«اول ژاپنی‌ها»؛‌ شعار حزب راست افراطی که در انتخابات موفق بود

طی سه سال گذشته، یک حزب کوچک و کم‌نفوذ مخالف دولت در ژاپن، تنها یک کرسی از ۲۴۸ کرسی مجلس مشاوران این کشور را در اختیار داشت.

اما این هفته، حزب سانسیتو به یکی از بزرگ‌ترین برندگان انتخابات ژاپن تبدیل شد و توانست ۱۴ کرسی کسب کند.

این حزب در سال ۲۰۲۰ و در جریان همه‌گیری کووید-۱۹ شکل گرفت و با انتشار ویدیوهایی در یوتیوب به شهرت رسید که نظریه‌های توطئه درباره واکسن‌ها را ترویج می‌داد.

در سال‌های اخیر، این حزب برنامه سیاسی خود را بر پایه شعار ملی‌گرایانه «اول ژاپنی‌ها» بنا کرده و درباره «تهاجم خاموش خارجی‌ها» هشدار داده است.

افزایش محبوبیت سانسیتو بازتابی از نگرانی‌های روزافزون درباره مهاجرت و ورود بیش از حد گردشگران است؛ مسائلی که دولت حاکم نیز با تشکیل کمیته‌ای جدید، تنها چند روز پیش از انتخابات، تلاش کرد به آن‌ها پاسخ دهد.

اما آیا این دستاوردها نشان‌دهنده چرخشی پایدار به راست در صحنه سیاسی ژاپن است؟

سیاست «اول ژاپنی‌ها» چیست؟

حزب سانسیتو که فعالیت خود را اوایل سال ۲۰۲۰ آغاز کرد، با مجموعه‌ای از ویدیوهای یوتیوب که بر مواضع ضد واکسن و ضد ماسک تاکید داشت، توجه محافظه‌کاران را به خود جلب کرد.

این حزب پس از کارزاری با شعار «ضد جهانی‌سازی»، در سال ۲۰۲۲ نخستین کرسی خود را در مجلس مشاوران (مجلس علیا) به دست آورد. حامیان سانسیتو در گردهمایی‌های این حزب از جهانی انتقاد می‌کردند که در آن گروهی از طرفداران جهانی‌سازی و نهادهای مالی، در حال توطئه برای سلطه بر شهروندان بی‌قدرت هستند.

سانسیتو در کارزار انتخاباتی اخیر خود وعده‌هایی عوام‌گرایانه مانند کاهش مالیات بر مصرف و افزایش کمک‌هزینه کودکان را مطرح کرد. اما این حزب بیشتر به خاطر مواضع ملی‌گرایانه‌اش در قالب سیاست «اول ژاپنی‌ها» شناخته می‌شود که مهاجران را هدف گرفته است. سوهی کامیا، رهبر حزب، پیش‌تر گفته بود که از «سبک سیاسی جسورانه» دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، الهام گرفته است.

وعده‌های سانسیتو حمایت محافظه‌کاران جوان در فضای مجازی را برای او به همراه آورده و در نتیجه، از پایگاه رای حزب حاکم لیبرال دموکرات در میان محافظه‌کاران کاسته است.

نتایج انتخابات اخیر همچنین نارضایتی ری‌دهندگان از رهبری حزب لیبرال دموکرات و شیگرو ایشیبا، نخست‌وزیر ژاپن، را نشان می‌دهد؛ کسی که در میانه چالش‌های اقتصادی، بحران معیشتی و مذاکرات تجاری با آمریکا، نتوانسته اعتماد عمومی را جلب کند.

جفری هال، استاد مطالعات ژاپن در دانشگاه بین‌المللی کاندا در ژاپن، می‌گوید حمایت از احزاب راست‌گراتر، محافظه‌کاران را از حزب حاکم دور کرده است.

او می‌گوید: «بسیاری از حامیان [شینزو] آبه، نخست‌وزیر پیشین، ایشیبا را به اندازه کافی محافظه‌کار نمی‌دانند. آن‌ها معتقدند که او نگاه ملی‌گرایانه به تاریخ ژاپن ندارد و بر خلاف آبه، مواضع سرسختانه‌ای علیه چین، در پیش نمی‌گیرد.»

