ایران با هیات حقیقت‌یاب سازمان ملل «همکاری نکرده»

صبح چهارشنبه اولین گزارش هیات حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره موارد نقض حقوق بشر و خشونت حکومتی در اعتراضات اخیر ایران به شورای حقوق بشر، مستقر در ژنو، ارائه شد.

سارا حسین، حقوقدان بنگلادشی، گفت حکومت ایران هنوز با این هیات همکاری نکرده است. او با انتقاد از اینکه خانواده مهسا (ژینا) امینی پاسخ قانع‌کننده‌ای درباره کشته شدن دخترشان در بازداشت گشت ارشاد نگرفته و شاهد اجرای عدالت نبوده‌اند، گفت نیلوفر حامدی و الهه حامدی، دو روزنامه‌نگار دخیل در پوشش خبری این ماجرا، هنوز ۹ ماه است که در زندان هستند.

کاظم غریب‌آبادی، نماینده ایران در این جلسه از جمهوری اسلامی دفاع کرد و با اشاره به اعتراضات اخیر در فرانسه، شورای حقوق بشر سازمان ملل را برای پیگیری نکردن خشونت‌ پلیس آن کشور زیر سوال برد.

نمایندگان کشورهای مختلف- هم در این جلسه در حمایت یا علیه عملکرد حقوق بشری حکومت ایران صحبت کردند. اعتراض پیاپی نماینده ایران به استفاده از لفظ «رژیم» در ارجاع به حکومت ایران در جلسه اختلال آفرید.

در پاییز سال گذشته و حدود دو ماه بعد از بروز اعتراضات گسترده بی‌سابقه در ایران و خشونت شدید حکومت در سرکوب اعتراضات، شورای حقوق بشر سازمان ملل برای اولین بار یک نشست اضطراری و ویژه ایران تشکیل داد و در قطعنامه‌ای تشکیل یک کمیته حقیقت‌یاب را تصویب کرد.

این هیات حقیقت‌یاب با اتکا به منابع تشکیلات کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل گزارش مستندی درباره وقایع پس از کشته شدن مهسا (ژینا) امینی تهیه می‌کند و به اطلاع اعضای شورای حقوق بشر می‌رساند.

امروز و در اولین جلسه ارائه گزارش اعدام هفت نفر از بازداشت‌شدگان اعتراضات و مسمومیت زنجیره‌ای دختران دانش‌آموز از مهمترین محورهای انتقاد از وضعیت حقوق بشر در ایران بودند.

اعتراض ایران به «رژیم» و اوکراین

طی جلسه روز چهارشنبه، نمایندگان ایران به جز پاسخ به گزارش هیات تحقیق سازمان ملل، هنگام اظهارات نمایندگان دیگر کشورها نیز مطالبی را بیان کردند.

کاظم غریب آبادی، معاون بین‌الملل و حقوق بشر قوه قضاییه ایران پس از اظهارات اولیه‌اش جلسه را ترک کرده و عضو دیگر هیات ایرانی چندین بار به کشورهای مختلف برای استفاده از واژه «رژیم» اعتراض کرد.

او گفت نمایندگان دیگر کشورها باید هنگام صحبت درباره حکومت ایران از عبارات محترمانه و دیپلماتیک استفاده کنند و بر مبنای مقررات سازمان استفاده از عبارت رژیم مجاز نیست.

با وجود موضعگیری رئیس جلسه که گفت استفاده از این عبارت، در صورتی که با عبارات توهین‌آمیز همراه نشود، خلاف مقررات سازمان ملل نیست، هر بار که نمایندگان دیگر کشورها از این عبارت استفاده کردند، نماینده ایران تذکری در این باره داد و این تذکرهای پیاپی جلسه را مدتی مختل کرد.

نمایندگان چند کشور، مانند ونزوئلا و زیمبابوه هم با این اعتراض همراهی کردند.

با تداوم تذکرهای هیات ایرانی بر سر این واژه و وقفه پیاپی در جلسه، نماینده اسرائیل به این واقعیت اشاره کرد که دیپلمات‌های ایرانی برای صحبت از اسرائیل از همین واژه «رژیم» استفاده می‌کنند و بنابراین حق ندارند وقتی از آن درباره خودشان استفاده شده تذکری بدهند.

رئیس جلسه چند بار از نمایندگان دیگر کشورها خواست تا زبانی مودبانه و قابل‌قبول به کار گیرند، اما کلمه «رژیم» را منع نکرد.

او سرانجام گفت دیگر اجازه تذکر در این خصوص را نمی‌دهد.

موضوع دیگری که نماینده ایران به طور مشابهی درباره آن تذکر داد اشاره نماینده اوکراین به حمایت نظامی ایران از روسیه بود که نماینده ایران آن را بی‌ارتباط با موضوع جلسه دانست، تذکری که نماینده روسیه هم آن را تکرار کرد.

منتقدان و حامیان ایران

سارا حسین در جلسه روز چهارشنبه گفت که ملاقاتی با هیات فرستاده ابراهیم رئیسی در ژنو داشته، اما به گفته او مقام‌های ایرانی پاسخ روشنی به سوالات نداده و همکاری نکرده‌اند.

حکومت ایران پیشاپیش اعلام کرده بود که با کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل همکاری نخواهد کرد.

پیش از این هم جمهوری اسلامی با گزارشگران ویژه حقوق بشر ایران همکاری نکرده است.

در این جلسه کشورهای غربی از وضعیت حقوق بشر در ایران انتقاد کردند و به مسائلی چون افزایش اعدام‌ها، به ویژه اعدام زندانیان سیاسی، تبعیض علیه زنان و دختران و مسمومیت زنجیره‌ای دختران دانش‌آموز پرداختند.

در مقابل نمایندگان کشورهایی که به طور سنتی روابط دیپلماتیک نزدیکی با جمهوری اسلامی دارند از حکومت ایران حمایت کردند و از شورای حقوق بشر سازمان ملل را به «برخورد دوگانه» و «سیاسی‌کاری» متهم کردند.

منتقدان ایران

حامیان ایران

آزار روزنامه‌نگاران

یکی از مواردی که در بیانیه اتحادیه اروپا آمده بود آزار روزنامه‌نگاران بی‌بی‌سی فارسی و دیگر رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از ایران بود.

در جلسه امروز، کمیته حقیقت‌یاب در پاسخ به سوال نماینده بریتانیا تایید کرد که پرداختن به آزار روزنامه‌نگاران بخشی از گزارش این کمیته به سازمان ملل خواهد بود.

لیلین لندور، مدیر سرویس جهانی بی‌بی‌سی، خواهان آن شد که هیات حقیقت‌یاب سازمان ملل در گزارش خود از موارد نقض حقوق بشر در ایران، درباره آزار و اذیت روزنامه‌نگاران بی‌بی‌سی فارسی و خانواده‌های آنان به شورای حقوق بشر گزارش دهد.

خانم لندور گفت: «پوشش سرویس جهانی بی‌بی‌سی از اعتراضات ایران موج جدیدی از حملات علیه خبرنگاران ما را به دنبال داشته و آنها و خانواده‌هایشان به خاطر گزارش‌هایشان هدف قرار گرفته‌اند تا صدایشان خاموش شود و دسترسی به اطلاعات مستقل درباره وقایع ایران و ریشه‌های آن محدود شود. این آزار و اذیت روزنامه‌نگاران ما باید متوقف شود.»