ليلی ابوالحسنی خبرنگار بخش فارسی بی بی سی - از مکه

مردم از اول صبح برای گرفتن جا به سمت حرم سرازير می شوند و تلاش دارند که در داخل آن يا حتی الامکان نزديک به آن جا پيدا کنند.

تمام خيابان های اطراف صف نمازگزاران است. شاگردهای اول موفق می شوند جايی در داخل حرم پيدا کند و شاگردان ممتاز تقريبا به کعبه چسبيده اند.

نماز جمعه منهای سياست

اينجا، خطبه نماز جمعه، کاملا عبادی و اخلاقی است و در آن، هيچ صحبتی از سياست نمی شود.

خطيب امروز ضمن تاکيد بر تقدس حج به جزئيات اجرای مراسم آن پرداخت و توضيح داد که حجاج بايد قبل از حج، در زمان برگزاری و بعد از آن چه کارهايی بايد انجام دهند.

در آخر هم مطابق بقيه نمازها، يک نماز ميت خواندند برای آمرزش همه مردگان و هيچگونه اشاره ای به فروريختن يکی از ساختمان های اطراف حرم در روز پنجشنبه و کشته شدن بيشتر از هفتاد زائر بيچاره نشد.

جمعيت برای نماز در خطوط موازی و صافی می ايستند که انگار با خط کش مرتب شده اند

در مکه، بيش از نيمی از وقت آدم در تلاش برای عبور از ميان جمعيت می گذرد. دائم بايد حواست باشد که همراهانت را گم نکنی.

افراد مسن که تعدادشان هم کم نيست، با چه دشواری ای بايد راهی برای عبور پيدا کنند. حالا اگر بخواهی خلاف مسير جمعيت راه بروی که انگار داری خلاف جريان رودخانه ای در حال طغيان شنا می کنی.

اما عجيب اينکه سر و صدايی که در اطرافت می شنوی، نسبت به اين جمعيت انبوه، ناچيز است.

با مسئول يکی از کاروان های ايرانی درباره ازدحام جمعيت صحبت می کردم و اينکه برنامه ريزی کارها در اينجا تقريبا غيرممکن است چون همه جا با اين ازدحام جمعيت مواجهی و هميشه از برنامه ها عقب هستی، او جواب داد که: مکه است و اين چند روز و ازدحامش.

جمعه بازار، بعد از نماز

تجارت بعد از نماز، روز جمعه هم به قوت خود باقی است.

کودکان پنج – شش ساله را می بينی که بساط دستفروشی را در کيسه ای ريخته و منتظر تمام شدن نماز هستند و دختربچه های حنا فروش را که حنا را در تشت های بزرگ و سنگين بر روی سر گذاشته و با مهارتی خاص آن را بر سر نگه می دارند.

دستفروش ها بلافاصله پس از نماز بساطشان را پهن می کنند: روسری، پيراهن، دشداشه، دمپايی، حتی آلوچه و تنقلات و دائم اين صدا در گوشت می پيچد که ريالين ريالين، خمس ريال، عشر ريال.

به جز فروشندگان، در اطراف حرم تعداد زيادی کودک می بينی - بسياری از آنها با نقص عضو- که به تکدی گری مشغولند و با لحنی ملتمسانه و آوازی سوزناک تقاضای پول دارند اما اگر بخواهی از آنها عکس بگيری، فورا يک پارچه روی صورتشان می کشند، انگار که برای اين کار آموزش ديده باشند.

يکی از منظره های جالب بعد از نمازهای جماعت، دمپايی هايی است که بر زمين رها شده و در خاک اندازهای افرادی که زمين را جارو می کنند، بيش از هر چيز دمپايی به چشم می خورد.

خيريه در هتل هيلتون

دستفروش ها بلافاصله پس از نماز به کسب مشغول می شوند

برای گرفتن عکس از کعبه و جمعيت، به بام هتل هيلتون رفتيم که در مجاورت حرم است. تازه از آن بالا فهميدم چرا حرکت در ميان اين جمعيت تا اين حد دشوار است و به اين فکر کردم که جای تعجب است که با اين تعداد آدم، چرا زمين فرونمی ريزد، ساختمان محل اقامت تعدادی حاجی ناشناس که جای خود دارد.

موازی بودن خطوطی که از جمعيت در حال نماز تشکيل شده، از آن بالا، نمود بيشتری دارد، درست مثل اينکه خط کش گذاشته باشی.

در مقابل آسانسور هتل، تعدادی حاجی مصری را ديديم که گفتند با پول يک موسسه خيريه به حج آمده اند. به اين ترتيب که اين موسسه در منطقه محل زندگی آنها، طی چند سال مقداری پول از مردم جمع آوری می کند و اهالی را بر اساس قرعه کشی به حج می فرستد.

من نفهميدم اين چه نوع موسسه خيريه ای است که می تواند حجاجش را در هيلتون اسکان دهد آن هم با اتاق های مشرف به حرم که در اين ايام، قيمت های سرسام آوری دارند.

همين حاجی ها از يکی از افراد گروه ما که اسپانيايی است، پرسيدند: مسلمانی؟ و او برای چندمين بار مجبور شد توضيح دهد که "اگر مسلمان نبودم، چطور می توانستم وارد اين شهر شوم؟" قبلا هم چندبار در موقعی که ماشين در جاده به محلی می رسد که تابلوی "غيرمسلمانان ممنوع" را دارد، از او همين سوال را کرده اند.

جالب اينکه او بيش از بقيه نگران درست انجام دادن اعمال حج است.

در راه برگشت، با چند حاجی ايرانی حرف زدم که از قطع شدن سرويس رفت و آمدشان به حرم گلايه داشتند و می گفتند که حالا بايد تاکسی بگيرند و مراقب باشند که راه را گم نکنند.

کاروان های ايرانی عمدتا در منطقه عزيزيه مکه ساکنند و اتوبوس هايی که چند بار در روز آنها را به مکه می برند و برمی گردانند، از روز جمعه اين خدمات را قطع کرده اند تا برای انتقال حجاج به عرفات آماده شوند. شايد به همين دليل بود که امروز کمتر از روزهای قبل حاجی ايرانی ديدم.

از همين حالا، همه کارها تحت الشعاع برنامه های منا و عرفات و عيد قربان قرار گرفته و همه در تکاپوی ترک مکه و اقامت در چادرهايی هستند که برای روزهای هشتم، نهم و دهم ذی الحجه برای آنها تدارک ديده شده.