علی کیان روزنامه نگار

در این چند ماه، نه کتاب تازه زیادی چاپ می شود و نه فروش کتاب، تعریفی دارد. از اواخر تابستان فروش کتاب تکانی می خورد و کتاب های تازه راهی بازار می شوند که یکی از مهم ترین دلایلش بازگشایی دانشگاه ها و مدارس است.

رویاهای زنانه

این روزها در ویترین کتابفروشی ها، کتاب های تازه ای دیده می شود. یکی از این کتاب ها که به تازگی با اقبال کتابخوان های ایرانی روبه رو شده، کتاب کوچکی است با نام " زنان بر بال رویا" نوشته فاطمه مرنیسی ( فمینیست مسلمان مراکشی ) با ترجمه حیدر شجاعی که نشر دادار آن را در ۱۵۲ صفحه منتشر کرده است.

مرنیسی را کتابخوان های ایرانی با کتاب "زنان پرده نشین و مردان جوشن پوش" می شناسند که پای ناشر و چند نفر دیگر را به دادگاه کشید و انتشار آن ممنوع است. نویسنده در آن کتاب از منظری تاریخی به جست و جوی ریشه های نقض حقوق زنان در دنیای اسلام و به خصوص سال های آغازین تولد اسلام می پرداخت.

فاطمه مرنیسی در کتاب تازه اش "زنان بر بال رویا" به رویاهای دوره کودکی خود پرداخته است. دختری ۹ ساله در حریم که راهی به بیرون دارد، همراه زنان دیگر حریم، رویاهایی دارند.

او بازبانی شیرین روایت هایی از زندگی شخصی خود و دیگر زنان خانواده اش ارائه کرده است که ضمن بیان گوشه هایی از تاریخ مراکش، رویاهای زنان روزگار کودکی مرنیسی را به روشنی بیان کرده است و مقایسه آن رویاها و آن چه اکنون به واقعیت پیوسته است، فاصله دیروز و امروز را نشان می دهد. این کتاب که ترجمه تقریبا مناسبی هم دارد و سادگی و شیرینی روایتش حفظ شده است، برای ایرانیان نیز که تجربه های مشابهی را از سر گذرانده اند، خواندنی است.

پس از سال ها یاشار کمال

و اما از دیگر کتاب های تازه، می توان از "بنگر فرات خون است" اشاره کرد که نویسنده اش "یاشارکمال" نویسنده ترک است که زمانی آثارش در ایران با استقبال فراوان روبه رو می شد، اما چند سالی است که از آثار او در ایران خبری نیست.

یاشار کمال نویسنده ای روستایی نویس است که به ورود تجدد و ابزار مدرن به روستاها می پردازد. پیش از این "اینجه ممد" از آثار او در ایران با استقبال روبه رو شده بود، اما اکنون پس از وقفه ای یک دهه ای، علیرضا سیف الدینی سراغ این نویسنده رفته و تازه ترین اثرش را به فارسی برگردانده است و نشر ققنوس آن را راهی بازار نشر کرده است.

این کتاب نخستین کتاب از سه ‌گانه جدید این نویسنده ترک با عنوان "قصه جزیره" است. داستان این کتاب نیز مانند اغلب آثار کمال فضایی روستایی دارد که وقایع آن در قرن گذشته و زمان جنگ‌های ترک ‌ها و یونانی ‌ها می ‌گذرد.‏

"علیرضا سیف‌الدینی" مترجم این کتاب پیش از این در کارنامه خود ترجمه دو رمان دیگر از نویسندگان ترکیه را دارد. "زخمی" نوشته اردال و "عشق روزهای بلوا" نوشته احمد آلتان.‏ ناشر نیز در زمینه ترجمه ادبیات ترکیه بی سابقه نیست و انتشار آثار اورهان پاموک نویسنده برنده نوبل ادبیات ترکیه را در کارنامه خود دارد .

در ستایش مادر

نشر نی که پیش از این کتاب "ارمغان مور" از شاهرخ مسکوب، پژوهشگر ایرانی ساکن فرانسه را پس از مرگش منتشر کرده بود، به تازگی کتاب دیگری از او را منتشر کرده که فضایی متفاوت از دیگر کتاب های او دارد که اغلب پژوهشی هستند.

شاهرخ مسکوب در این کتاب به ستایش مادرش پرداخته است. "سوگ مادر" نامی است که حسن کامشاد دوست دیرین مسکوب بر این کتاب نهاده است. کامشاد مجموعه نوشته ها و یاداشت های مسکوب را درباره مادرش در کتابی ۱۲۵ صفحه ای گرد آورده است و آن را توسط نشر نی راهی بازار کتاب ایران کرده است.

