هوشمند هنرکار کارشناس سينمای ايران

	هرچند ۲۱ فيلم سينمايی در اين جشنواره حضور داشتند، اما تقريباً تمامی اين آثار پيش از اين در جشنواره ها و برنامه های ديگری ديده شده بودند

مراسم پايانی اين جشنواره تفاوت چندانی با ساير برنامه های مشابه نداشت. حضور چند هنرمند و سينماگر، از جمله عزت الله انتظامی، رخشان بنی اعتماد، مجتبی راعی، احمدرضا درويش، عزيزالله حميدنژاد و رضا ميرکريمی مجلس آرای مراسم بود، و در آن سو، تعدادی از سران نظامی و فرهنگی هم مهمان برنامه بودند: غلامعلی حدادعادل؛ رييس مجلس، حسين صفارهرندی؛ وزير ارشاد، محمدرضا جعفری جلوه؛ معاون سينمايی وزارت ارشاد و چند نفر از سران نظامی.

با اين وجود، حال و هوای مراسم، با وجود برخی مهمانان خاص چنين همايشی، فضايی متفاوت از برنامه های مشابه ساخته بود: پدر پير شهيدی که لنگ لنگان روی صحنه می رفت تا جايزه ای را دريافت کند؛ يا جوان معلولی که دو دست و دوچشم خود را از دست داده بود. اين گونه غرابتها خاص صحنه نبود.

گاه از گوشه کنار جايگاه تماشاگران، سرفه هايی شنيده می شد. انگار برخی آسيب ديدگان جنگی حاضر در مراسم، حتی طاقت تنفس غبار ملايم تالار وحدت را نداشتند.

برترينهای جشنواره دهم

هرچند ۲۱ فيلم سينمايی در اين جشنواره حضور داشتند، اما تقريباً تمامی اين آثار پيش از اين در جشنواره ها و برنامه های ديگری ديده شده بودند. حتی بسياری از اين آثار پيشتر در سينماها به نمايش عمومی درآمده بودند.

درد بشر امروز وجود خشونت تقدس يافته تحت هر عنوانی است، خشونتی که با ايدئولوژی مستحکم شده است. تراژدی مرگ عقاد اين است که به دست کسانی کشته می‌شود که مدعی دفاع از چيزی هستند که عقاد هنرمندانه در صدد رفع سوء تفاهم نسبت به آن حقيقت بود محمد خاتمی در جشنواره فيلم دفاع مقدس

در بخش آثار سينمايی، جايزه ويژه بازيگری به فاطمه معتمدآريا برای بازی در فيلم گيلانه داده شد. عزيزالله حميدنژاد هم جايزه بهترين فيلمنامه را به خاطر نگارش اشک سرما دريافت کرد. احمدرضا درويش توانست جايزه بهترين کارگردانی را برای دوئل از آن خود کند. و جايزه بهترين فيلم، به حبيب الله کاسه ساز، تهيه کننده مزرعه پدری تعلق گرفت.

به جز اين، هيئت داوران اين بخش، سه جايزه ويژه هم اهدا کرد: رسول ملاقلی پور به خاطر مزرعه پدری، رخشان بنی اعتماد برای گيلانه و عزيزالله حميدنژاد به خاطر اشک سرما.

گيلانه به جز جوايز يادشده، دو جايزه جنبی انجمن منتقدان و نويسندگان سينمايی و جايزه مجمع هنرمندان خراسان را هم به دست آورد. اما جالب توجه اين که، در اعلام اين جوايز تنها نام رخشان بنی اعتماد به عنوان سازنده فيلم برده شد و از محسن عبدالوهاب، به عنوان کارگردان مشترک اثر يادی نشد.

در بخش سينمای پايداری نيز، جايزه ويژه نصيب فيلم هيام ساخته محمد درمنش شد.

همچنين هيئتهای مختلف داوری، جوايز خود را در بخشهای مستند، نماهنگ، فيلم کوتاه، فيلم نيمه بلند، ويدئويی بلند و سريال اهدا کردند. در بخش قلم طلايی، ۲۲ فيلمنامه يا طرح فيلمنامه، در بخشهای مختلف نماهنگ، کوتاه، نيمه بلند، ويدئويی بلند و سينمايی جوايز خود را دريافت کردند. ضمن آن که وعده داده شده است که امکان توليد اين آثار فراهم شود.

