مشاهدات سفر به مرز غزه از طریق اردن؛ آرامشی که جای خود را به دود جنگ می‌دهد

باورش کمی سخت است که همین سه هفته پیش شاهد هجرت دسته‌جمعی ارمنی‌های قرەباغ بودم و حالا به سمت اسرائیل و مناطق فلسطینی در حرکتم؛ جنگ پشت جنگ، نفرت پشت نفرت، آوارگی پشت آوارگی.

مسافران پرواز لندن به امان ترکیب عجیبی است از کسانی که به علت بسته شدن فرودگاه‌های اسرائیل به اردن می‌روند تا زمینی به مقصد برسند؛ گروهی از زنان سالمند بریتانیایی که برای گردش به اردن می‌روند؛ مسافران کرد و عرب عراق که با پرواز بعدی می‌خواهند از امان عازم بغداد و اربیل ‌شوند؛ مسلمان، یهودی، مسیحی، پیر و جوان.

از دخترک نوجوان سمت راستم پرسیدم که اهل کجاست. گفت گذرنامه اسرائیلی دارد. منظورش را گرفتم: فلسطینی اسرائیل، یا آن‌طور که می‌گویند، عرب اسرائیلی. با دوستانش به لندن آمدە بودند که تنها دو روز قبل از بازگشتشان اوضاع اسرائیل و غزە زیر‌و‌رو شد.

با حمله ناگهانی گروهی از پیکارجویان حماس و جهاد اسلامی به مناطق یهودی‌نشین همسایه غزە و یک کنسرت موسیقی، آتش جنگی دیگر در این منطقه شعله‌ور شد؛ شدید و خونین.

در ردیف سمت چپ دختری فلسطینی که حجاب بر سر دارد و گرمکن آدیداس سه خط قرمز پوشیدە بین دو توریست انگلیسی سالخوردە نشسته است. قبل از پرواز دیدم که سرش در موبایلش بود و تصاویر غزە را نگاە می‌کرد.

در صندلی جلو یک جوان کرد اهل اربیل نشسته که تمام مسیر به قرآن گوش می‌داد. روی صفحه نمایشی که روبرویش دیدە می‌شود معلوم است که سورە حمد را تمام کردە و به بقرە رسیدە است.

راهنمای جهانگردهای سالمند وسط راهرو ایستادە و برای چندتا از مسافرانش از سفر قبلی می‌گوید که چطور یکی از مسافرها لباس عربی پوشیدە بود و خودش را به شکل لورنس عربستان درآوردە بود.

از نوجوان کنار دستم در مورد جنگ می‌پرسم، می‌گوید نمی‌داند چه بگوید.

هواپیما از مسیر معمولش پرواز نمی‌کند. راهش را به سمت خلیج عقبه کج کردە و اگر روز بود شاید می‌شد صحرای سینا را زیر پا دید.

اردن آرام است. صبح زود قبل از اینکه بچه‌ها به مدرسه بروند راهی مرز اسرائیل شدیم. در طول مسیر دهکدەهای کوچک در سمت راست رودخانه اردن (کرانه شرقی) با نخلستان‌ها و باغ‌های موز و گلخانه سبز شدەاند. جادە پر از سرعت‌گیر است و گرد و خاک کنار جادە در نور صبح زیباست. به گذرگاە که نزدیک می‌شویم سر و کله بچه‌های مدرسه با کوله‌هایشان در دهکدەهای کنار جادە پیدا می‌شود، با معلمان زن جوان در انتظار مینی‌بوسی که قرار است برسد.

عکس‌های ملک عبدالله، پادشاە اردن، در کنار عکس پدرش، ملک حسین، روی در و دیوار مدارس و ادارەهای دولتی و حتی ورودی باغ‌ها و مزارع دیدە می‌شود.

در ورودی مرز ده‌ها نفر در صف هستند تا به آن طرف بروند. همه چیز بدون دردسر و معمولی پیش می‌رود. رفتار ماموران دو طرف دوستانه است.

