ليلی ابوالحسنی خبرنگار بی بی سی در مکه

مسيری را که قبلا سه دقيقه پياده طی کرده بوديم، دو ساعت طول کشيد و يادم نيست کی رسيديم. در طول مسير، حضور نيروهای امنيتی عربستان سعودی چشمگير بود. وزارت کشور عربستان پيشتر اعلام کرده بود که ۶۰ هزار نيروی امنيتی وظيفه تامين امنيت حجاج را بر عهده خواهند داشت و نيروهای ذخيره نيز آمادگی دارند در صورت لزوم وارد عمل شوند.

دريای سفيد، توده انبوهی از مردان و زنان سفيدپوش، پياده در ميان دود گازوئيل و بنزين و هوای آلوده پيش می رفت.

پياده يا سواره

ترافيک توام ماشين و آدم، هوا را غيرقابل تنفس کرده بود. شايد می شد دو مسير را از هم طوری جدا کرد که پياده ها کمتر اذيت شوند به ويژه که در معرض تصادف با ماشين ها هم بودند. اما چه می شود کرد که صحبت از دو و نيم ميليون آدم است.

بعضی از حجاج، داوطلبانه و با اين اعتقاد که اگر پياده بروند حجشان بهتر قبول خواهد بود، راه افتاده بودند اما برخی به ماشين ها التماس می کردند سوارشان کنند که آنها هم اين کار را نمی کردند.

سقف اتوبوس ها پر بود از آدم. مردهايی که چابکی بيشتری داشتند، به نردبام های اتوبوس های در حال حرکت آويزان می شدند و سعی می کردند از آن بالا بروند. يکی را ديدم که پايش را روی پای فرد ديگری که خود در حال تلاش برای بالارفتن از نردبام اتوبوس بود، گذاشت و رفت بالا نشست. آن يکی هم بدون اينکه هيچ اعتراضی کند، راهش را پيدا کرد و در بالای اتوبوس مستقر شد.

شور و شوق حج، بچه هايی را که برای پوشش خبری آن به اينجا آمده اند نيز حسابی گرفته.

عده ای وقتی وارد شدند، می گفتند: "با کار نمی توان حج به جا آورد. نه اين را درست می شود انجام داد نه آن را". يکی ديگر اضافه می کرد که که "با پول اداره که نمی شود حج انجام داد. قبول نمی شود من که نيستم." يکی جواب می داد:" اما اگر در کوران حج نباشی، اگر آن را از درون نبينی، چطور می خواهی گزارشش کنی؟ از حاشيه که نمی توان کار کرد." و يکی ديگر که "اصلا حج از قديم هم با کار و تجارت همراه بوده."

آخر کار، آنهايی که دچار ترديد بودند، متقاعد شدند و روز عيد نه تنها پول يک گوسفند را دادند بلکه نگران بودند که آيا کارهايشان در اين چند روز آنها را مشمول پرداخت جريمه ای معادل پول يک گوسفند ديگر کرده يا نه. حالا ديگر سر يک يا دوتا گوسفند بحث داشتند.

بعد از ظهر عيد، قيافه مردها پس از مراسم تقصير و تراشيدن موی سر، جالب بود.

پرتاب سنگ به شيطان

از روز عيد به مدت دو شب در چادرهای منا بيتوته می کنيم. صبح روز عيد برای سنگ زدن به شيطان يا به اصطلاح، "رمی جمره" رفتيم.

اين قسمت از مناسک حج را خيلی ها با شوخی و خنده انجام می دادند؛ ۴۹ سنگ طی سه روز. هر بار هفت سنگ.

قبل از آمدن، يکی از دوستان گفته بود "سنگی که برای من پرت می کنی از همه بزرگ تر باشه!" به سنگ های داخل دستم که نگاه کردم، همه کوچک بودند. گشتم از روی زمين يک سنگ بزرگ تر پيدا کردم و برايش انداختم. قول داده بودم.

يک نفر هم هشت تا سنگ اضافه داشت که به زور در دست های من گذاشت و رفت.

کشتارگاه قربانی ها

عصر ما را به کشتارگاهی بردند که قربانی ها را در آن ذبح می کنند. دولت عربستان سعودی با همکاری بانک توسعه اسلامی برنامه ای را به اجرا گذاشته که مطابق آن، گوشت گوسفندان پس از بسته بندی و منجمد شدن به بيش از ۲۷ کشور نيازمند منتقل می شود. ذبح گوسفندان با نظارت نمايندگانی از گروه ها و کاروان های زيارتی انجام می شود.

در قسمت ايرانی ها در اين کشتارگاه، فردی با يک فهرست بلندبالا ايستاده بود، نام افراد را می خواند، گوسفند او را که سر می بريدند، روی اسمش را خط می زد. کوپن گوسفند قربانی قبل از حج به قيمت ۳۹۰ ريال سعودی فروخته می شد. کوپن های حجاج ايرانی از قبل خريداری شده بود.

مقام های عربستان می گويند همکاری با اين برنامه هم به حفظ محيط زيست کمک می کند و هم به کشورهای فقير جهان. آنها در آستانه حج از مسئولين حج کشورهای ديگر تقاضا می کنند که گوسفندهای حجاجشان را از اين طريق ذبح کنند.

يکی از مسئولين بانک توسعه اسلامی در آستانه حج گفت: "قبل از آنکه اين برنامه به اجرا گذاشته شود، در روز عيد قربان مقادير عظيم گوشت روی زمين می ماند و لودرها مجبور به خاک کردن آنها می شدند. مقاديری از اين گوشت نيز سوزانده می شد که هر دو باعث آلودگی می شدند."

با اين وجود، حجاج بسياری از کشورهای جهان هنوز اين برنامه را نپذيرفته اند و تا قربانی در جلوی چشم خودشان ذبح نشود، آن را درست نمی دانند.