هوشمند هنرکار منتقد فيلم

	پوستر دهمين جشنواره فيلم دفاع مقدس

پس از کش و قوسهای فراوان و تغيير مکرر متولی و تاريخ جشنواره و تعويق سه ساله از جشنواره نهم، سرانجام اين جشنواره با همت معاونت امور سينمايی وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی و انجمن سينمای انقلاب و دفاع مقدس برگزار شد.

در اين راه بنياد سينمايی فارابی، سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری، صدا و سيمای جمهوری اسلامی، نيروی مقاومت بسيج، ستاد کل نيروهای مسلح و حوزه هنری با متوليان برگزاری جشنواره مشارکت داشته اند.

چنان که ديده می شود نامی از بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس، که متولی اصلی و اوليه جشنواره بود درميان نيست. هرچند مقدمات برگزاری جشنواره توسط آن نهاد انجام شده بود و حتی به صراحت مسئولان جشنواره، همان برنامه ها تعقيب شده است.

ساختار جشنواره

جشنواره شامل بخشهای رقابتی فيلمهای سينمايی، فيلمهای نيمه بلند، سريال، فيلمهای کوتاه، نماهنگ (کليپ)، فيلم مستند، قلم طلايی سينمايی و بخش ويژه بهترين های تاريخ سينمای دفاع مقدس است.

	پارسا پيروز فر در نمايی از فيلم اشک سرما ساخته عزيز الله حميد نژاد

در جشنواره امسال، ۵۰۰ نفر از منتقدان، کارگردانان، تهيه کنندگان، نويسندگان و مديران فرهنگی، بهترين آثار تاريخ سينمای دفاع مقدس را برمی گزينند.

در بخش قلم طلايی نيز، ۲۶ طرح سينمايی، خلاصه فيلمنامه، و فيلمنامه برتر در بخشهای فيلم کوتاه، نماهنگ و ويدئويی بلند انتخاب می شوند. برگزيدگان اين بخش علاوه بر دريافت جوايز جشنواره، قراردادی نيز برای نگارش کامل فيلمنامه با انجمن سينمای انقلاب و دفاع مقدس منعقد خواهند کرد و قرار است از توليد اين آثار حمايت مالی شود.

اشک سرما و شکوفه های سنگی (عزيزالله حميدنژاد)، دوئل (احمدرضا درويش)، مزرعه پدری (رسول ملاقلی پور)، گيلانه (رخشان بنی اعتماد و محسن عبدالوهاب)، وعده ديدار (جمال شورجه)، جايی برای زندگی (محمدرضا بزرگ نيا)، ديوانه ای از قفس پريد (احمدرضا معتمدی)، طبل بزرگ زير پای چپ (کاظم معصومی)، مرزی برای زندگی (رضا اعظميان)، تنهايی باد (وحيد موساييان)، زخم زيتون (محمدرضا آهنج) و هيام (محمد درمنش)، از جمله آثار سينمايی راه يافته به بخش مسابقه جشنواره دهم هستند.

در اين ميان از کمال تبريزی و مجتبی راعی خبری نيست، و ابراهيم حاتمی کيا هم بر رأی خود در تحريم سينمای دفاع مقدس ايستاده و در اين سه سال اثری در اين گونه نساخته است.

	مزرعه پدری ساخته رسول ملاقلی پور

از ديگر برنامه های جشنواره برگزاری سه نشست تخصصی با کارشناسان، فيلمسازان و مسئولان سينمای دفاع مقدس خواهد بود. دبير جشنواره، محمدرضا شرف الدين، مديرعامل انجمن سينمای انقلاب و دفاع مقدس است.

دبير جشنواره برآورد هزينه اين همايش را بين ۲۵۰ تا ۳۰۰ ميليون تومان عنوان کرده، در حالی که به گفته وی، به دليل عدم جذب منابع مالی پيش بينی شده، اين جشنواره تاکنون حدود ۱۰۰ ميليون تومان کسری بودجه داشته است.

