چرا اردوغان به سه کشور حاشیه خلیج فارس سفر کرده؟

بخش مانیتورینگ بی‌بی‌سی

رجب طیب اردوغان در سفر به کشورهای حاشیه خلیج فارس از عربستان و قطر دیدار کرده و قرار است امروز به امارات متحده عربی سفر کند.

سیاست خارجی و همچنین روابط اقتصادی مهم‌ترین مسایلی هستند که در این سفر به آنها پرداخته شده است.

این سفر بعد از ماه‌ها تلاش ترکیه برای بهبود روابط با بازیگران کلیدی کشورهای خلیج فارس پس از نزدیکی مجدد و آشتی که به سال‌ها روابط تلخ و پرتنش با عربستان و امارات به طور خاص پایان داد، اتفاق افتاده است.

سفر به عربستان شامل امضای یک طرح همکاری دفاعی قابل توجه بود و هم‌زمان رسانه حکومتی ترکیه گزارش داد که وزارت دفاع عربستان سعودی قراردادی را با بایکار، تولیدکننده پهپاد ترکیه، امضا کرده است.

وزیر خارجه عربستان سعودی از روابط آنکارا و ریاض که زمانی تیره بود حالا به تفصیل ستایش کرد و گفت که این دو کشور می‌توانند تلاش‌های مشترکی برای حل و فصل جنگ روسیه-اوکراین داشته باشند.

پادشاهی سعودی نخستین توقف‌گاه اردوغان در سفر سه‌روزه‌اش به کشورهای حاشیه خلیج فارس است.

اردوغان سفرش به خلیج فارس را غروب روز ۱۷ ژوئیه با گفت‌وگوهایی با شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد سعودی آغاز کرد.

گزارش‌های ترکیه اشاره کردند که اردوغان یکی از نخستین خودروهای برقی تولید داخل ترکیه موسوم به تاگ را به بن سلمان هدیه داده است.

رسانه‌های حکومتی سعودی گزارش کرده‌اند که اين دو شاهد امضای تفاهم‌نامه‌هایی در زمینه انرژی، سرمایه‌گذاری مستقیم و رسانه بوده‌اند.

رسانه‌های سعودی عمدتاً جریان مذاکرات را گزارش کرده‌اند بدون اینکه اهمیت فراوانی به آنها بدهند به استثنای روزنامه پان‌‌عرب الشرق الأوسط که در صفحه اول خود در صبح روز ۱۸ ژوئیه با تیتر درشت نوشت: «اردوغان سفر 'سرمایه‌گذاری و ثبات' را در عربستان سعودی آغاز می‌کند.»

این روزنامه اظهارات قبلی اردوغان را مبنی بر اینکه اولویت سفر او – که شامل سفر به قطر و سپس امارات متحده عربی خواهد بود – سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های تجاری خواهد بود، مرور کرده است.

«دور تازه» در روابط ترکیه و کشورهای خلیج فارس

ستون‌نويسان روزنامه صباح که روزنامه مهم حامی دولت ترکیه است درباره چشم‌اندازهای همکاری میان ترکیه و سه کشور خلیج فارس بحث کرده است.

اوکان مدرس‌اوغلو با تمرکز روی سرمایه‌گذاری می‌گوید: «یک برنامه‌ریزی میان‌مدت-درازمدت سرمایه‌گذاری به شکل سرمایه يا سرمايه‌گذاری درازمدت شبیه سرمایه و توافقی در این راستا در نظر گرفته شده است.»

او می‌نویسد: «تولیدات کشاورزی، صنایع دفاعی، فناوری‌های سازگار با انرژی‌های تجدیدپذیر و اهداف انتشار کربن صفر، صنعت ابزارهای پزشکی، در این زمینه در صف اول قرار دارند.»

در عین حال، هلال کاپلان به موضوعات منطقه‌ای در این دستور کار اشاره کرده است: «سفر خلیج فارس نتایج ارزشمندی هم از طریق سرمایه‌گذاری مستقیم و در نتیجه اشتغال در بر خواهد داشت و هم از طریق افزایش حجم تجارت. اما، همچنان‌که ترکیه در مورد لیبی و سوریه نشان داده است می‌تواند در صورت ضرورت بازیگر اصلی باشد، اردوغان برای گفت‌وگو درباره سیاست خارجی این سفر را انجام داده است ... هم مسئله مصر و هم مسئله سوریه روی میز خواهد بود و ممکن است تصمیم‌های مهمی برای همکاری اتخاذ شوند ...».

برهان‌الدین دوران همچنین محور تمرکز دوگانه این سفر را یادآور شده است: «این سفر بیش از فقط اقتصاد را در نظر دارد و دوره تازه‌ای را در روابط ترکیه و کشورهای خلیج فارس نوید می‌دهد... [اردوغان] تعمیق روابط با کشورهای خلیج فارس را با 'هدف ایجاد کمربندی از صلح، ثبات و رفاه در اطراف ما' در مانيفست انتخاباتی سال ۲۰۲۳ مرتبط کرده است ... این رهیافت علامتی است از فرا رفتن از سطح تجارت دوجانبه و گسترش آن با افزایش سرمایه‌گذاری دوجانبه، همبستگی دفاعی در زمینه مسائل امنیتی و جهانی-منطقه‌ای.»

اشاره مسئول سعودی به نقش مشترک روسیه-اوکراین

الشرق الأوسط مصاحبه‌ای را با معاون وزیر خارجه سعودی، ولید الخریجی انجام داده است که سفیر عربستان در ترکیه در سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ نیز بوده است.

خریجی به تفصیل از روابط ترکیه با پادشاهی سعودی ستایش کرد و به افزایش تجارت و «فرصت‌های اميدبخش» برای همکاری در زمینه سرمایه‌گذاری، تجارت، گردشگری، سرگرمی، صنعت، معدن، ساخت و ساز، حمل و نقل و طرح‌های زیرساختی اشاره کرد.

خریجی در زمینه مسایل ژئوپلتیک، به تلاش‌های قبلی عربستان سعودی و ترکیه برای میانجی‌گری و کاهش پیامدهای جنگ روسیه-اوکراین اشاره کرد.

او گفت که میان آنها بر سر جنگ «نزدیکی بینش و دیدگاه» وجود دارد که به «دو کشور ذی‌نفود جهانی» اين «فرصت را می‌دهد که با هم کار کنند» تا مشوق راه حل باشند.