مردم عادی لهستان چطور برای تهاجم روسیه آماده می‌شوند

    • نویسنده, ویل ورنون
    • شغل, بی‌بی‌سی
    • در, وروتسواف، لهستان

در یک میدان تمرین نظامی نزدیک شهر وروتسواف، مردم عادی لهستان صف کشیده‌اند و منتظرند تا سلاحی به دستشان داده شود و یاد بگیرند چگونه شلیک کنند. مربی، یک سرباز لهستانی با صورتی آغشته به رنگ استتار، فریاد می‌زند: «وقتی فشنگ درون سلاح قرار گرفت، آماده شلیک است.»

جوان و پیر، مردان و زنان، والدین و فرزندان، همه به یک دلیل به اینجا آمده‌اند: یاد بگیرند که چگونه در برابر یک حمله مسلحانه زنده بمانند.

در کنار تمرین تیراندازی، این برنامه صبح روز شنبه که «با ارتش تمرین کن» نام دارد، به غیرنظامیان مبارزه تن به تن، کمک‌های اولیه و نحوه استفاده از ماسک گاز را نیز آموزش می‌دهد.

سرگرد آدام سیلیتسکی، هماهنگ‌کننده این طرح، می‌گوید: «زمانه خطرناکی است، باید آماده باشیم. ما با تهدید نظامی از سوی روسیه مواجه هستیم و خود را برای آن آماده می‌کنیم.»

سرگرد سیلیتسکی می‌گوید که افراد، بیش از ظرفیت برای این برنامه ثبت‌نام کرده‌اند و دولت لهستان اکنون برنامه دارد تا آن را گسترش دهد به ‌طوری ‌که هر مرد بالغ در کشور آموزش ببیند.

لهستان که با روسیه و اوکراین مرز مشترک دارد، می‌گوید امسال تقریبا ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را صرف دفاع خواهد کرد؛ یعنی بالاترین میزان در ناتو.

دونالد توسک نخست‌وزیر لهستان گفت که این کشور قصد دارد «قوی‌ترین ارتش منطقه» را بسازد. ورشو در حال خرید هواپیما، کشتی، سامانه‌های توپخانه و موشک از آمریکا، سوئد، کره جنوبی و دیگر کشورها است.

داریوس، یکی از شرکت‌کنندگان این دوره در وروتسواف که شنبه‌ها کلاس دارد، می‌گوید اگر به لهستان حمله شود، او «اولین نفر» خواهد بود که داوطلب می‌شود.

او می‌گوید: «تاریخ به ما آموخته که باید برای دفاع از خود آماده باشیم. نمی‌توانیم به کسی جز خودمان تکیه کنیم. امروز اتحادهایی وجود دارد، فردا ممکن است از بین بروند.»

بارتک، درحالی‌که ماسک گازش را از صورتش برمی‌دارد، می‌گوید که فکر می‌کند اکثر لهستانی‌ها در صورت حمله «سلاح به دست خواهند گرفت» و «آماده دفاع از کشور خواهند بود.»

آگاتا با یکی از دوستانش در این برنامه شرکت کرده است. او می‌گوید انتخاب دونالد ترامپ مردم را نگران کرده: «او می‌خواهد نیروهایش را [از اروپا] خارج کند. به همین دلیل احساس ناامنی بیشتری می‌کنیم. اگر آماده نباشیم و روسیه به ما حمله کند، به‌سادگی اسیرشان می‌شویم.»

اظهارات دونالد ترامپ و اعضای دولتش نگرانی‌های عمیقی در میان مقام‌های ورشو ایجاد کرده است.

در جریان سفر به پایتخت لهستان در ماه فوریه، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، گفت که اروپا نباید تصور کند که حضور نیروهای آمریکایی در این قاره «برای همیشه ادامه خواهد داشت.»

در حال حاضر ۱۰ هزار نیروی آمریکایی در لهستان مستقرند، اما واشنگتن ماه گذشته اعلام کرد که نیروهای خود را از پایگاه نظامی کلیدی در شهر ژشوف در شرق لهستان خارج می‌کند. مقام‌ها می‌گویند نیروها در داخل لهستان مستقر خواهند شد، اما این اقدام نگرانی‌ها در کشور را بیشتر کرده است.

مواضع خصمانه ظاهری دونالد ترامپ نسبت به ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین و سخنان صمیمانه‌اش درباره ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه نیز بر این نگرانی‌ها افزوده است.

قرارداد دفاعی بین لهستان و فرانسه قرار است امضا شود و توافق دیگری با بریتانیا نیز در دست بررسی است. گام‌هایی از سوی ورشو برای فاصله گرفتن از پیوندهای نظامی سنتی خود با واشنگتن. همچنین صحبت‌هایی در جریان است درباره اینکه لهستان تحت «چتر هسته‌ای» ارتش فرانسه قرار بگیرد.

توماش شاتکوفسکی، نماینده دائم لهستان در ناتو و مشاور دفاعی رئیس‌جمهوری، می‌گوید: «فکر می‌کنم [ترامپ] ما را وادار کرده که با خلاقیت بیشتری به امنیت‌مان فکر کنیم. فکر می‌کنم آمریکا نمی‌تواند از دست دادن لهستان را تحمل کند، چون این نشانه‌ای خواهد بود... که نمی‌توان به آمریکا تکیه کرد. اما ما باید به گزینه‌های دیگر هم فکر کنیم و توانمندی‌های خودمان را توسعه دهیم.»

