چه گروه‌هایی بعد از اعلام انحلال پ‌ک‌ک مورد توجه قرار گرفتند؟

پ‌ک‌ک در ماه مه اعلام کرد که به مبارزه مسلحانه پایان می‌دهد و خود را منحل می‌کند و شماری از نیروهای آن ۲۰ تیر/ ۱۱ ژوئیه، در مراسمی در منطقه کوهستانی اقلیم کردستان عراق سلاح‌های خود را سوزاندند.

این گروه که در سال ۱۹۷۸ تاسیس شد و نخستین حملات خود را در ترکیه در سال ۱۹۸۴ انجام داد، طی ۴۷ سال گذشته علاوه بر ترکیه، در سوریه، عراق و ایران نیز فعال بوده است.

پ‌ک‌ک که نام کامل آن «حزب کارگران کردستان» است، در ترکیه و بسیاری از کشورهای غربی به عنوان یک «سازمان تروریستی» شناخته می‌شود.

این سازمان پس از آن که رهبرش عبدالله اوجالان در سال ۱۹۹۹ دستگیر و به ترکیه منتقل شد، استراتژی و شعارهای خود را تغییر داد.

پ‌ک‌ک که با هدف تاسیس یک دولت مستقل کرد تاسیس شده بود، به تدریج رویکردی مبتنی بر خودمختاری و به رسمیت‌شناختن حقوق سیاسی و فرهنگی کردها را در پیش گرفت.

ساختار منظم و سلسله مراتبی پ‌ک‌ک، امکان سازگاری و تحول این گروه را متناسب با تحولات منطقه‌ای فراهم کرده است.

در مباحث مربوط به پ‌ک‌ک، گاهی نام ساختارهای سیاسی و نظامی مختلفی همچون اتحادیه جوامع کردستان، کنگره خلق کردستان، نیروهای مدافع خلق و یگان‌های زنان آزاد نیز به میان می‌آید.

در بحث‌های مرتبط با سوریه، نام‌هایی همچون حزب اتحاد دموکراتیک، یگان‌های مدافع زنان و نیروهای دموکراتیک سوریه نیز به این ساختار افزوده می‌شود.

در این گزارش، ریشه و مفهوم این گروه‌ها و ساختارها را بررسی کرده‌ایم.

اتحادیه جوامع دموکراتیک کردستان (ک‌ج‌ک)

اتحادیه جوامع دموکراتیک کردستان (ک‌ج‌ک) که در سوریه، ایران، عراق و برخی کشورهای اروپایی فعال است، به عنوان یک سازمان چتری شناخته می‌شود که پ‌ک‌ک را نیز در بر می‌گیرد.

عبدالله اوجالان در سال ۲۰۰۵ دستور تاسیس ک‌ج‌ک را صادر کرد.

اوجالان در آن زمان این ساختار را معادل «خودمختاری دموکراتیک» توصیف کرده بود.

به گفتهٔ اوجالان، ک‌ج‌ک نقش ستون فقرات را در تبدیل جامعه کرد به «ملت دموکراتیک» ایفا می‌کرد.

در ساختار سلسله مراتبی پ‌ک‌ک، اوجالان به عنوان رئیس کل ک‌ج‌ک شناخته می‌شود.

شورای اجرایی این اتحادیه بر هماهنگی میان نهادهای وابسته به این ساختار و اجرای سیاست‌های اصلی نظارت و کنترل دارد.

بالاترین مقام‌های این شورا، بسه هوزات و جمیل بایک هستند.

بر اساس اساسنامه ک‌ج‌ک، این سازمان چتری، نه به دنبال تاسیس یک دولت بلکه خواهان ایجاد یک سیستم کنفدرال اجتماعی است.

در این اساسنامه آمده است این سیستم که هر فرد و هر گروه اجتماعی می‌تواند در آن جای بگیرد، به عنوان «یک سازمان سیاسی و اجتماعی» تعریف شده است.

