ندا حبیب الله روزنامه نگار در تهران

این آمار با بررسی و جمعبندی اطلاعات موجود در سایت خانه کتاب که فهرست کتابهای منتشر شده را هر روز بر خروجی خود قرار می دهد به دست آمده و متعلق به دوره زمانی یازدهم دی ۱۳۸۵ تا بیست و ششم آذر ۱۳۸۶ خورشیدی است.

از این تعداد، دوازده عنوان ترجمه در شمارگان ۲۳ هزار و ۵۵۰ نسخه و ۱۴۶ عنوان تألیف، گردآوری، تصحیح و بازنویسی در شمارگان ۴۴۵ هزار و ۳۲۰ نسخه بوده اند.

همچنین، تنها دو کتاب به زبانهای غیر فارسی منتشر شده است؛ یکی ترجمه شصت غزل مولانا از شهریار شهریاری (نشر چاو - ۲۰۰۰ نسخه) و دیگری ترجمه کلیات شمس اثر شجاع الدین آشنا (انتشارات امیرکبیر - ۳۷۰۰ نسخه) که هر دو به زبان انگلیسی اند.

این امر به نوبه خود نشان دهنده تلاش نه چندان چشمگیر بازار نشر ایران برای معرفی مولانا به فرهنگهای غیر فارسی زبان است.

موضوع کتابها

کتابهای منتشر شده را می توان از نظر موضوعی در دوازده دسته به ترتیب زیر جای داد:

متن کامل یا گزیده مثنوی معنوی با تصحیحات و مقدمات گوناگون (۲۹ عنوان)؛ شرح، نقد و تفسیر مثنوی (۴۴ عنوان)؛ داستانهای مثنوی (سیزده عنوان)؛ ریشه ها و اشارات قرآنی مثنوی (دو عنوان)؛ فرهنگ اصطلاحات و لغات مثنوی (یک عنوان)؛ کلیات یا گزیده دیوان شمس با تصحیحات و مقدمات گوناگون (نوزده عنوان)؛ فرهنگ دیوان شمس (سه عنوان)؛ فیه ما فیه با تصحیحات و مقدمات گوناگون (چهار عنوان)؛ بررسی تطبیقی اشعار و آرای مولانا (یازده عنوان)؛ سرگذشت مولانا (سیزده عنوان)؛ اندیشه و طریقت مولانا (شانزده عنوان) و سرگذشت شمس تبریزی (سه عنوان).

از میان ۱۵۸ عنوان کتاب، ۵۲ عنوان به سه اثر مولانا یعنی مثنوی معنوی، دیوان شمس و فیه ما فیه اختصاص داشته که با شمارگان ۲۰۳ هزار و یکصد نسخه، 43.3 درصد از کل شمارگان کتابهای منتشر شده را شامل می شود (در این آمار، مجموع نوبتهای چاپ هر یک از تصحیحات آثار مولانا توسط یک انتشارات، یک عنوان کتاب محسوب شده است).

از میان مثنویهای به چاپ رسیده، مثنوی با تصحیح نیکلسون بکرات و توسط پانزده ناشر چاپ شده، در حالی که سایر تصحیحات مثنوی، هرکدام تنها توسط یک انتشارات منتشر شده اند.

از نگاهی دیگر، ۸۹ عنوان کتاب، معادل 56.3 درصد از کل عناوین، مربوط به مثنوی معنوی (متن کامل یا گزیده، شرح و تفسیر، داستانها، ریشه ها و اشارات و فرهنگ) است.

شمارگان این ۸۹ عنوان، ۱۱۹ هزار و چهارصد نسخه، معادل 25.5 درصد کل شمارگان کتابهای منتشر شده است.

بنابراین می توان گفت که بیشترین توجه بازار کتاب ایران در سال ۲۰۰۷ میلادی به مثنوی معنوی بوده، در حالی که دو اثر دیگر مولانا یعنی مکاتیب و مجالس سبعه از دید این بازار پنهان مانده است.

نویسندگان و آثار پیشتاز

اگر از آثار مولانا بگذریم، کریم زمانی که شرح مثنوی را در هشت جلد به دست چاپ سپرده، نویسنده ای است که بیشترین تعداد از میان ۱۵۸ عنوان کتاب منتشر شده را به خود اختصاص داده است.

جلد نخست اثر او توسط انتشارات اطلاعات به چاپ بیست و سوم رسیده و بقیه مجلدات این مجموعه بین دو تا هفده بار چاپ شده اند.

پس از شرح مثنوی اثر کریم زمانی، شش جلد تفسیر مثنوی هم از محمدتقی جعفری تبریزی به چاپ رسیده و در رده سوم، آثار نظام الدین نوری کوتنابی قرار دارد که پنج عنوان تصحیح متن کامل مثنوی معنوی و متن کامل و گزیده دیوان شمس را به نام خود ثبت کرده است.

در این میان، کتاب قصه های خوب برای بچه های خوب اثر مهدی آذر یزدی که به بازگویی داستانهای مثنوی برای کودکان می پردازد، رکورد نوبتهای چاپ را شکسته و به چاپ بیست و نهم (در شمارگان ۵۰۰۰ نسخه) رسیده است، اثر آذر یزدی را انتشارات امیرکبیر و کتابهای شکوفه چاپ کرده اند.

پرکارترین ناشران

اطلاعات سایت خانه کتاب، نشان می دهد که ۹۷ ناشر ایرانی در انتشار آثار مولانا فعال بوده اند .

از این میان، انتشارات اطلاعات با چاپ نه مجلد کتاب در شمارگان ۳۵۷۰۰ نسخه، خود را به عنوان پرکارترین ناشر آثار مرتبط با مولانا معرفی کرده است، البته کتابهایی که این انتشارات منتشر کرده از نظر عنوان، متنوع نیست و هشت جلد آن به شرح مثنوی کریم زمانی اختصاص دارد.

بعد از انتشارات اطلاعات، انتشارات کاروان قرار می گیرد که مثنوی معنوی را در شش جلد با قطع جیبی و در شمارگان سی هزار نسخه چاپ کرده است.

این دو انتشارات به ترتیب انتشار 7.6 و 6.4 درصد از کل شمارگان کتابهای مرتبط با مولانا را به خود اختصاص داده اند.