رینتارو نیشیمورا، پژوهشگر بخش ژاپن در «گروه آسیا»، می‌گوید رای‌دهندگان اکنون به سانسیتو و دیگر احزاب مخالف روی آورده‌اند تا «نارضایتی خود را ابراز کنند و به حزب حاکم نشان دهند که بهای فاصله گرفتن از آرمان‌های محافظه‌کارانه‌ای را که زمانی نماینده آن بود، خواهد پرداخت». او تصویب لایحه‌ای در دوران نخست‌وزیری کیشیدا برای ترویج آگاهی درباره جامعه ال‌جی‌بی‌تی‌کیو را نمونه‌ای از این تغییر مواضع می‌داند.

او می‌گوید: «موفقیت احزاب مخالف در این دوره نشان می‌دهد که رای‌دهندگان از سیاست‌ورزی رایج و جریان حاکم به ستوه آمده‌اند.»

این روند در میزان آرای حزب کوچک مخالف دیگری به نام «حزب مردم دموکرات میانه‌رو» نیز دیده می‌شود؛ حزبی میانه‌رو با گرایش راست که در انتخابات روز یکشنبه موفق شد با افزایش پنج کرسی،‌ تعداد کرسی‌های خود را به ۱۶ برساند.

اما سانسیتو با وجود دستاوردهایش در این انتخابات، هنوز به حد نصاب لازم برای ارائه لوایح بودجه در مجلس مشاوران نرسیده و در مجلس قدرتمندتر نمایندگان نیز تنها سه کرسی در اختیار دارد.

سوهی کامیا کیست؟

سوهی کامیا، ۴۷ ساله، در مقطعی از فعالیت سیاسی خود عضو حزب حاکم لیبرال دموکرات بود. در انتخابات سراسری سال ۲۰۱۲، شینزو آبه، رهبر وقت حزب، شخصا در حمایت از او تبلیغ کرد، هر چند کامیا در نهایت آن رقابت را باخت.

او حزب سانسیتو را در مارس ۲۰۲۰ بنیان‌ گذاشت و در سال ۲۰۲۲ تنها نامزد این حزب بود که موفق شد به مجلس مشاوران راه پیدا کند.

کامیا که پیش‌تر عضو ذخیره «نیروهای دفاع‌از‌خود» در ژاپن بوده، آشکارا اعلام کرده است که سبک سیاسی‌اش را از دونالد ترامپ الهام گرفته و بارها به نخبگان سیاسی و مالی حمله کرده است.

به گفته آقای نیشیمورا، کامیا مانند رئیس‌جمهور آمریکا با «اظهارات جنجالی و تحریک‌آمیز» در کارزارهای انتخاباتی خود جلب توجه کرده است.

او می‌گوید: «اظهارات کامیا به صورت بسیار هماهنگ در شبکه‌های اجتماعی پخش می‌شد.»

کامیا در یکی از گردهمایی‌های اخیر در کاگوشیما گفت: «شرکت‌های چندملیتی در سایه جهانی‌سازی، سیاست‌های ژاپن را برای منافع خود تغییر داده‌اند. اگر در برابر این فشار خارجی مقاومت نکنیم، ژاپن به یک مستعمره تبدیل خواهد شد.»

اوایل سال جاری میلادی، کامیا پس از آن که سیاست‌های برابری جنسیتی را اشتباه خواند و گفت چنین سیاست‌هایی باعث تشویق زنان به اشتغال و در نتیجه کاهش فرزندآوری می‌شود، با واکنش منفی روبه‌رو شد.

وقتی از او درباره جذابیت حزبش برای مردان سوال شد، پاسخ داد که شاید دلیلش این باشد که خودش «خون‌گرم» است و این ویژگی «بیشتر برای مردها جذاب است».

با این حال، آقای نیشیمورا می‌گوید نظرسنجی‌های پس از انتخابات نشان داده‌اند که حمایت از سانسیتو صرفا محدود به مردان جوان نبوده، بلکه در میان جمعیت شاغل یا بازه سنی ۲۰ تا ۵۰ سال نیز گسترده بوده است.

به گفته او، گرایش مردانه در آرای حزب وجود داشت، اما «نه به شکلی نامتناسب».