کنگره خلق کردستان

کنگره خلق کردستان (یا کنگره-گل که به معنای مجلس خلق است)، به عنوان نهاد تصمیم‌گیری ک‌ج‌ک شناخته می‌شود.

کنگره-گل بیشتر فعالیت‌های خود را در اروپا متمرکز کرده و رهبر آن رمزی کارتال است.

کارتال در سال ۱۹۹۱ به عنوان نماینده استان وان از «حزب کار خلق» به مجلس ترکیه راه یافت.

حزب کار خلق در سال ۱۹۹۴ با حکم دادگاه قانون اساسی ترکیه منحل شد و کارتال در همان سال به خارج از کشور رفت.

کارتال از تاریخ ۲۸ اکتبر ۲۰۱۵ در فهرست افراد تحت تعقیب وزارت کشور ترکیه به اتهام اقدامات تروریستی قرار دارد.

نیروهای مدافع خلق (ها‌پ‌گ)

نیروهای مدافع خلق (ها‌پ‌گ) شاخه نظامی پ‌ک‌ک در چارچوب ساختار چتری اتحادیه جوامع کردستان محسوب می‌شود.

این گروه در سال ۲۰۰۰ تاسیس شد و فرمانده قرارگاه آن مراد کارایلان است.

کارایلان همچنین عضو کمیته اجرایی پ‌ک‌ک است.

پ‌ک‌ک که در سال ۱۹۷۸ با هدف مبارزه مسلحانه تاسیس شده بود، ابتدا «نیروهای آزادی‌بخش کردستان» را شکل داد که نخستین حملات خود را در سال ۱۹۸۴ به طور هم‌زمان در مناطق ا‌روح، شرناق و پرواری از استان سعرد و منطقه شمدینلی (شمدینان) از استان حکاری انجام دادند.

در سال ۱۹۸۶، پ‌ک‌ک «ارتش آزادی‌بخش خلق کردستان» را تاسیس کرد که تا سال ۲۰۰۰ به فعالیت خود ادامه داد.

پس از دستگیری عبدالله اوجالان در سال ۱۹۹۹ و اعلام کنار گذاشتن ایده کردستان مستقل و معرفی نظریه کنفدرالیسم دموکراتیک از سوی او، ارتش آزادی‌بخش خلق کردستان منحل و به‌جای آن نیروهای مدافع خلق (هاپ‌گ) تشکیل شدند.

به این ترتیب، ها‌پ‌گ به شاخه نظامی پ‌ک‌ک تبدیل شد.

یگان‌های زنان آزاد (یژا-ستار)

یگان‌های زنان آزاد ، شاخه زنان نیروهای مدافع خلق وابسته به پ‌ک‌ک است. اما قرارگاه این ساختار با قرارگاه هاپ‌گ متفاوت است.

اداره یژا-ستار را فرماندهان زن بر عهده دارند و فرماندهی مرکزی مستقلی دارد.

پ‌ک‌ک و سازمان چتری آن (ک‌ج‌ک) اهمیت ویژه‌ای برای آزادی زنان و اصل برابری جنسیتی در عرصه سیاست قائل هستند.

این اصل که از آن با عنوان «فمینیسم کردی» نیز یاد می‌شود، با اصطلاح «ژنولوژی» که از سوی عبدالله اوجالان ابداع شده، مفهومی نظری پیدا کرده و به یکی از ارکان اساسنامه ک‌ج‌ک بدل شده است.

این جمله اوجالان که گفته بود «تا زمانی که زن آزاد نشود، جامعه نیز آزاد نخواهد شد»، در شکل‌گیری این مفهوم نقش کلیدی داشته است.

پ‌ک‌ک از طریق یژا-ستار، اصل برابری جنسیتی را در حوزه‌های نظامی و سیاسی به اجرا درمی‌آورد.

مبارزان یژا-ستار در ایران با عنوان «یگان‌های حفاظت زن»، در منطقه سنجار عراق با عنوان «یگان‌های زنان سنجار»، و در ترکیه با عنوان «یگان‌های حفاظت مدنی» فعالیت دارند.

