نهنگی که با مهاجرت حماسی خود دانشمندان را شگفت‌زده کرد

دانشمندان می‌گویند یک نهنگ گوژپشت یکی از طولانی‌ترین و خارق‌العاده‌ترین مهاجرت‌هایی را انجام داد که تاکنون ثبت شده، دلیل آن احتمالا تغییرات اقلیمی بوده است.

این نهنگ در سال ۲۰۱۷ در اقیانوس آرام در نزدیکی کلمبیا دیده شد، سپس چندین سال بعد در نزدیکی زنگبار در اقیانوس هند ظاهر شد، یعنی در فاصله دستکم ۱۳ هزار کیلومتر دورتر.

کارشناسان بر این باورند که این سفر عظیم ممکن است ناشی از تغییرات اقلیمی باشد که ذخایر مواد غذایی را کم کرده است، یا شاید هم یک جهانگردی ماجراجویانه برای جفت‌یابی بوده باشد.

اکاترینا کلاشنیکوا از «برنامه کیتاسیان تانزانیا» (برنامه آب‌بازسانان تانزانیا) می‌گوید شاهکاری که این نهنگ کرده است «به‌راستی تحسین‌برانگیز و خارق‌العاده است، حتی برای این گونه بسیار مهاجر».

عکس زیر همان نهنگ را نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۲ در سواحل زنگبار دیده می‌شود.

دکتر کلاشنیکوا می‌گوید به احتمال زیاد این طولانی‌ترین مسافتی است که از سفر یک نهنگ گوژپشت تاکنون ثبت شده است.

نهنگ‌های گوژپشت در تمام اقیانوس‌های جهان زندگی می‌کنند. آنها هر سال مسافت‌های طولانی را طی می‌کنند و یکی از طولانی‌ترین مهاجرت‌ها را در بین پستانداران دارند، که از مناطق گرمسیری مناسب تولیدمثل به آبهای خنک‌تر مناسب تغذیه می‌روند.

اما چیزی که سفر این نهنگ نر را حتی چشمگیرتر می‌کند این است که او بین دو منطقه تولیدمثل با فاصله بسیار دور از هم انجام داده است.

یک نظریه این است که تغییرات اقلیمی وفور میگوهای بسیار کوچکی را که نهنگ‌های گوژپشت از آن تغذیه می‌کنند تحت تاثیر قرارد داده است و آنها را مجبور می‌کند در جستجوی غذا به مناطق دورتری سفر کنند.

نظریه دیگر این است که نهنگ‌ها ممکن است در حال کاوش مناطق تولیدمثل جدید باشند، چرا که جمعیت این نهنگ‌ها از طریق تلاش‌های جهانی حفاظت از محیط زیست دوباره جان تازه‌ای می‌گیرند.

دکتر کلاشنیکوا می‌گوید: «در حالی که دلایل واقعی ناشناخته هستند، ممکن است تغییرات اقلیمی جهانی، رویدادهای شدید زیست محیطی (که امروزه بیشتر دیده می‌شود)، و یا مکانیسم‌های تکاملی گونه‌ها از عوامل محرک چنین اقدامی باشند.»

این نهنگ مسافر در میان گروهی از نهنگ‌های گوژپشت بود که پژوهشگران یک کشتی تحقیقاتی در سواحل اقیانوس آرام در کلمبیا در ۲۰۱۳ از آن عکس گرفت.

او سپس در سال ۲۰۱۷ در منطقه‌ای مشابه دیده شد، ولی در سال ۲۰۲۲ در نزدیکی زنگبار در اقیانوس هند شناسایی شد.

این دو منطقه‌ای که این نهنگ در آنها مشاهده شده است با فاصله کروی (فاصله بین دو نقطه روی سطح کره) با بیش از ۱۳ هزار کیلومتر (۱۳۰۴۶ کیلومتر) از هم قرار دارند؛ دانشمندان می‌گویند که این حداقل مسافتی است که نهنگ احتمالا طی کرده باشد، مسیر واقعی مسافرت او احتمالا بسیار بیشتر باشد.

از آنجایی که زمین یک کره است، کوتاه‌ترین مسیر بین دو نقطه با فاصله کروی نشان داده می‌شود که مربوط به کمانی است که دو نقطه را در یک کره به هم وصل می‌کند.

یافته‌های این مقاله بر اساس صدها هزار عکس از نهنگ‌هایی است که محققان و ناظران نهنگ و نیز مردم عادی به وبسایت علمی شهروندان (happywhale.com) ارسال کرده‌اند.

این پایگاه داده‌ها از هوش مصنوعی برای تطبیق با اشکال و الگوهای فردی دم نهنگ‌های گوژپشت استفاده می‌کند و بدین ترتیب حرکات آنها را در سراسر جهان ترسیم و ردیابی می‌کند.

این تحقیق در مجله «رویال سوسایتی اوپن ساینس» (Royal Society Open Science) منتشر شده است.