انتخابات پاکستان؛ نتایج نهایی نشانگر روزهای ملتهب پیش‌رو است

اعلام نهایی نتایج انتخابات سراسری پاکستان از سوی کمیسیون انتخاباتی این کشور، پیچیدگی تشکیل دولت در این کشور را به طور رسمی تایید کرد.

با این نتایج هیچ حزبی در پارلمان ۳۳۶ نفره این کشور نتوانسته است به حد نصاب ۱۶۹ که برای تشکیل دولت کافی است برسد.

تا اینجای کار شاید نکته شگفت‌انگیزی وجود نداشته باشد، چرا که پاکستان تجربه دولت ائتلافی را داشته است. کما اینکه دولتی که پس از برکناری عمران خان در سال ۲۰۲۲ بر سر کار آمد یک دولت ائتلافی بود.

تشکیل دولت ائتلافی در هر جای جهان البته دردسرهای خود را دارد و با بده‌بستان‌های سیاسی همراه است که شاید در کشوری مثل پاکستان مشکل‌تر هم باشد چرا که اختلافات بین احزاب در این کشور در مواردی بسیار عمیق است؛ اختلافاتی که عملا کارآمدی یک دولت ائتلافی را با مشکل روبرو می‌کند.

اما نکته مهم در انتخابات اخیر که روز پنجشنبه (۸ فوریه) برگزار شد و به این پیچیدگی بیشتر دامن می‌زند این است که نامزدهای مستقل پیروز، ۱۰۱ کرسی پارلمانی را بدست آورده‌اند.

جالبتر آنکه بیش از ۹۰ نفر از این افراد، از حمایت حزب تحریک انصاف به رهبری عمران خان برخوردار هستند و آنها در عمل با پشتیبانی این حزب در انتخابات شرکت کردند و رای مردم رابدست آوردند.

دو حزب عمده مسلم لیگ شاخه نواز ۷۵ کرسی و حزب مردم پاکستان هم ۵۴ کرسی به دست آوردند.

پس از برکناری آقای خان از مقام نخست‌‌وزیری به دنبال اتهام «افشای اسرار دولتی، فساد مالی و ازدواج غیرقانونی»، هم خودآقای خان زندانی شد و‌ هم حزبش، تحریک انصاف، از شرکت در انتخابات منع شد.

لغو نشان انتخابانی این حزب از سوی مقامات قضایی کشور نیز عملا حضور این حزب را به طور رسمی در انتخابات و در برگه‌های رای‌گیری، غیرممکن کرده بود.

با این نتایج و بدون آنکه بخواهیم وارد جزئیات احتمالی تشکیل یک دولت ائتلافی بشویم و سناریوهای محتمل را بررسی کنیم، آنچه که می‌توان به طور خلاصه گفت این است که این ترکیب پارلمانی و به خصوص این تعداد از نیروهای مستقل که تعداد عمده‌ای از آنان به حزب مهم مخالف وابستگی دارند، دستکم چشم‌انداز پیش روی مجلس آینده بویژه در زمینه بحث و تبادل نظرهای پارلمانی و تصویب قوانین را با چالش‌های زیادی روبرو خواهند کرد.

به عبارتی ساده‌تر اگر فرض را بر این بگیریم که بحث‌ها و یا تصویب قوانین در بین نیروهای تشکیل دهنده دولت احتمالی ائتلافی آینده در پاکستان مشکلاتی ذاتی و طبیعی خود را دارد، وجود جمع کثیری از نمایندگان مستقل که بخش عمده‌ای از آنها ممکن است همچنان به حزب آقای عمران خان وفادار بمانند در فعالیت مجلس به احتمال بسیار زیاد مشکلات عدیده‌ای را ایجاد خواهد کرد.

حضور این تعداد نماینده مستقل که اکثریت آنها با حزب آقای خان همسو هستند، نکته جالب دیگری را نیز نشان می‌دهد: تلاش ارتش و نیروهای وابسته برای به‌اصطلاح «بی‌اعتبار کردن» حزب و خود آقای خان عملا نتیجه نداشته است و چه بسا اگر برخی از تمهیدات خاص نبود، تعداد این افراد مستقل پیروز، بیشتر هم می‌شد.

از سوی دیگر تفسیر حضور این نمایندگان مستقل در مجلس به عبارتی این است که اگر آقای خان با اتهامات و زندانی شدن روبرو نمی‌شد و در این انتخابات شرکت می‌کرد، می‌توانست پیروز قاطع آن باشد؛ نکته‌ای که می‌تواند تاثیر عمیقی بر چهره ارتش و روند مداخله آن در امور سیاسی کشور بگذارد.

چند روز آینده روزهای سرنوشت سازی برای پاکستان است و تحولات آن اوضاع را ممکن است کمی روشن‌تر کند.

نمایندگان مستقل از زمان اعلام پیروزی سه روز فرصت دارند، تا یا اعلام کنند که به یکی از احزاب پیوسته‌اند و یا عملا می‌خواهند مستقل بمانند.

احزاب پیروز هم باید بر اساس قوانین جاری ظرف مدت ۲۱ روز از اعلام نتایج، دولت تشکیل دهند.

درتازه‌ترین تحولات اکنون احزاب به رهبری نواز شریف (مسلم لیگ- ن) و بلاول بوتو زرداری (مردم پاکستان) بیانیه‌ای صادر کردند و گفتند که قصد دارند برای ایجاد ثبات سیاسی با یکدیگر همکاری کنند.

آرای این دو حزب خود به تنهایی به حد نصاب لازم برای تشکیل دولت نمی‌رسد و برای تشکیل دولت نیاز به آرای بیشتری دارند؛ اما این اقدام به هر روی احتمالاً طرفداران آقای خان را بیشتر خشمگین خواهد کرد و بالقوه بر عملکرد مجلس و دولت آینده هم تاثیر خواهد گذاشت.

ببینید؛ گفتگو با محمد وزیری در برنامه شصت دقیقه:

ببینید؛ گزارش رویین رهنوش: