واکنش‌های انتقادی به سفر معاون کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل به ایران همزمان با وضعیت وخیم حقوق بشر و افزایش اعدام‌ها

بنابر گزارش‌ها، ندی الناشف، معاون دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل قرار است امروزشنبه سوم فوریه (۱۴ بهمن) به ایران برود.

ندی الناشف قرار است در سفر سه روزه خود، دو موضوع حقوق بشری «اعدام» و «حقوق زنان» در ایران را بررسی کند.

برنامه سفر این مقام عالی‌رتبه حقوق بشر سازمان ملل انتقادهای زیادی همراه داشته و منتقدان، این سوال را مطرح کرده‌اند که این سفر چه دستاوردی خواهد داشت.

فعالان حقوق بشر ضمن اشاره به وخامت چشمگیر وضعیت حقوق بشر و افزایش فضای تهدید، ارعاب، دستگیری و به ویژه اعدام‌ها در ایران ابراز نگرانی می‌کنند که جمهوری اسلامی می‌خواهد قبل از انتشار گزارش کمیته حقیقت یاب سازمان ملل از سفر خانم ندی الناشف استفاده ابزاری کند.

طی هفته‌های اخیر، اجرای احکام اعدام‌ در ایران به شکل کم‌سابقه‌ای افزایش یافته است.

در ماه‌ها و به ویژه هفته اخیر نیز بسیاری از زندانیان سیاسی زن و فعالان سیاسی داخل و خارج از کشور در اعتراض به روند اعدام‌ها در ایران و نگرانی از اعدام‌های بیشتر دست به اعتصاب غذا زدند.

زندانیان سیاسی زندان قزلحصار نیز سه شنبه گذشته اعلام کردند که «در اعتراض به این روند غیرانسانی، تا زمان توقف اعدام‌های ضد حقوق بشری، هر سه‌شنبه دست به اعتصاب غذا می‌زنند چون سه‌شنبه‌های سیاه هر هفته روز اعدام همبندی‌های آنهاست.»

واکنش و انتقاد به صدور احکام اعدام در ایران، در سال‌های اخیر بارها خبرساز شده است و حالا هم کارزار «نه به اعدام» در شبکه‌های اجتماعی تبدیل به هشتگ مخالفان این مجازات شده است.

زندانیان قزلحصار: از این زندان دیدن کنید

اعضای گروه «زندانیان اعتصابی سه‌شنبه‌های سیاه» در زندان قزلحصار در یک نامه سرگشاده به ندی الناشف، معاون کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل از او دعوت کرده‌اند که در سفر به ایران، از این زندان دیدن کند.

این زندانیان در این نامه که روز جمعه ۱۳ بهمن‌ منتشر کرده‌ نوشته‌اند: «زندان قزلحصار مرکز اصلی نگه‌داری زندانیان زیر حکم اعدام و محل اجرای این حکم غیر انسانی در تهران است؛ از جنابعالی دعوت می‌کنیم در این سفر به این زندان آمده و مشاهدات ما و دیگر زندانیان از جزئیات نقض حقوق همبندی‌های اعدام شده‌ ما در ماه‌ها وسال‌های اخیر را از نزدیک بشنوید.»

در این نامه ضمن اشاره به شرایط زندانیانی که «با اتهامات سیاسی و عقیدتی و اتهامات غیرسیاسی و بدون برخورداری از حق دادرسی منصفانه به دار آویخته می‌شوند»، آمده است:«هرگونه گزارش یا نتیجه‌گیری در موضوع اعدام زندانیان در ایران توسط شما و دیگر مقامات و نهادهای سازمان ملل متحد، بدون بازدید از زندان قزلحصار و گفتگوی آزاد و بدون محدودیت با شاهدان زنده نقض حقوق بنیادین بشر در این زندان، نزد افکار عمومی جامعه بین‌المللی معتبر نخواهد بود.»

زنان کنشگر: «حجاب اجباری را به عنوان مصداق بارز نقض حقوق زنان نپذیرید»

همزمان جمعی از کنشگران حقوق زنان نیز در نامه‌ای خطاب به نماینده حقوق بشر سازمان ملل متحد، نوشته اند:«در احترام به جانهای شریفی که برای ابتدایی ترین حق انسانی، حق انتخاب پوشش، در این سال‌ها جان باخته و یا در زندان بسر برده و می‌برند، شما هم همگام با زنان ایران، حجاب اجباری را به عنوان مصداق بارز نقض حقوق زنان نپذیرید.»

این کنشگران زن همچنین در این نامه از خانم الناشف، خواسته‌اند که دیدار با زندانیان خانواده اعدام شدگان و معترضان را در اولویت قرار دهد.