از مرز که رد شدیم لک‌لک‌ها بر فراز مزارع ذرت و نخلستان و باغ‌های پرتقال و مزارع پنبه دایرەوار در پرواز بودند. فصل کوچ آنها هم کم‌کم فرا رسیدە است.

رانندە به نام خیم، با کلاە گاوچران‌های استرالیایی بر سر، می‌گوید جنگ بزرگتر خواهد شد و حتی اگر اسرائیل حملات را متوقف کند حماس دست‌بردار نیست.

می‌گفت اگر اوضاع به این بدی نبود از مسیر اتوبان ٩٠، که از جلگه رود اردن رد می‌شود، به قدس می‌رفتیم، چرا که جادە از کرانه باختری می‌گذرد و بخشی از آن در کنترل حکومت خودگردان فلسطینی است.

خیم هنوز از شوک حمله حماس بیرون نیامدە است، می‌گوید که چطور امکان دارد پایگاە به این مهمی به این آسانی به دست افراد حماس افتادە باشد. می‌گوید پرندە از آن منطقه پرواز می‌کرد سربازان اسرائیل ردش را می‌گرفتند.

چند ساعت بعد ما در نزدیکی مرز شمالی نوار غزە ایستادەایم. رسانه‌ها اجازە ندارند به مرز غزە بروند چه برسد به داخل آن. در فاصلە ١٥-٢٠ کیلومتری می‌توان حال و هوای جنگ را دید و اغراق نیست که بگوییم حتی بوی آن‌ را می‌توان حس کرد.

حدودا هر نیم ساعت یک بار سامانه دفاع موشکی اسرائیل موسوم به گنبد آهنین به کار می‌افتد و موشک‌های پرتاب شدە حماس را در هوا منهدم می‌کند.

هلی‌کوپترهای اسرائیلی با فاصله کم از بالای سر ما به طرف غزە در پروازند. چند دقیقه بعد صدای چند رگبار می‌شنویم. گفته می‌شود که این صدای تیربار است و به احتمال زیاد افراد روی زمین را هدف قرار می‌دهد.

مطلع می‌شویم که چند فرد مسلح از راه دریا خودشان را از غزە به شهر اشکلون در اسرائیل رساندەاند و با سربازان اسرائیلی درگیرشدەاند.

صدای پهپادهای اسرائیلی در آسمان به گوش می‌رسد و می‌شود جنگندەها را هم در آسمان دید.

اینها نشانه خوبی برای ساکنان غزە نیست. تصاویری که معدود خبرنگاران بومی حاضر در آنجا (قبل از جنگ آنجا بودەاند) به بیرون مخابرە می‌کنند به خوبی نتیجه پرواز این جنگندەها را نشان می‌دهد.

فرود آمدن بمب‌های مرگبار بر فراز شهرها. جایی که بیش از دو میلیون نفر در آن زندگی می‌کنند و آمار قربانیان با هر حمله بیشتر می‌شود. شش روز بعد از حمله مرگبار حماس که جان صدها شهروند غیرنظامی در اسرائیل را گرفت نشانه‌ای از آرام شدن اوضاع نیست.

اسرائیل آب و برق و مسیر ورود کمک‌های انسانی به غزە را بسته و سوخت تنها نیروگاە برق غزە دارد ته می‌کشد. کمیته بین‌المللی صلیب سرخ هشدار دادە است کە بیمارستان‌ها با قطع برق به سردخانه تبدیل می‌شوند.

در مقابل وزیر انرژی اسرائیل می‌گوید تا حماس گروگان‌های حمله شنبه را آزاد نکند، خبری از آب و برق نخواهد بود.

ولی آنچه دارد اوضاع را پیچیدە‌تر می‌کند عزم اسرائیل برای حمله زمینی به غزە است چرا که دولت راستگرا و افکار عمومی اینجا آن‌ را می‌خواهند. البته هنوز معلوم نیست کە حماس و شبه‌نظامیان دیگر روی چه حسابی دست به چنین قماری زدەاند.

حالا که بر بالای تپه‌ای مشرف به غزە ایستادەایم، دود سیاە حملات هوایی مثل قارچ‌های سیاە آسمان غزە را تاریک کردە است.