عید فطر در افغانستان تحت حاکمیت طالبان؛ «سفره‌ مقام‌ها بزرگ‌تر و سفره مردم کوچک‌تر شده‌ است»

شماری از شهروندان افغانستان در آستانه عید فطر به بی‌بی‌سی گفته‌اند با آن که ازدحام برای خرید عید در بازارها زیاد اس، سفره عیدی امسال آن‌ها به دلیل مشکلات اقتصادی نسبت به گذشته، کوچک‌تر شده است.

شماری از آن‌هایی که در روزهای اخیر به بازارها سرزده‌اند گفته اند که افراد عادی به هر دکانی سر می‌زنند، اما به رغم کاهش قیمت‌ها، توان خرید اندک را دارند.

برخی از آن‌ها در چشم‌دیدهای خود اما گفته‌اند که با وجود بحران اقتصادی «در خرید عیدی مقامات هیچ تغییری نیامده است» و بیشترین خرید را «مقامات طالبان» انجام داده‌اند.

در همین حال شماری از زنان در برخی ولایات گفته‌اند که در عید فطر نه تنها در مقایسه به سال‌های گذشته آمادگی کمتری دارند بلکه به دلیل بسته بودن محلات تفریحی برای زنان، برنامه‌های تفریحی خانوادگی نیز به‌هم خورده است.

طالبان تجلیل از نوروز در افغانستان را ممنوع کرده و عید فطر و عید قربان مهم‌ترین جشن‌های سال در این کشور است.

یک شهروند کابل که جهت خرید برای سفره عیدی به بازار سر زده است به سید انور، خبرنگار بی‌بی‌سی گفت که شهر شلوغ است اما خانواده‌هایی که درآمد سال‌های قبل را ندارند توان خرید ندارند.

او گفت: «از هر ده فردی که در بازار مشاهده می‌کنیم حد اقل پنج تن آن‌ها بیکار هستند، از ده تن دو نفر هم منتظر‌ند کسی به آن‌ها کمکی بکند. مردم عادی توان مالی مانند سال‌های گذشته را ندارند. شاد و سرخوش نیستند چون پول ندارند، شاید یک یا دو کیلو میوه خشک بخرند و برگردند.»

یک شهروند دیگر ساکن کابل اما می‌گوید که «دسترخوان (سفره) مقامات حکومت مانند گذشته پر رنگ است و خریداران اصلی هم افرادی هستند که در زمامداری امور نفش دارند».

او گفت: «هر کارمند دولتی از یک دوکان چهارده تا ۲۱ کیلو میوه خشک خریداری می‌کند.»

حاجی فیض آقا، تاجر میوه خشک/آجیل در بازار «مندوی» کابل می‌گوید: « قیمت‌ها، به خصوص نرخ میوه خشک پایین آمده چون ارزش دلار در برابر ارز افغانی پایین است و صادرات میوه هم از افغانستان به بیرون در مقایسه به گذشته کمتر شده است، انواع مختلف میوه خشک از بیرون وارد افغانستان می‌شود که به خاطر نرخ ارز باز هم در مقایسه به گذشته قیمت‌ها پایین است.»

روزینا شیرزاد، از ساکنان ولایت قندهار هم در صحبت با بی‌بی‌سی می‌گوید بیکاری چند عضو خانواده «وضعیت اقتصادی ما را برهم زده است و تنها به منظور بجا آوری فرهنگ دیرینه یک سفره بسیارعادی در نظر گرفته‌ایم».

او افزود که «در گذشته یک اتاق جدا برای سفره عیدی اختصاص می‌دادیم، انواع میوه خشک، میوه تازه و چندین نوع نوشابه گازدار و جوس و کلوچه‌های مختلف بخش سفره عیدی بود و این سفره عیدی را هفت تا ده روز جمع نمی‌کردیم».

خانم شیرزاد گفت: «واضح است که در دسترخوان/سفره عیدی ما تغییری بزرگی آمده است.»

او اضافه کرد که به دلیل وضع محدودیت‌ها توسط طالبان، تجلیل عید برای زنان بیشتر از مردان محدود شده است. به گفته او ممنوعیت رفتن به پارک‌ها و دیکر سرگرمی‌ها برای زنان توسط حکومت طالبان، عید زنان را به هم زده است.

محمد حسن که در قندهار دکاندار است می‌گوید مردم برای خرید می‌آیند، اما خرید نمی‌کنند چون پولی برای خریداری در جیب ندارند.

او افزایش بیکاری در بین مردم را دلیل اصلی کاهش خرید عیدی توسط مردم عنوان می‌کند.

دادگاه عالی طالبان شب گذشته اعلام کرد که چهارشنبه (۲۲ حمل/فروردین) روز اول عید فطر و به این مناسبت سه روز در افغانستان تعطیلی عمومی خواهد بود.

همزمان پلیس طالبان در کابل تذکر داده است که در شب عید فطر از شلیک هوایی شادیانه و استفاده از پتاقی/ترقه برای شادمانی پرهیز شود.

رهبر طالبان به مناسبت عید دستور داده است که ۲۸۵۵ زندانی در نقاط مختلف افغانستان از زندان‌ها آزاد شوند.

در همین حال شماری از مقامات دولت پیشین افغانستان پیام‌های عیدی منتظر کرده‌اند.

محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری پیشین که با ورود طالبان به کابل در آگوست/اوت ۲۰۲۱ افغانستان را ترک کرد، در صفحه ایکس خود با انتشار عکسی از خو، عید فطر را تبریک گفته و نوشته است که «امیدوارم صراط مستقیم شگوفایی، دانش و تمدن باز به روی وطن و مردم ما عیان و وقار ملی ما تامین شود».

حامد کرزی، رئیس جمهور سابق افغانستان که در کابل به‌سر می‌برد نیز در پیامی به این مناسبت یکبار دیگر از طالبان خواست که درهای همه مکاتب/دانشگاه‌ها را به روی دختران بگشایند. او نوشته است: «با استفاده از فرصت یکبار دیگر از حکومت سرپرست اسلامی می‌خواهم تا برای یک افغانستان مرفه، مستقل و خودکفا هر چه زودتر در‌های مکاتب و دانشگاه‌ها را به روی دختران بگشاید و زمینه برگشت زنان به کار را فراهم سازد تا دختران و خواهران ما به حقوق مسلم شان دست یابند و کشور ما از احتیاجی و عقب ماندگی رهایی یابد.»

افغانستان در حال حاضر گرفتار بحران اقتصادی و نرخ بیکاری بالا است. به گفته سازمان‌های امداد‌رسان حدود ۲۰ میلیون نفر در افغانستان به کمک‌های اولیه نیاز دارند.

به رغم این نیازمندی‌ها، خانواده‌ها مجبورند در حد توان سفره‌ای برای عید و پذیرایی مهمانان بر اساس سنت‌ها پهن کنند.