جنگ اوکراین؛ ملاقات حضوری روسای سرویس اطلاعاتی آمریکا و روسیه در ترکیه

روسای سرویس‌های اطلاعاتی و جاسوسی آمریکا و روسیه برای گفتگو درمورد تهدید اتمی مسکو علیه اوکراین و موضوع شهروندان آمریکایی که «ناعادلانه» در زندان‌های روسیه محبوس هستند با یکدیگر دیدار کردند.

ملاقات بین ویلیام برنز، رئیس سازمان سیا، و سرگئی ناریشکین رئیس سرویس اطلاعات خارجی روسیه، دیروز، دوشنبه ۱۴ نوامبر، در آنکارا پایتخت ترکیه صورت گرفت.

دولت روسیه گفته است که این دیدار «به ابتکار طرف آمریکایی» انجام شده است.

این دیدار بالاترین سطح ملاقات علنی بین مقامات عالی دو کشور از زمان حمله روسیه به اوکراین بوده است.

کاخ سفید گفته است که آقای برنز - که بین سال‌های ۲۰۰۵ و ۲۰۰۸ سفیر آمریکا در روسیه بوده و به زبان روسی تسلط دارد - درمورد پایان جنگ هیچ گفتگویی با طرف روسی نداشته است.

کاخ سفید در بیانیه‌ای اعلام کرد که محور مذاکرات آقای برنز «درباره پیامدهای استفاده از سلاح هسته‌ای توسط روسیه» و خطر «تشدید تنش به ثبات استراتژیک» بوده است.

در ماه‌های اخیر، آمریکا بارها به مسکو نسبت به استفاده از سلاح‌های هسته‌ای تاکتیکی در اوکراین هشدار داده در حالیکه روسیه در مواردی به تمایل احتمالی به کاربرد اینگونه تسلیحات اشاراتی کرده است.

در ماه سپتامبر، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، غرب را متهم کرد که می‌خواهد روسیه را نابود کند و تاکید ورزید که از «همه ابزارهای موجود» برای حراست از خاک کشورش استفاده خواهد کرد. این اظهارات به عنوان تهدیدی درلفافه برای استفاده از سلاح‌های هسته‌ای تلقی شد.

ایالات متحده آمریکا گفت که چنین تهدیداتی را جدی خواهد گرفت.

دیدار بین آقای برنز و آقای ناریشکین توسط سخنگوی رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، تایید شد؛ این کشور از زمان تهاجم روسیه به اوکراین در ماه فوریه نقش یک میانجی مهم بین روسیه و کشورهای غربی را بازی کرده است.

در بیانیه کاخ سفید تاکید شده که آقای برنز «به هیچ وجه مذاکراتی انجام نداده» و گفته است که واشنگتن «به اصول اساسی‌اش پایبند خواهد ماند: هیچ مذاکره‌ای درمورد اوکراین بدون حضور اوکراین [نخواهد بود]».

این در حالی است که جو بایدن رئیس‌جمهور آمریکا هم پیش از اجلاس گروه ۲۰ در بالی در اندونزی، با شی جین‌پینگ همتای خود دیدار کرد.

براساس بیانیه کاخ سفید، این دو رهبر «بر مخالفت خود با استفاده یا تهدید به استفاده از سلاح هسته‌ای در اوکراین تاکید کردند». در بیانیه وزارت خارجه چین آمده است که آقای شی به آقای بایدن گفته است که نباید از سلاح‌های هسته‌ای استفاده کرد و نمی‌توان جنگ‌های هسته‌ای راه انداخت.

در بیانیه کاخ سفید درباره نشست آمریکا و روسیه همچنین آمده است که مقامات درمورد شهروندان آمریکایی گفتگو کرده‌اند که «ناعادلانه» در روسیه بازداشت شده‌اند.

در ماه اوت، بریتنی گراینر ستاره بسکتبال آمریکا، به جرم قاچاق و داشتن روغن کانابیس به ۹ سال زندان محکوم شد و هفته گذشته برای گذراندن دوره محکومیت خود به زندان ویژه محکومان کیفری انتقال یافت.

خانم گراینر در دادگاه پذیرفت که هنگام ورود به روسیه «به اشتباه» روغن کانابیس همراه داشته است.

اگرچه استفاده از ماریجوانا و حشیش در روسیه غیرقانونی است، ولی دولت آن کشور متهم شده است که از خانم گراینر «به عنوان یک گروگان سیاسی» استفاده می‌کند.

بریتنی گراینر که ۳۱ سال دارد یکی از بهترین بازیکنان بسکتبال زن در جهان به حساب می‌آید. او تاکنون دو بار همراه تیم کشورش به مدال طلای المپیک دست یافته است.

اواخر ماه ژوئیه، دولت بایدن مبادله زندانیان با روسیه را پیشنهاد کرد تا خانم گراینر و همچنین پُل ویلان، تفنگدار سابق نیروی دریایی که مسکو او را متهم به جاسوسی می‌کند، آزاد شوند.

سفارت روسیه اعلام کرده است که آناتولی آنتونوف، سفیر روسیه در آمریکا، امروز، سه‌شنبه ۱۵ نوامبر، با مقامات کاخ سفید دیدار خواهد کرد تا درمورد نحوه رفتار با روس‌ها در زندان‌های آمریکا گفتگو کند.

هفته گذشته، پس از انتقال خانم گراینر به زندان ویژه محکومان کیفری، کارین ژان-پی‌یر سخنگوی کاخ سفید گفت که ایالات متحده در تلاش برای آزادی او و سایر آمریکایی‌های بازداشتی «عزم راسخ» دارد.

یکی از نقش‌های روسای اطلاعاتی، برقراری تماس‌های مخفیانه و ارتباط از طریق کانال‌های محرمانه است، و آقای برنز نقش ویژه‌ای در این زمینه با روسیه ایفا کرده است. او ماه‌ها قبل از حمله روسیه به اوکراین برای رساندن پیام هشدار درباره عواقب احتمالی چنین حمله‌ای به روسیه اعزام شد.

محتوای دقیق مذاکرات آنکارا مشخص نیست. سخنگوی سیا گفته است که دو طرف بهیچوجه درمورد تعاملات رئیس این سازمان در خارج از محدوده دو کشور گفتگو نکردند؛ اما این دیدار در برهه‌ای حساس از جنگ اوکراین، یعنی باز پس گرفتن خرسون توسط نیروهای اوکراینی و چگونگی واکنش مسکو به این شکست نظامی صورت گرفته است.

به نظر نمی‌رسد که آقای ناریشکین در مسکو همان وزن آقای برنز در واشنگتن را داشته باشد زیرا او عضوی از حلقه مقامات اطراف پوتین نیست و رهبر روسیه در نشستی با مقامات دولتی در آستانه تهاجم به اوکراین در ماه فوریه به شکلی آشکار او را تحقیر کرد.

با اینهمه، رهبران ایالات متحده امیدوار هستند که یک دیدار رو در رو با آقای داریشکین فرصتی را برای درک بهتر افکار مسکو به مدیر سیا داده باشد.