شاهرخ مسکوب پیش از این که به دنیای سیاست و سپس تحقیق روی آورد در نوجوانی دو داغ را در زندگی اش تجربه کرد. او در سن ۱۶ سالگی پدرش را از دست داد و یک هفته بعد برادر جوانش را.

عشق و علاقه او به مادرش شاید ریشه در چنین داغ بزرگی داشته باشد. کامشاد در مقدمه ای بر این یاداشت ها به گوشه هایی از زندگی و تجربه های مسکوب پرداخته است که خواندنی است.

او در بخشی از این مقدمه می نویسد: "شاهرخ مسکوب پس از کودتای ۲۸ مرداد در اوایل اسفند ۱۳۳۳ دستگیر شد. در زندان دو چیز او را زنده نگه می داشت؛ یکی مادرش و دیگری دوستش مرتضی کیوان که در مهرماه همان سال تیرباران شد."

مادرش نیز سال ۱۳۴۳ سکته قلبی کرد و از دنیا رفت و این دو مرگ بر زندگی او تاثیر بسیار گذاشت و کتابی که کامشاد گرد آورده است، بخشی از تاثیر این رویداد بر ذهن و زندگی اوست.

کامشاد درباره یادداشت های مسکوب می نویسد: "یادداشت ها و دل نوشته های مسکوب درباره مادرش هم واقع گرایانه و خاطره گونه است و هم به حدی عاشقانه و عاطفی که آنها را از صورت دست نوشته هایی صرفا خاطره محور یا احساسی خارج کرده است. از فحوای نامه های مسکوب نکات زیادی را درباره او، خانواده اش، گرایشات ذهنی و دغدغه های اجتماعی اش و نیز رنگ و بوی زمانه اش می توان دریافت."

معرفی دو نویسنده

اما نشر افق با معرفی دو نویسنده خارجی به خوانندگان ایرانی کارش را در فصل جدید نشر آغاز کرده است.

این نشر که پس از چند سال بالاخره موفق شد مجوز "موج ها " نوشته ویرجینیا وولف را با ترجمه مهدی غبرایی بگیرد، این روزها "دریا" نوشته جان بنویل را با ترجمه اسدالله امرایی و " پمپئی" نوشته رابرت هریس را با ترجمه خجسته کیهان به بازار عرضه کرده است.

در رمان دریا، سوگ همسر تازه درگذشته "ماکس موردن" که نامش اشاره به مرگ دارد، او را به ساحل دریایی می کشاند که تابستان های دوره کودکی اش را در آن جا گذرانده و اولین عشقش را آن جا تجربه کرده است.

موردن در این ساحل خاطراتش را احیا می کند. اولین عشق او در دریا ناپدید شد و اکنون او روبه روی دریا در معرض ویرانی است. جان بنویل نویسنده ایرلندی که به خاطر نوشتن رمان دریا جایزه بوکر را از آن خود کرده است، در این رمان با مونولوگ های از هم گسیخته روایتی تر و تازه از ماجراهای قدیمی ارائه می دهد. این کتاب در ۲۱۶ صفحه منتشر شده است.

خجسته کیهان مترجمی است که او را در ایران با "پل استر" می شناسند و در معرفی این نویسنده در ایران کوشیده است. او این بار سراغ نویسنده دیگری رفته است؛ "رابرت هریس" نویسنده انگلیسی که پس از سال ها روزنامه نگاری و نوشتن کتاب هایی با موضوع های سیاسی و اجتماعی با نوشتن اولین رمانش با نام "سرزمین پدری" به شهرت رسید.

مجموعه رمانی درباره رم باستان از جمله آثار اوست که اولین رمان از این مجموعه با نام "پمپئی" جزو رمان های پرفروش است. قرار است رومن پولانسکی فیلمی بر اساس این کتاب بسازد.

هریس در این کتاب در قالب رمان به شرح جزئیات زمان، مکان و شرایط زندگی در قرن اول میلادی در شهر پمپئی (در جنوب ایتالیا) و منطقه پیرامون آن پرداخته است.

در رمان پمپئی، ثروتمند ترین شهروندان رم در پمپئی روزهای آرامی را سپری می کنند اما نشانه ‌هایی خبر از وقوع فاجعه ‌ای بزرگ می ‌دهند؛ چاه و چشمه ‌ها خشکیده‌، مردی ناپدید شده و بزرگترین آبراه جهان از جریان بازمانده است.
خواننده می داند که این فاجعه نزدیک شدن زمان انفجار کوه وسویوس است، درحالیکه قهرمانان رمان از آن هیچ نمی دانند.

صحنه های فاجعه آمیز که هریس با چنان مهارتی ترسیم می کند، برای افرادی که از خرابه های پمپئی دیدن کرده اند بسیار ملموس است، زیرا – با توجه به مستند بودن رمان – مناطقی از شهر را باز می شناسند.