در انتظار معجزه در کنار دیوارهای بیمارستان میرویس قندهار
- نویسنده, پاینده سرگند
- شغل, بیبیسی- قندهار
در بیمارستان میرویس قندهار، برخی از بیماران در کنار دیوار بیمارستان نشستهاند و نسخههایی را در دست دارند، اما هیچ یک از آنها دارو/دوا دریافت نکردهاند.
بعضی از بیماران را دیدم که موفق شده بودند پزشک را ببینند، اما برای خرید دارو دچار سردرگمی بودند، چون توان پرداخت ۳ تا ۴صد افغانی (حدود ۴ دلار) را نداشتند.
کمبود خدمات بهداشتی در افغانستان، مشکلات میلیونها افغان را به شدت افزایش داده است، بهویژه از زمانی که کمیته بینالمللی صلیب سرخ کمکهای خود را به بیمارستانها در این کشور متوقف کرده است.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ در سال ۲۰۲۳ اقدام به این کار کرد، اما پیش از آن، بعد از سقوط حکومت قبلی، هزینههای زیادی از خدمات بهداشتی افغانستان را متقبل میشد.
در آن زمان، داروها برای بیماران رایگان بود، اما اکنون در قندهار بسیاری از مردم حتی نمیتوانند دارویی با قیمت پایین نیز تهیه کنند.
یکی از بیمارانیکه با او صحبت کردم، خیر بیبی نام دارد.
حکومت طالبان هنوز نتوانسته است این خلا را پر کند
خیر بیبی بیوه است، چهار فرزند دارد و از بیماریهای کلیوی و ریوی رنج میبرد.
او میگوید: «پزشک برایم دارویی نوشت، اما نمیدانم چگونه آن را تهیه کنم. به پسرم گفتم که برود کار کند، اما او میگوید کار پیدا نمیشود، من در حال حاضر در وضعیت سختی هستم و هزار افغانی اجاره خانه میدهم.»
خیر بی بی افزود: «اگر کمکم نکنند، قادر به خرید دارو نخواهم بود، چه کار میتوانم بکنم، این درد را تمام شب تحمل میکنم، پایم را بسته میکنم و به خواب میروم.»
در کنار دیوار بیمارستان دو زن دیگر با چادر نشستهاند.
یکی از آنها «نیک بیبی» نام دارد که دختر مبتلا به سکته مغزی است و دو کودک به همراه شوهرش نیز آنجا هستند. او در کنار مادرش نشسته است.
نیک بی بی میگوید: «چند روز پیش دخترم در بیمارستان میرویس بستری شد اما حالا او را رخصت کردهاند. پسر بزرگم ۱۵ ساله است، این هم دخترم است که در کنار من نشسته است.»
«خانه ندارم، در یک خرابه زندگی میکنم. نسخهای که از بیمارستان دریافت کردهام، ۵۰۰ افغانی هزینه دارد. من نصف داروها را توانستهام تهیه کنم.»
«پنج هزار افغانی را هم یک نفر دیگر برایم کمک کرده است. در پنج روز گذشته هیچ غذای پختهای نخوردهایم.»
نیک بی بی انتظار دارد که بیمارستان داروی رایگان برای بیماریهای شبیه سکته مغزی مانند گذشته تأمین کند. اما نمیداند چرا اکنون همه چیز مثل گذشته رایگان نیست.
شصت درصد بیماران زنان و کودکان هستند
بیمارستان میرویس ۱۲۰۰ کارمند دارد.
پزشکان آن میگویند که هر روز بیش از ۲۵۰۰ بیمار از ولایتهای مختلف به این بیمارستان مراجعه میکنند و در حال حاضر تعداد بسترهای آن به ۶۵۰ رسیده است.
این بیمارستان ۱۱ بخش دارد و بیش از ۶۰ درصد از بیماران آن را زنان و کودکان تشکیل میدهند که به درمانهای تخصصی و بستریشدن نیاز دارند.
بیشتر کودکان تحت درمان در بخش سوءتغذیه بیمارستان میرویس بستری میشوند.
برخی از این کودکان در وضعیت بحرانی هستند و مادران آنها شبها با دعاهای خود منتظر بهبودی فرزندانشان هستند.
در شفاخانه میرویس حدود ۳ صد زن کار میکنند که به هر ۲۰ بیمار یک پزشک زن و به هر ۳۰ کودک یک پرستار زن رسیدگی میکنند.
دکتر گل محمد عثمانی، رئیس بهداشت قندهار در حکومت طالبان میگوید: «زمانی که کمکهای کمیته بینالمللی صلیب سرخ قطع شد، رهبری حکومت طالبان به طور ویژه ماهانه ۴۷ میلیون افغانی (حدود ۶۰۰ هزار دلار) به این شفاخانه تخصیص داد که تا ۱۰ ماه ادامه داشت... امسال ۲۲۱ میلیون افغانی (حدود ۳ میلیون دلار) برای بیمارستان میرویس تصویب شده است.»
سیستم بهداشت افغانستان به بازنگری نیاز دارد
دکتر عثمانی میگوید در حال حاضر در سطح افغانستان تنها ۱۵ هزار بستر موجود است و هزینه هر تخت بیمار در افغانستان بین ۱۵ تا ۲۰ هزار دلار در سال است، «بنابراین در این کشور نیاز به ۲۵ هزار تخت اضافی است.»
به گفته وی، سیستم بهداشتی افغانستان از ابتدا پیشگیری (وقایوی) محور بوده است، به این معنی که بیشتر تمرکز بر پیشگیری از بیماریها بوده است، در حالی که باید بیشتر بر تشخیص و درمان متمرکز باشد.
