بالا گرفتن تنش میان کانادا و هند؛ ترودو: هند «اشتباه بزرگی» کرده است

جاستین ترودو،‌ نخست وزیر کانادا پس از بالاگرفتن دوباره تنش میان هند و کانادا،‌ گفت که اگر دولت هند در ماجرای کشتن یک رهبر جدایی طلب سیک در خاک کانادا دست دارد،‌ دولتش نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد وهمتای هندی خود را به انجام «اشتباه بزرگی» متهم کرد.

اظهارات آقای ترودو، دو روز پس از آن مطرح می‌شود که پلیس کانادا، مقام‌های دولت هند از جمله چند دیپلمات آن کشور را به دست داشتن در «قتل،‌ اخاذی و اعمال خشونت بر علیه مخالفان هند» در خاک کانادا متهم کردند.

در مقابل هند اعلام کرد که یک دیپلمات ارشد خود را به همراه چند تن دیگر از کارکنان سفارت هند، از کانادا فراخوانده و آنها را از آن کشور خارج کرده است.

هند همچنین اعلام کرد که شش دیپلمات ارشد کانادایی را اخراج کرده است اما کانادا گفت که در اقدامی متقابل دیپلمات‌های خود را فراخوانده است.

وزارت خارجه هند همه اتهام‌ها را رد کرده ومی‌گوید که اینها بخشی از برنامه سیاسی جاستین ترودو است.

روز چهارشنبه ۱۶ اکتبر هند بار دیگر با لحن تندی، رفتار جاستین ترودو را «بی‌خردانه» خواند.

راندیر جیسوال،‌ سخنگوی وزارت خارجه هند در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت: «کانادا برای اتهامات جدی که علیه هند و دیپلمات‌های هندی مطرح کرده است، هیچ مدرکی ارائه نداده است.»

او گفت: «مسئولیت تمام خساراتی که این رفتار خصمانه به روابط هند و کانادا وارد کرده است فقط بر عهده جاستین ترودو،‌ نخست وزیر کاناداست.»

تیرگی روابط دو کشور از یک سال پیش آِغاز شد، پیش از انتشار گزارش رسمی، آقای ترودو گفته بود، کانادا «شواهد معتبری» در دست دارد که دولت هند با عوامل ترور، هاردیپ سینگ نیجار، از رهبران سیک‌ها ارتباط دارد.

به گفته آقای ترودو،‌ او اواخر تابستان گذشته در جریان این قتل قرار گرفت که در خاک کانادا انجام شد و اطلاعاتی دریافت کرد که «به طرز باورنکردنی» نشان می‌داد دولت هند در این قتل دست داشته است.

آقای ترودو تاکید کرد که کانادا باید هر نوع نقض تمامیت ارضی خود را و حاکمیت قوانین بین‌المللی را در آن جدی بگیرد.

هند در مقابل با رد تمامی اتهامات، آقای ترودو را متهم کرد که جامعه بزرگ سیک‌های کانادا را برای منافع سیاسی مورد حمایت قرار می‌دهد تا در انتخابات از آرای آنها استفاده کند.

هاردیپ سینگ نیجار، از رهبران سیک‌ها روز ۱۸ ژوئن سال گذشته (۲۰۲۳) در بیرون یک معبد در شهر سوری که جمعیت بزرگی از جامعه مهاجران هندی کانادا را در خود جای داده است به ضرب گلوله دو مرد مسلح که نقاب زده بودند، کشته شد.

او که شهروند کانادا بود، برای ایجاد یک دولت مستقل برای سیک‌های هند به طور آشکار فعالیت می‌کرد.

پلیس کانادا از آن زمان چهار شهروند هندی را در ارتباط با قتل آقای نیجار متهم کرده است.

آقای ترودو گفت که امیدوار بود که بتواند «به شکلی مسئولانه» این مساله را حل کند که به روابط دو جانبه با یک شریک تجاری مهمش صدمه نزند اما مقامات هندی درخواست‌های کانادا برای کمک به تحقیقات را رد کردند.

او گفت که «روشن بود که رویکرد دولت هند انتقاد از ما و حاکمیت دموکراسی بود.»

گزارش پلیس کانادا چیست؟

آقای ترودو همچنین روز چهارشنبه به جزئیات بیشتری درباره اتهامات دیگری که این هفته توسط پلیس ملی آن کشور (پلیس سواره نظام سلطنتی کانادا) منتشر شد،‌ اشاره کرد.

پلیس کانادا «به دلیل تهدید قابل توجه امنیت عمومی» در یک اقدام بی‌سابقه‌ اطلاعات تحقیقات متعدد در حال انجام را منتشر کرد.

