'کیمیا و خاک' در آپارات

این هفته در برنامه آپارات فیلم 'کیمیا و خاک' ساخته ارسلان براهنی به نمایش درمی‌آید.

درباره فیلم

۲۱ آذرماه امسال مصادف با هشتادمین سال‌روز تولد رضا براهنی چهره شاخص ادبیات معاصر ایران است. او رمان نویس، شاعر، منقد ادبی و استاد دانشگاه بوده است و علاقه‌مندان آثارش او را در عرصه‌های مختلف، یک هنرمند پیشرو و مدرن می‌شناسند و معتقدند که حضوری تاثیر گذار در ادبیات ایران داشته است. از آقای براهنی تاکنون کتاب‌های بسیاری در زمینه شعر، رمان و نقد ادبی منتشر شده که می‌توان از مهمترین آنها در عرصه شعر به مجموعه 'خطاب به پروانه ها' اشاره کرد که حاوی شعرهای بسیار متفاوت و بحث‌انگیز در عرصه شعر ایران در دهه هفتاد خورشیدی است و در زمینه رمان هم رمان 'آواز کشتگان'، 'رازهای سرزمین من'، 'آزاده خانم و نویسنده‌اش' و در زمینه نقد ادبی به دو کتاب 'طلا در مس' و 'کیمیا و خاک' اشاره کرد. همین کتاب آخر نام فیلمی شده که توسط پسرش ارسلان براهنی درباره او ساخته است. ارسلان با شناخت خوبی که از پدرش و شعرهای او دارد، طرحی را بر اساس رابطه شخصی خودش و روایتی تصویری از شعرهای رضا براهنی نوشته که حاصل‌اش 'کیمیا و خاک' است.

ویژگی فیلم

'کیمیا و خاک' فیلمی درباره رابطه یک شاعر و یک فیلمساز، یک پدر و یک پسر است. یک مستند-داستانی از پیش طراحی شده با یک سبک شخصی خاص کارگردان‌اش و همین طور تصویرهای غریب و شاعرانه، یک فیلم کاملا تجربی و مولف. این فیلم در سال ۲۰۱۴ در تورنتو کانادا ساخته شده است.

درباره کارگردان

ارسلان براهنی متولد اول فروردین‌ماه ۱۳۶۱ در تهران است. او پسر دوم ساناز صحتی و رضا براهنی است که در سن چهارده سالگی به خاطر شرایط پدرش تن به مهاجرت می‌دهد. وی پس از اتمام دوران متوسطه و بعدتر تحصیلات سینمایی خود در دانشگاه یورک، شروع به فیلمسازی مستقل می‌کند که ساخت اولین فیلم او 'می‌نیما' در سال ۲۰۰۷ میلادی او را به ادامه راه ترغیب می‌نماید. او فیلم بلندی به نام 'Eye Am' ('آی ام') یا 'من هستم' هم در دست تدوین دارد که در آن نقش کارگردانی را بازی می‌کند که درون فیلمنامه خود در حال ساخت فیلمی است که با زبان سینما و الهیات درگیر است و با موضوعاتی هم‌چون هنر، عرفان، فیلمسازی ، تنهایی و بیگانگی سروکار دارد. رشته دیگری که ارسلان هم‌زمان به موازات سینما به پیش می‌برد، فلسفه عرفانی ادیان است. فیلمهای او با ترکیب خیال و واقعیت ، بازسازی ژانرها، فرم و سبک دست‌مایه کارهایش قرار می‌دهد. مجموعه 'سه‌گانه غربت' نیز فیلم بلند دیگر اوست که از ترکیب سه مستند داستانی او با نامهای 'نور و صدا' ، 'قاب و دیوار' و 'کیمیا و خاک' شکل گرفته است.

