رئیسجمهور منتخب محافظهکار لهستان، رقیبی سرسخت برای نخستوزیر
منبع تصویر، Getty Images
- نویسنده, آدام ایستون
- شغل, خبرنگار بیبیسی در ورشو
کارول ناوروکی، رئیسجمهوری منتخب لهستان، نقشی عمدتا تشریفاتی را بر عهده میگیرد، اما تاثیر او بر سیاست این کشور در پنج سال آینده ممکن است بسیار عمیق باشد.
حامیان ناوروکی، یعنی حزب اپوزیسیون محافظهکار ملیگرای قانون و عدالت (PiS) پس از آنکه ۱۸ ماه پیش قدرت را به ائتلاف حامی اتحادیه اروپا به رهبری دونالد توسک نخستوزیر واگذار کردند، بار دیگر جان تازهای گرفتهاند.
آنها موفقیت او در رایگیری روز یکشنبه با اختلاف ۵۰.۹ درصد در برابر ۴۹.۱ درصد از رافائو تراسکوفسکی، شهردار لیبرال ورشو را نخستین گام برای بازگشت به قدرت میدانند.
رئیسجمهوری لهستان نفوذ محدودی بر سیاست خارجی و دفاعی دارد، اما میتواند لوایحی را پیشنهاد داده یا وتو کند. دولت توسک اکثریت کافی در پارلمان برای خنثی کردن وتوی رئیسجمهوری را ندارد.
آندژی دودا، رئیسجمهوری محافظهکار کنونی، از قدرت وتوی خود و تهدید به استفاده از آن برای جلوگیری از تحقق بسیاری از وعدههای کلیدی توسک استفاده کرده است.
این وعدهها شامل اعطای حق سقط جنین قانونی تا هفته دوازدهم بارداری به زنان لهستانی، قانونی کردن شراکت مدنی از جمله برای زوجهای همجنس، تسریع در توسعه نیروگاههای بادی زمینی و حذف نفوذ سیاسی از دستگاه قضایی است.
ناوروکی، تاریخنگار ۴۲ ساله و دارای گرایشهای اجتماعی محافظهکار، به طور گستردهای بهعنوان رقیبی حتی سرسختتر از دودا برای توسک تلقی میشود.
برخی معتقدند این بنبست احتمالی میتواند دولت را وسوسه کند تا پیش از موعد قانونی پاییز ۲۰۲۷، انتخابات زودهنگام برگزار کند.
کنستانتی گبرت، روزنامهنگار مجله هفتگی کولتورا لیبرالنا به بیبیسی گفت: «به احتمال زیاد این مسئله به انتخابات زودهنگام منجر خواهد شد، چون او هر قانونی را که دولت تصویب کند، وتو خواهد کرد.»
او توضیح داد: «بر اساس قانون اساسی، اگر دولت نخواهد، برگزاری انتخابات زودهنگام کار دشواری است، اما اگر دولت از یک شکست به شکست دیگر برود و نتواند حکمرانی کند، ممکن است به این نتیجه برسد که این گزینه شر کمتری است.»
دولت توسک در پارلمان اکثریت دارد و میتواند تا پاییز ۲۰۲۷ در قدرت باقی بماند، مگر اینکه ائتلاف او فرو بپاشد.
این ائتلاف شامل حزب محافظهکار مردم، میانهروها و چپگرایان است و این دلیل اصلی شکست توسک در رسیدن به توافق در موضوعاتی مانند سقط جنین و زندگی زوجین بدون ازدواج سنتی محسوب میشود.
از سوی دیگر، دولت ممکن است تصمیم بگیرد که انتخابات زودهنگام به نفعش است.
ناوروکی یک میهندوست مفتخر لهستانی و یک کاتولیک محافظهکار است که با مهاجرت غیرقانونی، گسترش حقوق قانونی برای افراد دارای روابط همجنس و آزادی بیشتر قوانین سختگیرانه سقط جنین در کشور مخالف است.
او معتقد است که دیدگاه توسک در زمینه تثبیت موقعیت لهستان در جریان اصلی اتحادیه اروپا از طریق اتکا به روابط خوب با بروکسل، برلین و پاریس، با منافع ملی لهستان در تضاد است.
او میگوید منافع ملی لهستان با ایستادگی در برابر آلمان بهتر تامین میشود. در صورتی که اختلافنظر وجود دارد و قدرت بیشتری به بروکسل واگذار نشود.
ناوروکی با پیشنهادهای اقلیمی اتحادیه اروپا مانند «توافق سبز» مخالف است، زیرا میگوید محدود کردن انتشار گازهای گلخانهای به کشاورزان خرد لهستانی آسیب میزند.
او از ادامه کمکهای نظامی و بشردوستانه به همسایهاش اوکراین حمایت میکند. لهستان محل استقرار مرکز بینالمللی تامین تجهیزات برای کییف است.
اما او باور ندارد که عضویت اوکراین در ناتو یا اتحادیه اروپا، در حالی که تهاجم روسیه ادامه دارد، امنیت لهستان را افزایش دهد.
او حامی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا است و از رویکرد ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در جریان توبیخ معروف مقامهای آمریکایی در دفتر بیضیشکل کاخ سفید انتقاد کرده است.
کریستی نوم، وزیر امنیت داخلی ایالات متحده، چند روز پیش از انتخابات برای حمایت از ناوروکی -که مشتزن آماتور پرشوری است- به لهستان سفر کرد و او را یک رهبر «قوی» مانند ترامپ نامید.
نتیجه انتخابات نزدیک بود، مشابه انتخاباتی که دودا پنج سال پیش با اختلاف کمی از رافائو تراسکوفسکی برد، نشانهای از اینکه قطبی شدن فضای سیاسی کشور هنوز کاهش نیافته است.
رافائو تراسکوفسکی در سخنرانی زودهنگام پیروزی، که پس از اعلام نتایج نظرسنجی اولیه بعد از پایان رای گیری و بلافاصله پس از پایان رایگیری در شب یکشنبه انجام شد، وعده داد که رئیسجمهوری برای همه لهستانیها باشد.
ناوروکی همزمان هیچ قول مشابهی نداد. او به حامیانش گفت که کمپینش موفق شد «اردوگاه میهنپرستان» را در لهستان متحد کند.
هیچیک از دو نامزد نتوانستند اعتماد لازم برای تلاش جدی جهت تعامل با جناح مقابل را القا کنند.
تداوم درگیری میان این دو گروه سیاسی که طی دو دهه گذشته بر سیاست لهستان تسلط داشتهاند، ممکن است به افزایش حمایت از احزاب ضد ساختار سیاسی، از جمله حزب راست افراطی کنفدراسیون یا چپ رادیکال منجر شود.
اسلاومیر منتزن، نامزد جوان و لیبرتارین حزب کنفدراسیون، به روند صعودی اخیر این گروه ادامه داد و در دور اول انتخابات ریاستجمهوری، سوم شد.
آیا ممکن است حمایت بیشتری جلب کند و آیا میتواند متقاعد شود که به دولتی به رهبری حزب اپوزیسیون محافظهکار ملیگرای قانون و عدالت بپیوندد؟
کریشتوف بوساک، دیگر رهبر کنفدراسیون، این احتمال را رد کرد و گفت که این دو حزب به هم نزدیکتر نخواهند شد، زیرا برای جلب حمایت همان رایدهندگان با یکدیگر رقابت میکنند.