حزب اتحاد دموکراتیک (پ‌ی‌د)

حزب اتحاد دموکراتیک (پ‌ی‌د) در سال ۲۰۰۳ در سوریه تاسیس شد.

در سال ۲۰۱۰، صالح مسلم و آسیه عبدالله به عنوان رؤسای مشترک این گروه انتخاب شدند.

مسلم از چهره‌های شناخته‌شده در افکار عمومی ترکیه است.

پ‌ی‌د تحت رهبری صالح مسلم، در سال ۲۰۱۲ پیشگام تاسیس «اداره خودمختار شمال و شرق سوریه» شد.

مسلم در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴، در جریان روند صلح آن زمان، از سوی دولت ترکیه برای گفت‌وگو درباره آینده سوریه دعوت شد.

پ‌ی‌د حزبی است که فلسفه «تمدن دموکراتیک و جامعه دموکراتیک» عبدالله اوجالان را به عنوان اصل بنیادین خود پذیرفته است.

ترکیه، این گروه را «شاخه سازمانی و ایدئولوژیک پ‌ک‌ک در سوریه» می‌داند.

صالح مسلم در سال ۲۰۱۷ از ریاست مشترک پ‌ی‌د کناره‌گیری کرد و در سال ۲۰۱۸ در فهرست افراد تحت تعقیب وزارت کشور ترکیه به اتهامات تروریستی قرار گرفت.

یگان‌های مدافع خلق (ی‌پ‌گ)

یگان‌های مدافع خلق (ی‌پ‌گ) در سال ۲۰۱۲ تاسیس شد.

ی‌پ‌گ ساختاری نظامی در شمال سوریه است که بیشتر اعضای آن را کردها تشکیل می‌دهند.

این گروه در چارچوب اداره خودمختار شمال و شرق سوریه، اغلب به عنوان «شاخه نظامی پ‌ی‌د» شناخته می‌شود.

ی‌پ‌گ بخشی از ساختار «نیروهای دموکراتیک سوریه» به شمار می‌رود.

یگان‌های مدافع زنان (ی‌پ‌ژ)

یگان‌های مدافع زنان (ی‌پ‌ژ) شاخه زنان یگان‌های مدافع خلق (ی‌پ‌گ) به شمار می‌آید.

ی‌پ‌ژ در سال ۲۰۱۲ تاسیس شد و از نظر نظامی و ایدئولوژیک، ادامه‌ای بر ساختار یژا-ستار محسوب می‌شود.

در جریان نبرد کوبانی در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ در سوریه، تحلیل‌هایی منتشر شد که نقش ی‌پ‌ژ را در شکست نیروهای داعش بسیار تعیین‌کننده توصیف می‌کرد.

نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد)

نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) نیروی نظامی اداره خودمختار شمال و شرق سوریه است.

قسد در سال ۲۰۱۵ با امضای یک بیانیه تاسیس شد.

ساختار اصلی این گروه را یگان‌های مدافع خلق (ی‌پ‌گ) تشکیل می‌دهند و در کنار آن، ۱۳ نیروی نظامی دیگر از جمله یگان‌های مدافع زن (ی‌پ‌ژ)، جیش‌الثوار (ارتش انقلابیون)، تیپ‌های الجزیره و تیپ‌های سلجوقی نیز تحت این چتر گرد آمده‌اند.

مظلوم کوبانی، از چهره‌های شناخته‌شده در میان مردم منطقه، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه است.

نام اصلی او مظلوم عبدی است اما پس از نبرد کوبانی نام خانوادگی‌اش را تغییر داد.

مظلوم کوبانی تا سال ۲۰۱۲ از اعضای پ‌ک‌ک بود و در حال حاضر در فهرست «تروریست تحت تعقیب» وزارت کشور ترکیه با اخطار قرمز قرار دارد.