نگاه کارگردان

هرگز مستندهاى بیوگرافیک ، تلویزیونى و ژورنالیستى که از اسناد ، مدارک ، مصاحبه و عکس ، براى بیان واقعیت با زبانى رئالیستى استفاده مى‌کنند ، برایم جذابیت ساخت نداشته است . در سینما به چیزى به عنوان واقعیت مطلق اعتقاد ندارم . لحظه اى که فیلمساز طرحى را مى‌نویسد و نمایى را مى‌گیرد و برش مى‌دهد ما با واقعیت شخصى خود او سر و کار داریم که مى‌تواند خیالى باشد . مستندهاى من باید سناریو و یا طرح دقیقى داشته باشند . درام و سوژه ، واقعیت و خیال با هم ترکیب شوند تا واقعیت صحنه‌سازى یا بازسازى شود . مستندهاى درام ، هنرى و داستانى که ساختار فیلم، سبک کارگردانى، فیلمبردارى و تدوین در آنها نقش مهمى داشته باشد ، برایم بسیار جذاب است . 'کیمیا و خاک' بر اساس واقعیت است ولى زبانى واقع گرایانه ندارد . از نظر من فیلم مستند براى بیان واقعیت با زبانى واقعى نیست . طرحى را نوشتم که بر اساس داستان پسر فیلمسازى‌ست که خواب مرگ پدرش را دیده و با دوربین خود وارد زندگى او شده و با شعرهاى پدرش روایتى شاعرانه و تصویرى درست مى کند که در مورد همکارى شاعر و فیلمساز ، پدر و پسر ، شعر و دوربین است . اسم فیلم برگرفته از نام کتاب 'کیمیا و خاک' اثر خود رضا براهنی است. در این کتاب براهنی از فرایند تبدیل خاک به یک باغچه زیبا می‌نویسد و از دوستش نادر نادری به عنوان کیمیاگری یاد می‌کند که با تلی خاک حیاطی ساخت که رنگین کمان از میان گلهای آن رد می‌شد. او هنر را برابر با کیمیاگری می‌داند، منتها این بار به جای تبدیل تلی خاک به یک باغچه زیبا، تبدیل کلمه به شعر و قصه را کیمیاگری می‌داند. من نیز خواستم با پدر شاعر و نویسنده‌ام همراه شوم و این فرایند کیمیاگری را جلو چشم بیننده و با صراحت تمام بیان کنم . آنهم از دید یک فرزند فیلمساز و برای این نام فیلم را از روی این کتاب برداشتم چون خودم را امروز جای براهنی می‌گذارم که چگونه باغچه را نظاره کرد و دوستش نادری را کیمیاگر باغچه‌ها خواند و او را نوشت. کاری که من با خود او خواهم کرد و نویسنده‌ای را در 'کیمیا و خاک' خودم از لنز دوربین عبور می‌دهم. فیلم به موضوع مرگ و زندگى ، تبعید و هنر ،'کیمیا و خاک ', آفرینش و کیمیاگرى مى پردازد . فیلم با دوربین به عنوان یک قلم شاعرانه برخورد مى‌کند .' کیمیا و خاک' در مورد ساخت خود فیلم است و زبانى فیلم در فیلم در سینماى مستند دارد.

گفتگو درباره فیلم

درباره فرج سرکوهی

فرج سرکوهی، نویسنده، روزنامه‌نگار و منتقد ادبی مقیم آلمان، متولد ۱۳۲۶ در شیراز و دانش‌آموخته ادبیات فارسی و علوم اجتماعی از دانشگاه تبریز است. او یکی از بنیان‌گذاران و سردبیران مجله آدینه، یکی از نشریات شناخته‌شده مستقل و غیر دولتی ایران در ده‌های شصت و هفتاد، بوده است . سرکوهی از اعضای کانون نویسندگان ایران است که در نگارش و جمع‌آوری امضاهای متن ۱۳۴(ما نویسنده‌ایم) نقش موثری داشته است. وی هم قبل از انقلاب و هم بعد از انقلاب به خاطر فعالیت‌های ادبی و سیاسی‌اش چندین بار به زندان افتاده است و پس از آزادی از زندان در سال ۱۳۷۷ به آلمان مهاجرت کرده است. وی هم‌اکنون در نشریات آلمانی زیان درباره فرهنگ و سیاست ایران می‌نویسد. از وی در حوزه کتاب، مجموعه مقالتش با نامهای 'نقش روزگار' و 'شب دردمندی' و کتاب 'یاس و داس' و مجموعه داستان‌های 'کوتاه رنگ زرد لیموهای رسیده' به چاپ رسیده‌اند. وی برنده جایزه بین‌المللی کورت توخولسکی برای نویسندگان تحت تعقیب(در سال ۱۳۷۷)، و قلم طلایی آزادی (در سال ۱۳۷۸) و جایزه قهرمان آزادی مطبوعات جهانی ( در سال ۱۳۷۹) است.

