به گفته سارا رینزفورد، گزارشگر بی بی سی در استانبول، آقای زاراقلو ناشری است که شکستن هر تابویی را رسالت خود قلمداد می کند.

پرونده علیه آقای زاراقلو پس از آن تشکیل شد که کتابی از یک نویسنده بریتانیایی منتشر کرد. موضوع این کتاب سرگذشت خانواده نویسنده در سال ۱۹۱۵ بود یعنی زمانی که ارامنه ترکیه به عنوان خائن، در طول جنگ اول جهانی از خانه های خود تبعید شدند.

راغ زاراقلو از معدود ترکهایی است که "خطوط قرمز" کشورش را به چالش می گیرد.

آقای زاراقلو می گوید انتشارات او از همان ابتدا (سال ۱۹۸۲) جنجال برانگیز بوده است. اولین نشر او که درباره تاریخ حزب کمونیست بوده است توسط نظامیان ترکیه، به عنوان کتابی که نظم و آرامش جامعه را به خطر می اندازد، سوزانده شده است.

یک دهه بعد، او و همسرش توجه خود را به مشکل کردهای ترکیه معطوف کردند. در آن هنگام شورشهای جدایی طلبان کرد در اوج بود و در بخش جنوب شرق ترکیه که عمدتا کردنشین است حکومت نظامی برقرار بود.

این زن و شوهر با نادیده گرفتن خطر احضار به دادگاه، مطالبی درباره سرنوشت ارامنه در دوران عثمانی منتشر می کنند.

راغب زاراقلو می گوید: "ما به این نتیجه رسیدیم که وقت آن شده با گذشته خود روبرو بشویم و درباره اش حرف بزنیم."

در سال ۱۹۹۳ همسر راغب به دلیل انتشار اثری از یک پژوهشگر فرانسوی درباره قتل عام ارامنه، به استناد قانون "ضدتروریسم" به دو سال حبس محکوم شد.

آقای زاراقلو اکنون برای کتابی به حبس محکوم شده است که از معتدل ترین آثار او به شمار می آید. در این کتاب، که نوعی "فهرست شیندلر" ترکی است، شرح داده می شود که چگونه یک مقام ترک در سال ۱۹۱۵ از جان مادر بزرگ ارمنی نویسنده کتاب محافظت کرده است.

با برخاستن موج احساسات ملی گرایی که تا حدی بر اثر تلاشهای ترکیه برای عضویت در اتحادیه اروپا بوجود آمده، اتهام توهین به ترک بودن بار دیگر مطرح شده است.

رجب زاراقلو می گوید: "برای کسی که به پاکی و شرافت خود اعتقادی بی چون و چرا دارد، رودررو شدن با موضوعی مثل وقایع ۱۹۱۵ دشوار است. جامعه ما زخمهایی دارد که می کوشیم بر آنها سرپوش بگذاریم. اما در واقع باید به فکر مداوای آنها باشیم."

اکثر خوانندگان کتابهای او را دانشجویان و دانشگاهیان هستند.