کی‌یر استارمر نخست وزیر بریتانیا شد

حزب کارگر در انتخابات زودرس پارلمان بریتانیا پیروز شد و سر کی‌یر استارمر رهبر این حزب به جای ریشی سوناک نخست‌وزیر این کشور شد. این حزب با کسب ۴۱۲ کرسی از ۶۵۰ کرسی، اکثریت قاطعی در مجلس عوام به دست آورد تا پس از ۱۴ سال قدرت را از حزب محافظه‌کار پس بگیرد. ریشی سوناک در سخنرانی پیش از استعفای رسمی خود گفت که از رهبری حزب محافظه‌کار کناره‌گیری می‌کند. پادشاه بریتانیا در دیدار با کی‌یر استارمر از او به طور رسمی دعوت کرد که کابینه خود را تشکیل دهد.

کی‌یر استارمر، پس از ملاقات با شاه در میان تجمع هوادارانش به مقر نخست وزیری در خیابان داونینگ لندن رفت و در اولین سخنرانی خود، به عنوان نخست وزیر گفت که تغییرات «بلافاصله آغاز می‌شود.»

نخست وزیر جدید بریتانیا بر نیاز به مدارس و ساخت خانه‌های مقرون به صرفه اشاره کرد و اطمینان داد که «چالش‌های یک جهان ناامن» را برجسته خواهد کرد.

او همچنین به ریشی سوناک،‌ به عنوان اولین نخست وزیر آسیایی الاصل بریتانیا ادای احترام کرد.

آقای استارمر قول داد که «دولت خدمت» تشکیل دهد و «اعتماد را به سیاست بازگرداند.»

او از همه کسانی که به او رای دادند قدردانی کرد و گفت که به همه به ویژه کسانی که به او رای هم ندادند «خدمت خواهد کرد.»

او اندکی پس از قطعی شدن پیروزی‌اش هم در جمع هوادارانش گفته بود که «باری از روی دوش کشور برداشته شده» و «تغییر از حالا آغاز می‌شود.»

بر اساس آخرین نتایج، حزب کارگر با کسب ۲۱۰ کرسی بیشتر نسبت به قبل موفق شد که ۴۱۲ کرسی پارلمان را کسب کند.

حزب محافظه‌کار هم که ۲۴۹ کرسی خود را از دست داد، در مجموع ۱۲۱ کرسی کسب کرد که این به معنای بزرگ‌ترین شکست این حزب از زمان تأسیس آن در قرن نوزدهم میلادی است.

ریشی سوناک، مسئولیت شکست فاجعه‌بار حزب محافظه‌کار را در انتخابات پارلمانی بر عهده گرفت.

او پس از اعلام نتایج آرا به حامیان خود گفت: «مردم بریتانیا رای هوشمندانه‌ای دادند. نکات آموزنده زیادی در آن است و من مسئولیت این شکست را بر عهده می‌گیرم.»

لیز تراس، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا و چند نفر از اعضای کابینه از جمله وزیران دفاع، آموزش، دادگستری و علوم، و نیز پنی موردانت معاون پارلمانی دولت جزو شخصیت‌های بلندپایه‌ای هستند که کرسی‌هایشان را در مجلس از دست دادند.

جرج گالووی، سیاستمدار جنجالی و مجری پیشین شبکه تلویزیونی پرس‌ تی‌وی ایران هم، تنها پنج ماه بعد از پیروزی در انتخابات میان‌دوره‌ای در حوزه روچدیل در شمال انگلستان، این بار شکست خورد و کرسی‌اش را به حزب کارگر واگذار کرد.

حزب لیبرال‌دمکرات با کسب ۷۱ کرسی، بار دیگر سومین حزب بزرگ مجلس جدید بریتانیا شد.

نایجل فراژ رهبر حزب راستگرای «اصلاح بریتانیا» که قبلاً هفت بار در راهیابی به مجلس بریتانیا ناکام مانده بود، این بار توانست کرسی کلکتون را از محافظه‌کاران بگیرد.

این حزب که قبلاً «حزب برگزیت» نام داشت، خواهان به صفر رساندن میزان خالص مهاجرت به بریتانیاست و با نتایجی غیرقابل پیشبینی در مجموع ۴ کرسی پارلمان را از آن خود کرد.

حزب اس‌ان‌پی که خواهان استقلال اسکاتلند از بریتانیاست و در دوره قبل ۴۸ کرسی را به دست آورده بود، این بار فقط ۹ نماینده در مجلس دارد.

حزب سبز هم با دستیابی به ۴ کرسی پارلمان،‌ به موفقیتی بی‌سابقه دست یافت.

