ترامپ پیروزی‌اش را جشن می‌گیرد، اما خطر هنوز در کمین‌ است

در مسیر نشست ناتو در هلند، دونالد ترامپ در هواپیمای ریاست‌جمهوری پیامی شخصی را از منبعی نسبتاً غیرمنتظره به اشتراک گذاشت.

این پیام از سوی مارک روته، دبیرکل ناتو، ارسال شده بود. او در این پیام از ترامپ بابت اقدامش در استفاده از بمب‌افکن‌های آمریکایی برای حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران تقدیر کرده بود.

روته در پیامی که ترامپ آن را در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» منتشر کرد نوشت: «تبریک می‌گویم و بابت اقدام قاطع‌تان در ایران از شما سپاسگزارم. این اقدام واقعاً فوق‌العاده بود و کاری بود که هیچ‌کس جرأت انجامش را نداشت.»

ترامپ در گذشته بارها با ناتو اختلاف داشته، به‌ویژه با زیر سؤال بردن اصل دفاع جمعی این ائتلاف و میزان مشارکت نظامی کشورهای عضو.

روته در ادامه نوشته بود که ترامپ با «موفقیتی بزرگ دیگر» وارد نشست ناتو می‌شود؛ نشستی که کشورهای عضو در آن با خواسته ترامپ برای افزایش هزینه‌های دفاعی تا ۵ درصد تولید ناخالص داخلی‌شان موافقت کرده‌اند.

او در پایان پیامش نوشت: «این پیروزی متعلق به شماست.»

این پیام گرم، و اشتیاق ترامپ برای به‌اشتراک‌گذاری آن با جهانیان، به‌خوبی نشان می‌دهد که چگونه معادلات دیپلماتیک در خاورمیانه و در میان متحدان آمریکا برای ترامپ تغییر کرده‌اند.

هفته گذشته، ترامپ نشست گروه ۷ در کانادا را یک روز زودتر ترک کرد، در حالی که تنش‌ها میان اسرائیل و ایران بالا گرفته بود و به‌نظر می‌رسید آمریکا نیز به‌زودی وارد جنگ خواهد شد.

آمریکا شنبه شب به تأسیسات هسته‌ای ایران حمله کرد، اما تا صبح سه‌شنبه، رئیس‌جمهور واشنگتن را برای سفر دیگری ترک کرد — این بار با آتش‌بسی شکننده میان دو طرف جنگ.

پیام روته – که دفتر رسانه‌ای ناتو اصالت آن را برای بی‌بی‌سی تأیید کرد – با روایت‌هایی که از سوی مقامات کاخ سفید به‌صورت رسمی و غیررسمی ارائه شده، هم‌راستا است.

حمله نظامی ترامپ، تهدید سلاح‌های هسته‌ای ایران را از میان برداشت. به‌گفته دولت، اقدامات او آغازگر آتش‌بس و پایان‌دهنده «جنگ ۱۲ روزه» بود.

نقش مستقیم و فشارهای ترامپ – از جمله خشم صبح سه‌شنبه او و تماس تلفنی «فوق‌العاده صریح و قاطع» با نخست‌وزیر اسرائیل از داخل هواپیما به گفته کاخ سفید، تضمین‌کننده حفظ آتش‌بس بوده است.

تا هفته گذشته، متحدان آمریکا نگران و مردد بودند. اما اکنون، به‌نظر می‌رسد ترامپ با هدف درو کردن تحسین‌ها راهی اروپا شده است.

با این حال، چشم‌انداز پیچیده‌تر از آن چیزی است که در ظاهر به نظر می‌رسد.

در حالی که دولت آمریکا ادعا می‌کند حملات هوایی، تأسیسات تحقیقاتی هسته‌ای ایران را «نابود کرده‌اند»، برخی منابع اطلاعاتی نظامی آمریکا به رسانه‌ها گفته‌اند خسارت‌ها به آن اندازه نیست که کاخ سفید می‌گوید.