شاتکوفسکی می‌گوید: «اگر روس‌ها به نیت‌های تهاجمی خود در قبال اروپا ادامه دهند، ما اولین کشور خواهیم بود، نگهبان دروازه‌ایم.»

او افزایش سریع قدرت نظامی لهستان را ناشی از «اولا وضعیت ژئوپلیتیکی و همچنین تجربه تاریخی» می‌داند.

میراث دردناک اشغال روسیه در همه‌جای اینجا احساس می‌شود.

در یک خانه سالمندان دولتی در ورشو، واندا تراچیک-ستاوسکا، ۹۸ ساله، آخرین باری را به یاد می‌آورد که نیروهای روسیه حمله کردند. در سال ۱۹۳۹، وقتی پیمانی میان استالین و هیتلر باعث شد لهستان میان اتحاد جماهیر شوروی و آلمان نازی تقسیم شود.

واندا می‌گوید: «در سال ۱۹۳۹ دوازده ساله بودم. یادم می‌آید که پدرم درباره [روس‌ها] خیلی نگران بود. می‌دانستیم که روسیه به ما حمله کرده و از موقعیتی که آلمان‌ها ما را در معرض دید قرار داده بودند، سوءاستفاده کرده بود.»

روی قفسه‌ای، عکسی از واندا به‌عنوان یک مبارز دیده می‌شود که در جریان قیام ورشو در سال ۱۹۴۴، در حالی‌ که تفنگی در دست دارد، در برابر ارتش آلمان می‌جنگد. پس از آن‌ که آلمانی‌ها در روزهای پایانی جنگ جهانی دوم عقب‌نشینی کردند، اتحاد جماهیر شوروی یک رژیم طرفدار مسکو را در لهستان مستقر کرد که تا سال ۱۹۸۹ بر کشور حکومت کرد.

در حال حاضر حدود ۲۱۶ هزار زن و مرد نظامی در نیروهای مسلح لهستان خدمت می‌کنند. دولت می‌گوید قصد دارد این تعداد را به نیم میلیون نفر برساند، از جمله نیروهای ذخیره که این کشور را پس از ایالات متحده، به دومین ارتش بزرگ ناتو تبدیل خواهد کرد.

از واندا می‌پرسم که آیا فکر می‌کند افزایش نیروهای نظامی لهستان کار خوبی است؟

او می‌گوید: «البته که بله. روسیه این روحیه تهاجمی را در تاریخش نوشته دارد. من درباره مردم صحبت نمی‌کنم، بلکه مقام‌ها همیشه همین‌طور بوده‌اند.»

او آه می‌کشد و می‌گوید: «بهتر است کشور مجهزی باشیم تا منتظر بمانیم تا چیزی اتفاق بیفتد. چون من سربازی هستم که به یاد دارد اسلحه مهم‌ترین چیز است.»

هشتاد سال پس از پایان جنگ جهانی دوم، لهستانی‌ها بار دیگر با نگاهی نگران به همسایگانشان می‌نگرند.

در یک انبار در جنوب لهستان، یکی از شرکت‌ها به دلیل تقاضای زیاد، نمونه‌ای از یک پناهگاه ضد بمب طراحی کرده است.

یانوش یانچی، مدیر شرکت شلتر پرو، که من را در این پناهگاه فولادی با تخت‌خواب‌های دوطبقه و سیستم تهویه هوا راهنمایی می‌کند، می‌گوید: «این پناهگاه‌ها در درجه اول برای محافظت در برابر بمب هسته‌ای طراحی شده‌اند، اما در برابر حملات مسلحانه نیز مقاوم هستند. مردم این پناهگاه‌ها را می‌سازند چون نمی‌دانند فردا چه خواهد شد.»

یانوش می‌گوید از زمان روی کار آمدن دونالد ترامپ، تقاضا برای پناهگاه‌هایش افزایش یافته و می‌افزاید: «قبلا فقط چند تماس تلفنی در ماه داشتیم. حالا هفته‌ای چند ده تماس داریم.»

او می‌گوید: «مشتریان من بیش از همه از روسیه می‌ترسند و نگران‌اند که ناتو برای دفاع از لهستان وارد عمل نشود.»

اما اگر این نگرانی‌ها به واقعیت تبدیل شوند آیا لهستانی‌ها واقعا برای دفاع از کشورشان آماده‌اند ؟ یک نظرسنجی اخیر نشان داد که فقط ۱۰.۷ درصد از بزرگسالان گفته‌اند در صورت جنگ به‌صورت داوطلب به ارتش می‌پیوندند و یک‌سوم گفته‌اند که فرار خواهند کرد.

در یک بعدازظهر آفتابی در وروتسواف، از دانشجویان لهستانی می‌پرسم که آیا در صورت حمله آماده دفاع از کشورشان هستند؟ بیشترشان می‌گویند نه.

مارسل، دانشجوی پزشکی می‌گوید: «جنگ خیلی نزدیک است اما در عین حال خیلی دور به نظر می‌رسد. اما اگر روسیه حمله کند، فکر می‌کنم فرار خواهم کرد.»

شیمون، دانشجوی دیگری می‌گوید: «احتمالا اولین کسی خواهم بود که سعی می‌کند از کشور فرار کند. واقعا چیزی اینجا نمی‌بینم که ارزش مردن برایش را داشته باشد.»