«صلیب سرخ بر اوکراین و فلسطین تمرکز دارد»
دکتر رامین سنگین، رئیس بیمارستان میرویس میگوید که قطع کمکهای کمیته بینالمللی صلیب سرخ وضعیت بیمارستان را بسیار دشوار کرده است.
او گفت که بیمارستان میرویس برای تعداد محدودی از مردم و ولایت قندهار طراحی شده است، اما بیماران از سایر ولایتها هم به آن مراجعه میکنند.
به گفته وی، این وضعیت باعث شده که کارکنان بیمارستان به دلیل حقوق پایین نتوانند در این شرایط به کار ادامه دهند.
داکتر عثماني گفت که «کمیته بینالمللی صلیب سرخ در پاسخ به این درخواستها اعلام کرده است که تمرکز آنها اکنون بر کمک به مناطق درگیر جنگ مانند اوکراین و فلسطین است.» «تأمین خدمات بهداشتی مسئولیت حکومت طالبان است.»
بسیاری از افغانها از سازمانهای بینالمللی میخواهند که حتی با وجود اختلافات سیاسی با طالبان، کمکهای مالی و فنی خود را به افغانستان ادامه دهند.
در کنار این، تأمین منابع بشری به عهده خود افغانها است.
با این حال، برای آینده خدمات بهداشتی افغانستان، سوالات زیادی وجود دارد و بسیاری از افغانها هنوز نمیدانند چگونه سیستم بهداشتی کشورشان به طور مؤثر عمل خواهد کرد.
راضی و ناراضی
تعداد زیادی از بیماران در قندهار به بیمارستانهای خصوصی مراجعه میکنند، یا اینکه از بیمارستان میرویس به دیگر مراکز خصوصی برای معاینه ارجاع داده میشوند.
اما بسیاری از مردم تشخیص بیماری خود در بیمارستان میرویس را ترجیح میدهند.
یک فرد از هلمند که به بیمارستان میرویس مراجعه کرده بود و نیمی از بدنش فلج شده بود، به سختی نفس میکشید و درد دائمی داشت. او گفت که مردم به او گفتهاند که این بیمارستان خوب است.
اگرچه این فرد از پزشکان بیمارستان میرویس دیدن کرده بود، اما عکس سر خود را در یک بیمارستان خصوصی به قیمت ۳هزار افغانی (حدود ۴۰۰ دلار) گرفته بود.
او یک بسته دارو به قیمت ۶ هزار افغانی خریده بود. اما هنوز برای چندین روز در مقابل این بیمارستان منتظر بود تا پزشکان به وضعیت او رسیدگی کنند، در حالیکه توان صحبت کردن نداشت، گفت: «لطفاً هر چه زودتر یک دارو یا تزریق به من بدهید تا راحت شوم، چون بسیار در عذاب هستم.»
در بیرون بیمارستان، برخی از بیماران ناراضی از نحوه رفتار کارکنان و پزشکان شکایت داشتند.
برخی دیگر شکایت داشتند که اطلاعات دقیقی درباره وضعیت بیماریشان دریافت نمیکنند و نمیدانند که مشکل چیست و چه کاری میتوانند انجام دهند.
به گفته شکایتکنندگان، در فقدان اطلاعات کافی، آنها نمیتوانند تصمیم بگیرند که بیمار خود را در بیمارستان رها کنند یا به جای دیگری منتقل کنند.
از سوی دیگر، برخی بیماران از رفتار کارکنان و پزشکان بیمارستان کاملاً راضی بودند.
رئیس بهداشت قندهار میگوید که مذاکرات با کمیته بینالمللی صلیب سرخ در جریان است تا شاید بتوانند کمکها را دوباره آغاز کنند.
او از کمیته بینالمللی صلیب سرخ درخواست کرده است تا کمکهای خود را از سر بگیرند.
به گفته وی در حال حاضر در افغانستان جنگی در جریان نیست، اما مشکلات و بیماریها بسیار زیاد شده است.
دکتر سنگین اضافه کرد: «ضروری نیست که در یک منطقه تعداد وقایع زیاد باشد، در این منطقه تروما (مشکلات بهداشتی مرتبط با حوادث) زیاد است و به نظر میرسد که در راستای سیاستهای کمیته صلیب سرخ باید آنها کمک کنند.»
دکتر عثماني به بیبیسی گفت که ما طرح و برنامهای برای این وضعیت داریم. یک کلینیک پولی در نظر گرفتهایم که بیماریهای اولیه را در آن بررسی کنند و تجهیزات تشخیصی نیز خواهندد داشت. «اگر بیمار به بستری شدن نیاز داشت، به بیمارستان میرویس منتقل خواهد شد.»
تعداد زیادی از افغانها از سازمانهای بینالمللی خواستهاند که با وجود اختلافات سیاسی با حکومت طالبان، کمکهای مالی و فنی خود را ادامه دهند.
از سوی دیگر، تأمین منابع انسانی مسئولیت خود افغانها است.
بخش زیادی از خدمات بهداشتی در افغانستان به متخصصین زن وابسته است، اما به دلیل محدودیتهای طالبان بر تحصیلات و کار زنان، اکنون دیگر پزشکان و پرستاران زن از دانشگاهها فارغالتحصیل نمیشوند.
تحصیلات اولیه پزشکی برای زنان نیز ممنوع شده است.
پس از گذشت سالها هنوز هم هیچ پاسخی برای این سوال وجود ندارد که در چند سال آینده بخش بهداشت و درمان افغانستان به طور موثر چگونه فعالیت خواهد کرد؟
هماکنون افغانها حتی با وجود نیاز به درمانهای پزشکی، قادر به سفر به کشورهای همسایه مانند پاکستان، هند و ایران برای دریافت درمان نیز نیستند.