بر اساس ارزیابی اولیه پنتاگون، برنامه هسته‌ای ایران تنها چند ماه به تأخیر افتاده و ذخایر اورانیوم غنی‌شده جمهوری اسلامی در این حملات از بین نرفته است. منابع آگاه این موضوع را به شبکه سی بی اس گزارش داده‌اند.

کاخ سفید در واکنش، این ارزیابی را «کاملاً اشتباه» و «تلاشی آشکار برای تخریب رئیس‌جمهور» توصیف کرده است.

سؤالاتی درباره مقدار و مکان دقیق ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران – یکی از اجزای کلیدی ساخت سلاح هسته‌ای – همچنان بی‌پاسخ مانده‌اند. همچنین گزارش‌هایی درباره وجود مرکز تحقیقاتی دیگری در ایران منتشر شده که در حملات اخیر آسیبی ندیده و افشا نشده است.

اگرچه آتش‌بس فعلاً برقرار است، اما تجربه نشان داده که آتش‌بس‌های خاورمیانه به‌شدت شکننده‌اند. رهبری ایران در نتیجه دو هفته حملات سنگین اسرائیل تضعیف شده و آینده این کشور نامشخص است.

کافی است به جنگ داخلی سوریه نگاه کنیم تا خطراتی را ببینیم که از فروپاشی دولت‌های اقتدارگرا ناشی می‌شوند. ترامپ از «عشق، صلح و رفاه» برای ایران سخن گفته، اما بی‌ثباتی و هرج‌ومرج همچنان احتمال بالایی دارند.

و هرچند به‌نظر می‌رسد ترامپ جنگ دو هفته‌ای میان ایران و اسرائیل را متوقف کرده، اما جنگ‌هایی که از قبل وجود داشتند و ترامپ وعده پایان‌شان را داده بود – از جمله در غزه و اوکراین – همچنان ادامه دارند.

با این حال، برای کاخ سفید فعلی، این‌ها ظاهراً مسائلی برای آینده هستند.

در حال حاضر، هشدارهای تند منتقدان داخلی ترامپ – به‌ویژه در حزب جمهوری‌خواه – بی‌اساس از آب درآمده‌اند. توماس مَسی، نماینده جمهوری‌خواه از ایالت کنتاکی، که قصد داشت طرحی برای محدود کردن اختیارات ترامپ در استفاده از نیروی نظامی علیه ایران ارائه دهد، فعلاً از این اقدام صرف‌نظر کرده است.

این وضعیت به ترامپ فضای سیاسی لازم را داده تا آنچه دولتش آن را «موفقیتی بی‌چون‌وچرا» می‌نامد، جشن بگیرد.

از زمانی که ترامپ جی‌دی ونس را به‌عنوان معاون اول خود انتخاب کرد، ونس تلاش کرده تا به سیاست «اول آمریکا» ترامپ بُعد ایدئولوژیک ببخشد.

صبح سه‌شنبه، معاون رئیس‌جمهور در «تروث سوشال» نوشت که دکترین سیاست خارجی ترامپ سه بخش دارد:

۱) تعریف روشن منافع آمریکا

۲) مذاکره تهاجمی برای تحقق آن منافع

۳) استفاده از نیروی قاطع در صورت لزوم

با این حال، این دکترین چیز زیادی برای تکیه ندارد.

سیاست خارجی رئیس‌جمهور اغلب واکنشی، متناقض و بیشتر تاکتیکی است تا استراتژیک – چه در زمینه اعمال و لغو تعرفه‌ها، چه در تعامل با متحدان و دشمنان.

در دو هفته اخیر، ترامپ از فاصله گرفتن از حملات اسرائیل به ایران، تا مشارکت فعال در آن‌ها، از درخواست برای «تسلیم بدون قید و شرط» ایران، تا مذاکره برای آتش‌بس با شرایط مبهم، و از اشاره به تغییر رژیم تا انکار آن، نوسان داشته است.

این رویکرد یادآور سواری با ترن هوایی است – با خطر واژگونی فاجعه‌بار در هر پیچ و خم.

اما همان‌طور که می‌گویند، نتایج خود گویای همه چیز است. و این هفته، ترامپ سوار بر موجی از موفقیت، در صحنه بین‌المللی دور افتخار می‌زند.