پس از انتخابات روز یکشنبه، کامیا وعده داد که در دوره‌های بعدی انتخابات «۵۰ تا ۶۰ کرسی» به دست خواهد آورد تا «سیاست‌های حزب بالاخره به واقعیت تبدیل شود».

او همچنین پس از انتخابات در گفت‌وگویی با نیپون تی‌وی تلاش کرد برخی از اظهار نظرهای پیشین خود را تعدیل کند و توضیح داد که سیاست ملی‌گرایانه‌اش به معنای «ممنوعیت کامل خارجی‌ها» نیست.

چرا مهاجرت تا این حد با خشم و مخالفت روبه‌رو شده است؟

تعداد ساکنان خارجی ژاپن تا پایان سال ۲۰۲۴ به رقم بی‌سابقه ۳/۸ میلیون نفر رسید. بنا بر اعلام مقام‌های مهاجرتی، این رقم نسبت به سال پیش ۱۰/۵ درصد افزایش داشته، اما همچنان تنها ۳ درصد از جمعیت کل کشور را تشکیل می‌دهد.

هم‌زمان بر اساس آمار سازمان ملی گردشگری ژاپن، شمار گردشگران نیز در سال گذشته به رکورد تاریخی ۳۶/۹ میلیون نفر رسید.

حزب سانسیتو از نگرانی فزاینده درباره مهاجرت بهره‌برداری کرده و حزب حاکم لیبرال دموکرات را به دلیل سیاست‌هایی که باعث ورود بیشتر خارجی‌ها به کشور شده، مقصر دانسته است.

به گفته آقای هال، لحن ضد مهاجرتی، اغلب در کشورهایی پدیدار می‌شود که با اقتصاد ضعیف دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند.

او می‌افزاید: «رفتار ناپسند و بی‌نزاکتی برخی گردشگران نیز بر آتش این نارضایتی‌ها دمیده و باعث شده این تصور شکل بگیرد که ژاپن با 'مشکل بزرگ خارجی‌ها' روبه‌رو است.»

او می‌گوید: «[سانسیتو] بر موج نارضایتی از مهاجرت و این احساس شاید بی‌پایه سوار شد؛ احساسی که می‌گوید تعداد مهاجران بیش از حد رو به افزایش است.»

ژاپن به صورت سنتی در موضوع مهاجرت محتاط بوده است، اما با توجه به افزایش سن جمعیت، دولت در سال‌های اخیر قوانین مهاجرت را برای تقویت نیروی کار تا حدودی تسهیل کرده است.

برخی از مردم ژاپن از افزایش تعداد خارجی‌ها ناراضی‌اند و آن‌ها را مقصر بالا رفتن نرخ جرم، تورم و مشکلات دیگر می‌دانند.

کمتر از یک هفته پیش از انتخابات، دولت با تشکیل کمیته‌ای جدید در واکنش به نگرانی‌های شهروندان، وعده داد که «جامعه‌ای مبتنی بر هم‌زیستی منظم و هماهنگ با اتباع خارجی» شکل دهد.

اما به نظر می‌رسد این اقدام بسیار دیر انجام شد، و صعود سانسیتو شاید نشانه‌ای از یک نقطه‌ عطف در صحنه سیاسی ژاپن باشد.

آقای هال می‌گوید: «سال‌هاست که می‌گویند ژاپن حزب راست عوام‌گرا یا راست افراطی عوام‌گرا ندارد، اما به‌نظر می‌رسد [نتایج انتخابات] نشان داد که چنین امکانی در ژاپن وجود دارد و احتمالا ماندگار هم خواهد بود.»

با این حال آقای نیشیمورا یادآور می‌شود که برای احزاب عوام‌گرا همواره «بسیار دشوار» بوده تا جای پای محکمی در سیاست ژاپن پیدا کنند، چرا که رای‌دهندگان این کشور به راحتی تغییر موضع می‌دهند.

او می‌گوید: «اگر رای‌دهندگان ببینند حزبی که از آن حمایت کرده‌اند، انتظاراتشان را برآورده نمی‌کند، دوباره به گزینه‌های تثبیت‌شده بازمی‌گردند یا به سراغ گزینه‌های جدیدتر می‌روند.»