«ابزار تبلیغاتی برای تضعیف گزارش‌های حقوق بشری»

تعدادی از فعالان سیاسی و مدنی و ۲۵ نهاد حقوق بشری نیز ضمن اشاره به افزایش نگران کننده «اعدام ها و سرکوب‌های مرگبار در جریان اعتراضات سراسری اخیر، و سیاست‌های تحقیر آمیز علیه زنان» سفر ندی الناشف را بی‌موقع خوانده و خواستار لغو آن شده‌اند.

این سازمان‌های حقوق بشری به خانم الناشف هشدار داده‌اند که مقامات جمهوری اسلامی ایران از این دیدار به عنوان «ابزار تبلیغاتی برای تضعیف گزارش‌های حقوق بشری علیه این کشور استفاده خواهند کرد.»

کمپین حقوق بشر در ایران نیز از معاون دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل خواست تا سفر برنامه ریزی شده خود را به تهران به بعد از انتشار گزارش کمیته حقیقت یاب سازمان ملل درباره اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ در ایران موکول کند.

کمیته مستقل حقیقت‌یاب سازمان ملل که وظیفه بررسی سرکوب اعتراضات سال گذشته در ایران را دارد، با دستور شورای حقوق بشر سازمان ملل تشکیل شده است.

هادی قائمی، مدیر کمپین حقوق بشر معتقد است که ایران می‌تواند از این سفر به عنوان «یک حربه تبلیغاتی برای تظاهر به همکاری با سازمان ملل متحد، درست قبل از انتشار اولین گزارش کمیته حقیقت‌یاب در مورد جنایات جمهوری اسلامی در جریان خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» سوءاستفاده کند.»

مقامات جمهوری اسلامی پس از تشکیل کمیته حقیت‌یاب بارها به طور صریح اعلام کردند که آن را به رسمیت نمی‌شناسند و با آن همکاری نخواهند کرد.

همزمان سعید دهقان وکیل حقوق بشر و عضو اتحادیه بین‌المللی وکلا نسبت به تاثیر و نقش سفر خانم ندی الناشف، در عدم تمدید ماموریت کمیته حقیقت‌یاب ابراز نگرانی کرده است.

آقای دهقان در نهم بهمن ماه در صفحه ایکس خود از راه‌اندازی کمپینی برای معلق شدن سفر معاون كميساريای حقوق بشر به ایران خبر داد و نوشت حامیان و امضاکنندگان این کمپین از این مقام می‌خواهند سفرش به ایران را تا انتشار اولین گزارش کمیته حقیقت‌یاب به تعویق بیاندازد تا اهداف و ماموریت این کمیته به خطر نیفتد.

پیشتر نیز شیرین عبادی، حقوقدان و برنده جایزه صلح نوبل نیز در نامه سرگشاده‌ای از این کمیسر سازمان ملل خواسته بود که یا به ایران سفر نکند یا اگر سفر کرد «بدون روسری» برود و حتما با زندانیان سیاسی و محکومان به اعدام ملاقات کند.

احمد زیدآبادی روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر سیاسی در واکنش به درخواست خانم عبادی و کسانی که خواستار لغو این سفر هستند نوشت:« راستش من واقعاً متوجه فرمایشات خانم عبادی و دوستان‌شان نمی‌شوم. آنها پیش از این گلایه‌مند بودند که چرا جمهوری اسلامی برای سفر نمایندگان کمیساریای حقوق بشر ملل متحد به داخل ایران مانع ایجاد می‌کند، اما حالا که برای سفر معاون کمیساریا آن هم برای بررسی دو موضوع بسیار مهم و حساس حقوق بشری یعنی اعدام و حقوق زنان توافقی صورت گرفته است، خواستار لغو سفر به دلیل "سوءاستفادۀ تبلیغاتی جمهوری اسلامی" از آن می‌شود.»

آقای زیدآبادی افزوده:«‏من به عنوان یک ایرانی از خانم الناشف درخواست می‌کنم که سفرش به ایران را به هیچ وجه لغو نکند. این دیدارها اگر هم به فرض کمک‌کننده نباشد، به شفافیت فضا یاری می‌رساند.»

حامد اسماعیلیون، فعال حقوق بشر، دادخواه و از چهره‌های سرشناس مخالف با جمهوری اسلامی ایران نیز درواکنش به احتمال سفر خانم الناشف به تهران با انتشار یک ویدیو خطاب به او گفت:« به زندان اوین و دیدار زندانیان در صف اعدام بروید.»

جمهوری اسلامی ایران در سال‌های گذشته با وجود درخواست‌های مکرر گزارشگران حقوق بشر برای ورود به ایران تنها در سال ۱۴۰۱ به آلینا دوهان، گزارشگر ویژه حقوق بشر اجازه بازدید از ایران را صادر کرد تا گزارشی درباره اثر تحریم‌ها بر حقوق بشر به شورای حقوق بشر سازمان ملل ارائه کند.