از جمله مهمترین اهداف حزب سبز گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر، حفاظت و تقویت نواحی سبز اطراف شهرها و وضع حقوق قانونی برای اکوسیستم‌های بریتانیا است. این حزب همچنین مخالف خصوصی‌سازی نظام درمانی همگانی است.

ریشی سوناک پیش از استعفا نزد شاه، از تصمیمش برای کناره‌گیری از حزب محافظه‌کار خبر داد

صبح جمعه ۵ ژوئیه و با پایان شمارش آرا،‌ ریشی سوناک آخرین سخنرانی خود را در مقابل مقر نخست وزیر بریتانیا در شماره ۱۰ خیابان داونینگ‌استریت لندن انجام داد.

او در سخنانش رقیب خود سرکی‌یر استارمر را ستود و او را «مردی شایسته با روحیه خدمت به مردم» توصیف کرد و گفت که به او احترام می‌گذارد.

آقای سوناک گفت که بریتانیا اکنون «قدرتمندتر» شده است و بریتانیا را «بهترین کشور جهان توصیف کرد.»

آقای سوناک در سخنانش همچنین اعلام کرد که از رهبری حزب محافظه‌کار کناره گیری خواهد کرد اما افزود که فقط زمانی که مقدمات انتخاب جانشین او فراهم شده باشد، این تصمیم را عملی می‌کند.

او خطاب به رای دهندگان گفت: «من پیام عصبانیت، ناامیدی شما را شنیدم و مسئولیت این شکست را بر عهده می‌گیرم.»

او و همسرش به کاخ باکینگهام رفتند و پس از استعفا به عنوان نخست وزیر سابق کاخ را ترک کرد. دقایقی پس از آن کاخ باکینگهام تایید کرد که پادشاه استعفای او را پذیرفته است.

پس از آن، سر کی‌یر استارمر رهبر حزب کارگر به نزد شاه رفت و شاه او را رسما به عنوان نخست وزیر مامور تشکیل کابینه کرد.

پس از آن، طبق رسم همیشگی نخست‌وزیر جدید از کاخ باکینگهام راهی دفترش در داونینگ‌استریت لندن شد تا اولین سخنرانی‌اش را در مقام رئیس دولت انجام دهد.

ریشی سوناک، رهبر حزب محاظه‌کار که دومین تعداد نمایندگان پارلمان را دارد،‌ حزب مخالف دولت می‌شود.

کی‌یر استارمر نخست‌وزیر جدید بریتانیا کیست؟

نخست‌وزیر ۶۱ ساله جدید بریتانیا کارنامه نسبتاً پرباری پیش از ورود به عرصه سیاست دارد.

پدرش کارگر یک کارخانه ابزارسازی و مادرش پرستار بود و او را به یاد کی‌یر هاردی، بنیانگذار حزب کارگر بریتانیا کی‌یر نام گذاشته‌اند.

استارمر در کودکی در آزمون ورودی «مدرسه گرامر» (مشابه مدارس تیزهوشان ایران) قبول شد و در نوجوانی پیانو، فلوت و ویولن هم می‌نواخت. او سپس در رشته حقوق از دانشگاه‌های لیدز و آکسفورد لیسانس و فوق‌لیسانس گرفت.

او به عنوان یک وکیل حقوق بشری، در کشورهای آفریقایی و حوزه کارائیب پرونده افراد محکوم به اعدام را قبول می‌کند.

استارمر در دهه ۹۰ میلادی با پیروزی بر رستوران‌های زنجیره‌ای مک‌دونالد در پرونده شکایت این شرکت از دو فعال محیط زیستی، به چهره‌ای شناخته‌شده تبدیل شد؛ پرونده‌ای که تا دیوان حقوق بشر اروپا هم بالا رفت.

او در سال ۲۰۰۸ در دولت حزب کارگر به رهبری گوردون براون به عنوان رئیس دادستانی انگلستان و ولز انتخاب شد و تا سال ۲۰۱۴ هم در این مقام باقی ماند و بابت خدماتش لقب «سر» گرفت.

کی‌یر استارمر در سال ۲۰۱۵ به عنوان نماینده وارد مجلس عوام شد و در دوران پس از همه‌پرسی خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، وزیر سایه برگزیت و عملاً سخنگوی حزب کارگر در این زمینه بود.

پس از شکست حزب کارگر در انتخابات سال ۲۰۱۹ و کناره‌گیری جرمی کوربین، او خود را نامزد رهبری حزب کرد و در آوریل ۲۰۲۰ و در اوج موج اول همه‌گیری کرونا به مقام رهبری حزب اصلی مخالف دولت رسید.