درباره مقصود صالحی

مقصود صالحی دانش آموخته تئاتر و سینماست. پیش از این نوشته هایی از او در روزنامه ها و مجلات ایرانی به چاپ رسیده است. دوره کارشناسی ارشد دراماتورژی در مدرسه سلطنتی گفتار و درام در لندن گذراند. هم اکنون تمرکز او بر کار تجربی تئاتر در گروههای تئاتری و پژوهش در زمینه تاریخ و ادبیات است.

خلاصه فیلم هفته گذشته 'ساربانان افغان در استرالیا' ساخته سید فهیم هاشمی

موج مهاجرت افغانها به خارج از مرزهایشان برای کار و زندگی تنها در این سی چهل سال اخیر رخ نداده است. گروهی از آن‌ها نزدیک به یک قرن پیش با شترهایشان به استرالیا مهاجرت کردند و با رونق کارشان در این سرزمین پهناور بسیار پرطرف‌دار شدند. این‌ها افغانانی هستند که بین سالهای ۱۸۶۰ تا ۱۹۲۰ به استرالیا آمدند و نقش عمده‌ای در بازسازی استرالیا داشتند. تاسیس اولین خط آهن سراسری استرالیا و برقراری اولین خط تلگراف این کشور که ارتباط آنجا را برای اولین بار به بریتانیای کبیر متصل می‌ساخت از کارهایی است که با همت و قدرت افغانها در آن سال‌ها انجام پذیرفته است. سید فهیم هاشمی ، کارگردان، در این فیلم به جست‌و‌جوی این ساربان‌ها و بازماندگانشان رفته و حکایت مهاجرت و زندگی‌شان در استرالیا را به تصویر کشیده است.

نظرات بینندگان درباره فیلم هفته گذشته

حصیب

واقعا خیلی جالب بود.ممنونم

دلهای پاک

من یک برادر چهارده ساله دارم که همیشه می‌نالید چرا ما افغان‌ها هیچ افتخار و شهرتی در تاریخ نداریم و چون در اروپا هستیم از فرهنگ‌مان هم معلومات کمی داریم. با دیدن این برنامه برادرم بسیار شاد شده و به افغان بودنش افتخار می‌کند. خودم هم واقعا لذت بردم.

بارز

با ابراز تشکر از شما که تکراش را می‌گذارید٫ خیلی برای ملت افغانستان افتخارآمیز است، اینکه با تمدنی غنی که داشت توانست شرق و غرب را باهم پیوند بدهد و در علم٫ طبابت، تخنیک ٫ تحارت و زراعت در چهار گوشه جهان نقش مهمی داشته باشد .

راستین

خیلی دلم سوخت موقعی که آن شخص بوسنیایی داشت تعریف می‌کرد که یک عده از ایشان مسن و بدون سر پناه بودند و بدون هیچ حمایتی تنها رها شده بودند.

رضا

واقعاً چه بودیم و چه شدیم. روزگاری برای استرالیا خط آهن می‌ساختیم. معدن‌شان را استخراج می‌کردیم. حالا امنیت کشور خودمان را گرفته‌اند، نمی‌توانیم از پسش برآییم، از سربازان استرالیا درخواست کمک می‌کنیم. افغانستان ما را ببخش.

حبیب

ﻣﺮﺩمی ﺳﺨﺖ ﻛﻮﺵ ﻭﻛﺎﺭﻛﻦ ﻫﺴﺘﻴﻢ. نقل است از یکی از جنگ‌افروزان قرن بیستم که: اگر ﺳﺮﺑﺎﺯ اﺯ اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﺑﺎﺷد، ﺗﻤﺎﻡ ﺩﻧﻴﺎ را ﻓﺘﺢ می‌ﻜﻨﻢ.

بارز

این است تاریخ زنده از تمدن افغانستان که خیلی کم از آن یاد می‌شود. باید هر فرد از این سرزمین به آن افتخار کند.

احمد

بسیار زیبا و آموزنده بود برای من. من قبلا در مورد اینکه افغانها در گذشته بیش از ۱۰۰ سال در استرالیا در ایجاد خط آهن آن نقش داشتند اطلاعات پراکنده‌ای داشتم و حتی می‌دانستم که پسوند "گان" در پسوند خط آهن استرالیا می‌آید ولی با دیدن فیلم شما کاملا شگفت زده شدم.

عباس

من واقعا خیلی خوش حال شدم. پدران و نیاکان ما در استرالیا نام خود را ثبت کردند و این باعث افتخار من است اما حیف که از این همه زحمت کشیدند اما دولت استرالیا از آنها قدردانی نکردند که هیچ آنها را از خود طرد هم کردند.