اما در بخش هيجان انگيز انتخاب برترين کارگردانان و فيلمهای تاريخ سينمای دفاع مقدس، ابراهيم حاتمی کيا بالاترين امتياز را به دست آورد و در پی او رسول ملاقلی پور، احمدرضا درويش، کمال تبريزی و عزيزالله حميدنژاد ايستادند.

آژانس شيشه ای حاتمی کيا، ليلی با من است کمال تبريزی، ديده بان حاتمی کيا، از کرخه تا راين باز هم از حاتمی کيا و هور در آتش عزيزالله حميدنژاد نيز بالاترين آرای برترين آثار تاريخ سينمای دفاع مقدس را به دست آوردند.

هرچند ابراهيم حاتمی کيا پس از موج مرده، با حالتی قهرآلود از سينمای جنگ خداحافظی کرد و در اين جشنواره هم حضور نيافت، اما با گزينش سه فيلم از ساخته های او در ميان پنج اثر برتر سينمای دفاع مقدس و انتخاب خود وی به عنوان برترين کارگردان اين دوران، به نظر می رسد دست اندرکاران اين عرصه، در پی آشتی و بازگرداندن دوباره او به عرصه سينمای جنگ باشند.

	رخشان بنی اعتماد برای گيلانه جايزه گرفت

خشونت تقدس يافته

طی روزهای جشنواره چند نشست در زمينه سينمای دفاع مقدس با عناوين: "سينمای دفاع مقدس، قدمگاه سينمای ملی" و "سينمای دفاع مقدس و چشم انداز جهانی" برگزار شد. تعدادی از سينماگران و مسئولان سينمايی، از جمله: خسرو سينايی، عزيزالله حميدنژاد، مهدی سجاده چی، نادر طالب زاده، محمدرضا جعفری جلوه، حبيب الله کاسه ساز در اين همايشها شرکت کردند. اداره اين جلسات با مسعود فراستی، منتقد سينما بود.

روز پنج شنبه ۳ آذر، يادواره ای برای مصطفی عقاد که اخيراً در بمب گذاری اردن قربانی شد، در حاشيه جشنواره برگزار شد. ورود غيرمنتظره محمد خاتمی، رييس جمهور پيشين به اين مراسم، توجه حاضران را جلب کرد.

وی طی سخنانی درباره عقاد گفت: "درد بشر امروز وجود خشونت تقدس يافته تحت هر عنوانی است، خشونتی که با ايدئولوژی مستحکم شده است. تراژدی مرگ عقاد اين است که به دست کسانی کشته می‌شود که مدعی دفاع از چيزی هستند که عقاد هنرمندانه در صدد رفع سوء تفاهم نسبت به آن حقيقت بود."

راز بقا

آنچه در طول جشنواره بيش از هر چيز جلب نظر می کرد، سردی و سکوت تالارهای نمايش فيلم بود.

اگرچه در گروههای مختلف جامعه، نوعی بی علاقگی و بی تفاوتی را نسبت به اين گونه سينمايی می توان باور کرد، اما اين سوال مطرح می شود که بسيار از افرادی که خود اهل اين فضا هستند، نظير بسيجی ها، نظاميان، هواداران پرحرارت حکومت جمهوری اسلامی، حتی دست اندرکاران خود فيلمها و فيلمسازان کجا بودند؟

ناگفته پيداست که حضور اين جماعت، با مهمان نوازی و استقبال بيش از پيش ميزبانان نيز روبرو می شد.

دهمين جشنواره فيلم دفاع مقدس در حالی پايان يافت که جشنواره يازدهم از همين حالا، در اضطراب دست اندازها و موانعی است که مدتها دست وپا گير جشنواره دهم بود. از تعدد و تنوع متوليان و اختلاف سليقه ها و نظرات تصميم گيرندگان اين وادی گرفته تا محدوديتهای فراگير اين عرصه و هزينه های گزاف توليد آثار جنگی.

زمانی که آثار معمول سينمای ايران با بودجه فقيرانه ای بين ۱۰۰ هزار تا ۱۵۰ هزار دلار ساخته می شود، آيا تداوم رونق سينمای جنگی ايران، در اين زمان، ميسر خواهد بود؟