اين در حالی است که پيش از اين در خبرها آمده بود، در مرحله مقدماتی، زمانی که بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس متولی برگزاری جشنواره بود، ۳۰۰ ميليون تومان تنها برای مقدمات جشنواره هزينه شده بود.

هيئتهای انتخاب و داوری

تقريباً تمام آثار سينمايی توليد شده پس از سال ۱۳۸۲ در برنامه جشنواره جای داده شده است. به همين دليل لزومی نبود که برای فيلمهای بلند سينمايی هيئت انتخابی معرفی شود. اما در ساير بخشها، احمد ضابطی‌جهرمی، محمود زنده نام، عباس رافعی و مصطفی رزاق کريمی از جمله افرادی بودند که انتخاب فيلمها را به عهده داشتند.

در هيئتهای داوری بخشهای مختلف جشنواره هم می توان از مجيد مجيدی، رضا ميرکريمی، محمدرضا هنرمند، مجتبی راعی، نادر طالب زاده، محمد آفريده، فرهاد توحيدی و مهدی سجاده چی نام برد.

نگاهی به دوره های پيشين

	دوئل ساخته احمدرضا درويش، يکی از پرفروشترين آثار سينمای ايران در سال ۱۳۸۳ بود

اولين دوره جشنواره فيلم دفاع مقدس در سال ۱۳۶۲ برگزار شد و به طور نامنظم ادامه يافت و اينک دهمين دوره آن برگزار می شود.

پس از پايان جنگ، از سال ۱۳۶۹ و در سومين دوره بنا شد که اين جشنواره به صورت دوسالانه برگزار شود که تا دوره نهم، در سال ۱۳۸۱ تقريباً چنين بود. در همان سال با پذيرفته شدن صدام حسين، رهبر سابق عراق، به عنوان متجاوز و محکوم شدن او از طرف جامعه جهانی، بازنگری در اهداف جشنواره و سينمای دفاع مقدس ضروری به نظر می رسيد.

شايد ازاين رو، دهمين دوره آن بيش از يک سال است که در دست نهادهای مختلف سرگردان شده و چندين بار دچار تغيير تاريخ و متولی شده است. اين در حالی است که سينمای دفاع مقدس، بارها به عنوان آبرو و اعتبار جمهوری اسلامی، و بازتابی از مرام و جهان بينی آن تلقی شده است.

بی تفاوتی مردم

با آن که اولين روز برگزاری جشنواره با استقبال به واقع سرد تماشاگران و تالارهای تقريباً خالی روبرو شد، برگزارکنندگان جشنواره چندين تالار را برای نمايش آثار جشنواره در نظر گرفته اند.

به جز تالارهای شماره ۱ و ۲ سينما فلسطين و تالار اصلی سينما سپيده، چند تالار نيز در برخی دانشگاههای تهران به اين موضوع اختصاص يافته است. در حالی که تلويزيون نيز ويژه برنامه های متنوع و متعددی را برای جشنواره تدارک ديده است.

به نظر می رسد که کاهش اشتياق مسئولان فرهنگی ايران در حمايت و پشتيبانی از اين سينما، که با دست به دست شدن و تعويق چندباره در برگزاری جشنواره نمود پيدا کرد، و استقبال سرد جامعه ايران از اين جشنواره، ادامه مسير فيلمسازی در اين گونه، ديگر چون گذشته ميسر نباشد.

ظاهراً تأکيد نادرست و افراطی بر برخی جنبه های جنگ، چارچوبهای بسته و تعريف شده و مضامين کهنه و تکراری، موجب دلسردی و بی علاقگی مردم به اين گونه آثار شده و در کنار آن هزينه های گزاف توليدات جنگی، سينمای دفاع مقدس را در اين دوران حاشيه نشين کرده است.

با اين همه، دوئل احمدرضا درويش، با وجود سرمايه گذاری کلان، ساخت حرفه ای و جذاب و مايه های عامه پسند، يکی از پرفروشترين آثار سينمای ايران در سال ۱۳۸۳ بود.