سمیه

فیلم بسیار زیبا و توام با مفاهیمی که روزگاری در آن سرزمینها افغانهایی سکونت داشته‌اند و افتخارهایی را به ارمغان آورده و این رو به ملت استرالیا آموخته که تنها افغانها اینگونه‌اند وهیچ ملیتی نمی‌توانند همانند ما افغانها باشند.

بارز

تشکر از شما به خاطر نشر این سند واقعی از اینکه چطور ملت بزرگ افغانستان توانستند با تمدنی که داشتند نقش مهمی برای بشر بازی کنند و بعد از چندین قرن این نسل استرالیای افغان هنوز هم خود را افغان می‌گویند و دور هم جمع می‌شود و خاطرات نیاکانشان را گرامی می‌دارند و به آن افتخار می‌کنند.

ای ساربان آهسته رو کآرام جانم می‌رود

وآن دل که با خود داشتم با دلستانم می‌رود

من مانده‌ام مهجور از او بیچاره و رنجور از او

ادریس

الان استرالیایی‌ها به واسطه این کمک افغان‌ها خط راه‌آهن دارند ولی ما افغان‌ها الان حتی شتر هم نداریم.

مقیم

کارگر بودن هم غیرت می خواهد. مرد آن است که از هر راه عقلی و شرعی خرج خانواده خود را تامین کند. در جامعه ایران گاه از افغان‌ها به اسم کارگر یاد می‌شود اما به گونه‌ای تحقیرآمیز و این خوب نیست.

سید فهیم هاشمی

فلم ساربانان بحثی دارد روی تاریخ گم شده افغانان در استرالیا و یک یک ثانیه این فلم به اساس واقعیت‌ها ساخته شده. با وجود تمام احترام به دوستان ایرانی و غیره دوستانم، در این صفحه یک عده‌ای به نام ایرانی و عده ای به نام پاکستانی موضوع را گویا "حقیقت ندارد" جلوه می‌دهند و یک عده دیگر به نام افغانستانی با تمام معنا از وجود این تاریخ با غرور پشتیبانی می کنند که حق‌شان است. بعضآ حتی از دشنام و پوچ گفتن هم استفاده کردند. متاسفانه تعداد از هموطنان ما همچنان لقب‌های زبان و سمت و قومیت را وارد می‌کنند. حالا این که این فلم به چه اندازه وظیفه‌اش را انجام داده است را می گذاریم به تاریخ و مردم کشورم که قضاوت کنند. ولی نمی‌دانم چرا عده‌ای از وجود این تاریخ و کارکردهای افغانان ساربان انکار می‌کنند. بدون اینکه حتی کوچکترین معلوماتی داشته باشند. فقط خواهش که بنده از تمام هموطنان دارم این است که لطفآ هر موضوع ، تاریخ و افتخارات کشورمان را جلوه های قومی، سمتی و زبانی ندهیم. اگاهی شرط اول است. ساربانان افغان از افغانستان بودند و هستند. قسمت دوم این فلم موضوعات جدیدتر را بیان خواهد کرد.

آرشیو برنامه های آپارات

<bold>برای دسترسی به صفحات برنامه‌های گذشته آپارات روی<link type="page"><caption> اینجا</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2014/09/140924_aparat_archive.shtml" platform="highweb"/></link> کلیک کنید.</bold>

مشاهده برنامه از طریق وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

این فیلم در ساعات اعلام شده در جدول زیر از طریق لینک پخش زنده تلویزیون وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی نیز قابل مشاهده است.

برای مشاهده برنامه از طریق لینک پخش زنده تلویزیونی وب سایت بی‌بی‌سی <link type="page"><caption> اینجا</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/tvandradio/2013/08/000001_bbcpersian_livetv" platform="highweb"/></link> را کلیک کنید.

آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات: کلیک <documentLink href="" document-type=""> </documentLink><link type="page"><caption> aparat@bbc.co.uk</caption><url href="aparat@bbc.co.uk" platform="highweb"/></link>

آدرس فیس بوک برنامه آپارات:کلیک <link type="page"><caption> https://www.facebook.com/aparatonbbc</caption><url href="https://www.facebook.com/aparatonbbc" platform="highweb"/></link><documentLink href="" document-type=""> </documentLink>

*ممکن است هنگام پخش خبر فوری، محتویات این صفحه و این برنامه بدون اعلام قبلی تغییر کند.