همسر او ویکتوریا از خانواده‌ای یهودی می‌آید، هر چند که خود آقای استارمر اعتقادات مذهبی ندارد. آن‌ها یک دختر و یک پسر دارند؛ ولی تلاش کرده‌اند آن‌ها را از جلوی دوربین دور نگه دارند.

نخست‌وزیر جدید بریتانیا حسابی اهل فوتبال است و از تیم آرسنال هواداری می‌کند.

چرا حزب محافظه‌کار در انتخابات بریتانیا شکست خورد؟

تحلیل بهرنگ تاج‌دین، بی‌بی‌سی:

حزب محافظه‌کار در دور قبلی انتخابات پارلمانی در سال ۲۰۱۹ با رهبری بوریس جانسون و شعار «اتمام برگزیت» پیروز شده بود.

ولی در سال‌های اخیر، مشکلات اقتصادی، بحران در خدمات عمومی و انواع جنجال‌ها و رسوایی‌ها به شدت به محبوبیت حزب حاکم ضربه زد.

مهم‌ترین این رسوایی‌ها مربوط به برگزاری چند مهمانی در دفتر نخست‌وزیر با نقض قوانین و محدودیت‌ها کرونا بود؛ جنجالی که به پارتی‌گیت مشهور شد و پلیس بوریس جانسون و ریشی سوناک وزیر دارایی وقت را بابت قانون‌شکنی جریمه کرد.

پس از کناره‌گیری بوریس جانسون، دوران نخست‌وزیری لیز تراس جانشین او به دلیل ایجاد یک بحران اقتصادی شدید پس از تنها ۴۹ روز به پایان رسید.

اگرچه ریشی سوناک توانست تا حدی توانست ثبات را به شرایط اقتصادی و سیاسی کشور بازگرداند، ولی محبوبیت حزب حاکم تغییر چندانی نکرد.

جهش نرخ تورم در بریتانیا مخصوصاً پس از حمله روسیه به اوکراین، بسیاری از خانوارها را با بحران معاش و دشواری در تأمین خرج زندگی مواجه کرد.

در کنار این، علی‌رغم خروج از اتحادیه اروپا، نه تنها میزان مهاجرت به بریتانیا کاهش نیافت، بلکه شمار پناهجویانی که با قایق‌های کوچک خودشان را از فرانسه به بریتانیا می‌رسانند، به شدت بالا رفت.

این باعث شد بخشی از هواداران حزب محافظه‌کار که در سال ۲۰۱۹ برای اجرای برگزیت به این حزب رأی داده بودند، به حزب راستگراتر «اصلاح بریتانیا» روی بیاورند.

از سوی دیگر، رسوایی‌های حزب محافظه‌کار حتی در طول مبارزات انتخاباتی هم ادامه یافت؛ از جمله وقتی معلوم شد بعضی از دستیاران و نزدیکان ریشی سوناک چند روز پیش از اعلام رسمی برگزاری انتخابات زودرس، روی تاریخ انتخابات شرط بسته بودند.

در چنین شرایطی بود که حزب کارگر بدون ارائه وعده‌هایی چشمگیر تنها با شعار «تغییر» توانست پس از ۱۴ سال در آستانه یک پیروزی قاطع قرار بگیرد.

انتخابات سراسری قبلی بریتانیا در دسامبر ۲۰۱۹ برگزار شده بود.

حزبی که اکثریت را در مجلس عوام بریتانیا به دست بیاورد، دولت بعدی این کشور را تشکیل خواهد داد.

اعضای کابینه و معاونان آن‌ها عموماً از بین نمایندگان حزب حاکم در مجلس عوام انتخاب می‌شوند. هر چند که نخست‌وزیر می‌تواند بعضی از پست‌ها را به اعضای مجلس اعیان بسپارد.

برای مثال ریشی سوناک پاییز پارسال دیوید کامرون را عضو مجلس اعیان کرد و مقام وزیر خارجه را به او سپرد.

ریشی سوناک تصمیم گرفت این انتخابات زودرس را حدود شش ماه قبل از موعد قانونی آن برگزار کند. یک دوره سیاسی در بریتانیا پنج سال طول می‌کشد و از آن‌جا که حزب محافظه‌کار در دسامبر سال ۲۰۱۹ این انتخابات را برده بود، انتخابات سراسری بعدی باید طبق قانون تا ژانویه ۲۰۲۵ انجام می‌شد.

بریتانیا ۶۵۰ منطقه یا حوزه انتخابیه دارد.

رأی‌دهندگان هر یک از این حوزه‌ها یک نماینده را برای عضویت در مجلس عوام و نمایندگی ساکنان محلی انتخاب می‌کنند.

بیشتر نامزدها نماینده یک حزب سیاسی‌اند ولی بعضی به طور مستقل شرکت کردند.