پلیس سواره نظام سلطنتی کانادا در گزارش روز دوشنبه ۱۴ اکتبر خود اعلام کرد که «چندین مورد تهدید جدی و قریب‌الوقوع جان افراد» وجود داشته است که به طور خاص «اعضای جنبش خالصتان» را هدف قرار داده است.

به گزارش پلیس کانادا،‌ تحقیقات بعدی به کشف «فعالیت‌های مجرمانه» توسط ماموران دولت هند شده است.

جنبش خالصتان که طرفدارانش خواستار تاسیس «خالصتان» به عنوان سرزمین مستقل سیک‌ها هستند، در دهه ۱۹۸۰ با شورش خشونت‌آمیز هواداران آن در ایالت پنجاب هند به اوج رسید. پیروان آئین سیک در این ایالت اکثریت دارند.

این جنبش با توسل به زور سرکوب شد و اکنون در داخل هند صدای چندانی ندارد، اما همچنان در میان برخی از مهاجران سیک در کشورهایی مانند کانادا، استرالیا و بریتانیا طرفداران جدی دارد.

آقای ترودو گفت که پلیس هدفش از افشای این تحقیقات بر هم زدن فعالیت زنجیره‌ای است که به تیراندازی،‌ حمله به خانه‌ها،‌ اخاذی خشونت‌بار و حتی قتل در میان جامعه جنوب آسیایی‌ها در سراسر کانادا منجر شده است.

هند تمامی این اتهامات را به شدت رد کرده است و می‌گوید که کانادا هیچ مدرکی برای حمایت از ادعاهای خود ارائه نکرده است.

مقامات پلیس سواره نظام سلطنتی کانادا و مشاوران امنیت ملی آن کشور، هفته گذشته برای دیدار با مقام‌های هندی به سنگاپور سفر کردند. دیداری که به گفته پلیس کانادا،‌ «بی‌نتیجه» بود.

واکنش‌ها به گزارش پلیس کانادا چیست؟

در پی ادعاهای مطرح شده از سوی پلیس کانادا، مقامات کانادایی،‌ بریتانیایی و آمریکایی از دولت هند خواستند تا با روند قانونی در کانادا همکاری کند.

وزارت خارجه بریتانیا در بیانیه‌ای اعلام کرد که با اتاوا «درباره تحولات جدی مشخص شده در تحقیقات مستقل در کانادا» در تماس است.

در این بیانیه آمده که بریتانیا به سیستم قضایی کانادا، اعتماد کامل دارد. «همکاری دولت هند با روند قانونی کانادا،‌ اقدام درست بعدی خواهد بود.»

ایالات متحده،‌ دیگر متحد نزدیک کانادا گفت که هند آنطور که کاخ سفید امیدوار بود با مقامات کانادایی همکاری نمی‌کند.

متیو میلر، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز سه‌شنبه ۱۵ اکتبر در نشست خبری وزارت خارجه آمریکا گفت: «ما به صراحت اعلام کردیم که این اتهامات بسیار جدی هستند و باید جدی گرفته شوند. از دولت هند می‌خواهیم که در تحقیقات خود با کانادا همکاری کند.»

او افزود: «به نظر می‌رسد که آنها این مسیر را انتخاب نکردند.»

ملانی جولی، وزیر خارجه کانادا نیز گفت که در مورد این پرونده، اتاوا در ارتباط نزدیک با گروه «فایو آیز» است. این گروه یک ائتلاف سازمان‌های اطلاعاتی پنج کشور آمریکا، بریتانیا، کانادا،‌ استرالیا و نیوزیلند است.

روابط تاریخی هند و کانادا

هند و کانادا روابطی تاریخی و نزدیک داشتند و شرایط ایجاد شده می‌تواند طیف وسیعی از منافع دو طرف را به مخاطره بیاندازد.

طبق سرشماری سال ۲۰۲۱، جمعیت کانادا شامل یک میلیون و ۴۰۰ هزار شهروند هندی تبار است، عده‌ای که ۳.۷ درصد از جمعیت آن کشور را تشکیل می‌دهند؛ بیش از نیمی از این عده پیرو آیین سیک هستند.

هندی ها همچنین بیشترین سهم را در میان دانشجوهای خارجی دانشگاه‌های کانادا دارند. در سال ۲۰۲۲، تعداد دانشجویان هندی به ۳۲۰ هزار نفر رسید که معادل ۴۰٪ از کل دانشجویان خارجی در کانادا است.

بر اساس آمار دولت هند، حدود ۸۰ هزار گردشگر کانادایی در سال ۲۰۲۱ به هند سفر کردند. شمار گردشگران کانادایی پس از ایالات متحده، بنگلادش و بریتانیا در رده چهارم است.