تحقیق جدید بی‌بی‌سی؛ نیمی از ساختمان‌ها در غزه ویران شده یا آسیب دیده است

بی‌بی‌سی از تحلیل جدید خود نتیجه گرفته است که از زمان آغاز عملیات تلافی‌جویانه اسرائیل به غزه در پی حملات ۷ اکتبر (۱۵ مهر ۱۴۰۲) حماس به اسرائیل، بیش از نیمی از ساختمان‌های غزه آسیب دیده یا ویران شده است.

تصاویر قبل و بعد از عملیات نشان می‌دهد که چگونه بمباران در جنوب و مرکز غزه از آغاز ماه دسامبر شدت گرفته و شهر خان یونس هدف بیشترین حملات نظامی اسرائیل بوده است.

اسرائیل بارها به ساکنان غزه گفته است که برای امنیت خود به سمت جنوب حرکت کنند.

محله‌های مسکونی در سراسر غزه آسیب دیده یا ویران شده، خیابان‌های محل خرید که قبل از جنگ محل رفت و آمد جمعیت بود ویران شده، دانشگاه‌ها ویران شده و زمین‌های کشاورزی تخریب شده‌است و شهرهایی از چادر بیجاشدگان در نزدیک مرز جوبی غزه ایجاد شده است.

به گفته سازمان ملل متحد، حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر یعنی بیش از ۸۰ درصد جمعیت غزه بیجا شده‌اند و حدود نیمی از آنها در منطقه واقع در انتهای جنوبی نوار غزه متمرکز هستند.

تجزیه و تحلیل بیشتر توسط گروه وریفای بی‌بی‌سی (گروه راستی‌آزمایی در بخش خبر بی‌بی‌سی) مقیاس تخریب زمین‌های کشاورزی و مناطق متعددی را که خسارت‌ گسترده دیده‌ است نشان می‌دهد.

ارتش اسرائیل در واکنش به انتقاد از خرابی جنگ در غزه گفته است که شبه‌نظامیان حماس و زیرساخت‌های تروریستی آنان را هدف قرار می‌دهد.

تجزیه و تحلیل بی‌بی‌سی از تصاویر ماهواره‌ای میزان واقعی تخریب را نشان می‌دهد و حاکی از آن است که بین ۱۴۴ هزار تا ۱۷۵هزار ساختمان در سراسر نوار غزه آسیب دیده یا خراب شده است و این رقم بین ۵۰ تا ۶۱ درصد ساختمان‌هاست.

در این تحلیل که توسط کوری شر از دانشگاه سیتی در نیویورک و یامون ون دن هوک از دانشگاه ایالتی اورگان صورت گرفته تصاویری از منطقه با هم مقایسه می‌شود که تغییر ناگهانی در ارتفاع یا ساختار بناها را نشان می‌دهد که به معنی آسیب به آنهاست.

حرکت ویرانی به سمت جنوب

بر اساس این تحلیل، شهر خان یونس در جنوب نوار غزه در هفته‌های اخیر به شدت آسیب دیده است و بیش از ۳۸ هزار (یا بیش از ۴۶٪) ساختمان‌های آسیب دیده یا خراب شده است. در طول دو هفته گذشته، بیش از ۱۵۰۰ ساختمان در این شهر آسیب دید یا خراب شد.

برج الفرا که یک بلوک مسکونی ۱۶ طبقه در مرکز شهر و بلندترین ساختمان در غزه بود در ۹ ژانویه فروریخت و همانطور که در تصاویر هوایی شهر در قبل و بعد از جنگ دیده می‌شود، بخش اعظم محله اطراف این ساختمان نیز از اواخر دسامبر هدف حمله اسرائیل بوده و ساختمان‌های آن کاملا فروریخته است.

روان قداح، ساکن ۲۰ ساله این محله که آواره شده و ارتباطش با خانواده را هم از دست داده گفته است که «نیروهای اسرائیل مجتمع های مسکونی به ویژه در منطقه خان یونس در مرکز شهر را هدف قرار دادند.»

او از مدارسی هم در میان ساختمان‌های که آسیب دیده است نام برد و گفت که بعضی از آنها برای اسکان موقت بیجاشدگان مورد استفاده قرار می‌گرفت.

تصاویر شهر همچنین تخریب خیابان‌هایی را نشان می‌دهد که زمانی پر رفت و آمد بودند اما حالا متروکه و ویران شده‌اند.

تصاویری که از مقابل رستوران شوارما سنابل قبل و بعد از حمله اسرائیل و بمباران شدید محله در ژانویه گرفته شده، میزان خرابی را نشان می‌دهد.

ارتش اسرائیل بارها تاکید کرده است که نفرات حماس عمدا در مناطق غیرنظامی موضع می‌گیرند و این ساختمان‌ها هدف حملات هوایی قرار گرفته است اما ساختمان‌هایی هم تخریب شده که ظاهرا در اختیار ارتش بوده است. .

یکی از نمونه‌ها‌ دانشگاه اسراء در شمال غزه است که در ابتدای جنگ به شدت آسیب دید و بعدا ارتش اسرائیل با انفجار کنترل شده آن را تخریب کرد و فیلم آن در رسانه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته شد.

ارتش اسرائیل گفته است که این واقعه را مورد بررسی قرار می‌دهد.

بسیاری از مکان‌های تاریخی غزه هم آسیب زیادی دیده، از جمله مسجد العمری که در قرن هفتم ساخته شده است.

آقای شر، در مورد ارزیابی خسارت‌های غزه گفته است که میزان تخریب در مقایسه با مناطق دیگری که او تحلیل کرده بیشتر بوده است.

او می‌گوید: «ما ویرانی شهرها در اوکراین، ویرانی شهر حلب در سوریه و شهرهای دیگر را بررسی کرده‌ایم اما میزان و سرعت آسیب و ویرانی غزه قابل توجه است.»

تخریب زمین‌های کشاورزی

تجزیه و تحلیل بیشتر توسط گروه راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی نشان می‌دهد که مناطق وسیعی از زمین‌های کشاورزی در سراسر غزه به شدت آسیب دیده است.

همانطور که در تصویر ماهواره ای زیر مشاهده می‌شود، در چندین نقطه در غزه آثار حملات و بمباران اسرائیل دیده می‌شود.

غزه قبل از شروع جنگ شدیدا به واردات اقلام کشاورزی وابسته بود، اما بخش زیادی از مواد غذایی از طریق کشاورزی و تولید داخلی تامین می‌شد. نهادهای امداد رسانی می‌گویند که در حال حاضر، نیمی از ساکنان غزه با خطر گرسنگی مواجه هستند.

بخش عربی بی‌بی‌سی با یک کشاورز به نام سعید صحبت کرده است. او اواسط نوامبر از شهر بیت لاهیا در شمال غزه گریخت.

این مرد ۳۳ ساله در مزرعه خود گواوا، انجیر، لیمو، پرتقال، نعناع و ریحان کشت می‌کرد و هر سال حدود شش هزار دلار از فروش این محصولات به دست می‌آورد. این تنها منبع تامین تامین معاش او، پدر و خواهرش بود.

او به مدت ۱۵ سال در مزرعه‌ای که از پدربزرگ و مادربزرگش به ارث برده بود زراعت می‌کرد.

اما او می‌گوید چند روز پس از فرار، یکی از بستگانش به او گفت که ارتش اسرائیل مزرعه را همراه پنج خانه اطراف آن که آنها هم به بستگانش تعلق داشتند ویران کرده است.

بی‌بی‌سی همچنین می‌داند که بعضی از کشاورزان که زمین‌هایشان آسیب ندیده محصول خود را از دست داده‌اند.

محمد المسدار، کشاورز اهل دیرالبلح در مرکز غزه، از ابتدای جنگ تنها توانسته است یک بار به مزرعه خود برود.

هنگامی که در طول آتش‌بس به مزرعه سر زد دید که پرتقال‌ها از درخت ریخته و روی زمین پوسیده شده است. او می‌گوید «تاریخ برداشت محصول پرتقال با آغاز جنگ مصادف بود و هیچکس جرات نمی‌کرد به آنجا برود.»

او می‌گوید بیش از ۹۰ درصد از محصول پرتقال خود را از دست داده است.

علاوه بر زمین‌هایی که ارتش اسرائیل به خاطر مقاصد عملیاتی و ایجاد مسیرهای عبور خودروهای نظامی با بولدوزر تاسیسات ساختمانی آنها را ویران زمین را تسطیح کرده، ارتش به تخریب عمدی هم متهم شده است.

در ویدیوئی که در ۴ نوامبر در فضای مجازی منتشر شد، سرهنگ یوگف بار-ششت، معاون اداره امور شهری مناطق جنگی، در مصاحبه‌ای از داخل غزه گفت: «هرکس به اینجا برگردد، با زمین سوخته مواجه می‌شود زیرا نه خانه، نه کشاورزی و نه چیز دیگری باقی مانده و آنها آینده‌ای ندارند.»

ارتش اسرائیل به بی‌بی‌سی گفته است که حماس دهانه ورودی تونل‌های زیرزمینی و سایت‌های پرتاب موشک خود را در زمین‌های کشاورزی ایجاد کرده و افزوده است که «نیازهای عملیاتی مستلزم تخریب یا حمله به این مکان‌ها بوده است.»

همچنین، تبادل آتش در جریان درگیری ممکن است به آسیب به محیط زیست منجر شود و کارشناسان سازمان‌های امدادرسانی نگران آن هستند که آسیب به کشاورزی غزه پایدار باشد.

تجربه درگیری‌های قبلی مانند جنگ‌ سوریه و اوکراین نشان داده‌ است که احیا و بازسازی زمین‌های کشاورزی تخریب شده می‌تواند بسیار دشوار باشد.

وجود مهمات منفجر نشده برای بازگشت کشاورزان و کار بر مزارع خطر ایجاد می‌کند و پاکسازی زمین‌های آلوده و بازسازی زیرساخت‌هایی مانند شبکه‌های آبیاری، تامین انرژی و حمل و نقل نیز چالش بزرگی است.

ظهور شهر چادرها

آخرین تغییر آشکار در غزه که از هوا قابل مشاهده است، گسترش چادرها و دیگر سازه‌های موقت برای اسکان آوارگان در جنوب بوده است.

مناطقی از چادرهای جدید از ابتدای دسامبر تا اواسط ژانویه در نزدیکی مرز مصر ایجاد شده که تقریباً ۳.۵ کیلومتر مربع، یعنی نزدیک به ۵۰۰ زمین فوتبال وسعت دارد.

تصاویر ماهواره‌ای که در ۳ دسامبر و ۱۴ ژانویه گرفته شده یک تغییر عجیب را نشان می‌دهند به این معنی که اکنون تقریبا هر نقطه قابل دسترس و خالی از ساخت و ساز در منطقه‌ای در شمال غربی رفح به چادرهای محل اسکان پناهندگان تبدیل شده است.

زمانی که اسرائیل جنگ علیه حماس را آغاز کرد، به فلسطینیان ساکن شمال و مرکز غزه گفت که برای امنیت خود به سمت جنوب حرکت کنند. بسیاری از این افراد اکنون به رفح رفته‌اند و نگران آینده نامعلوم خود هستند.