پزشکیان: من موافق مذاکره بودم، رهبری گفت با آمریکا مذاکره نکنیم

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در جریان جلسه استیضاح وزیر اقتصاد گفت با مذاکره با آمریکا موافق بوده اما پس از مخالفت رهبر ایران با هر گونه مذاکره، حرف او را پذیرفته است.

مسعود پزشکیان امروز (یکشنبه ۱۲ اسفند) در دفاع از عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد، در مجلس با اشاره به ناترازی‌ها و مشکلات اقتصادی گفت: «بنده اعتقادم این بود گفت‌وگو کنیم بهتر است اما رهبری فرمودند ما با آمریکا گفت‌و‌گو نمی‌کنیم، و در جهت صحبت‌های رهبر معظم انقلاب جلو خواهیم رفت.»

«با آمدن دونالد ترامپ و امضای یک قانون بسیاری از کشتی‌های ما در دریا تحریم شدند و ماندند که چگونه نفت و گازشان را تخلیه کنند.»

مسعود پزشکیان همچنین گفت: «در قطر دلار داریم، پس نمی‌دهند. رهبری هم گفتند شش میلیارد دلار دست قطر پول داریم، پس نمی‌دهند. در عراق و ترکیه هم دلار داریم، پس نمی‌دهند.»

«از روزی اولی که آمدیم، هنیه را شهید کردند. بعد غزه، لبنان، ترامپ، هر کدام به عنوان یک مسئله آمد. ما در یک جنگ تمام‌عیار با دشمنیم.»

موضع آقای پزشکیان درباره گفتگو با آمریکا و مذاکرات هسته‌ای در شرایطی بیان می‌شود که مقام‌های دولت ایران پیش از بخشنامه «فشار حداکثری» دونالد ترامپ و سخنرانی آیت‌الله خامنه‌ای درباره منع مذاکره با آمریکا، برای دور تازه‌ای از مذاکرات هسته‌ای و حتی فعالیت‌های نظامی و منطقه‌ای ابراز تمایل کرده بودند.

مسعود پزشکیان نیز در مصاحبه‌ای اختصاصی که اواسط دی ۱۴۰۳ از شبکه آمریکایی ان‌بی‌سی پخش شد، گفته بود ایران برای مذاکره اصولی برای رفع تحریم‌ها گشوده است.

تا اواخر دی ماه، هم مسعود پزشکیان و هم عباس عراقچی مذاکره را رد نمی‌کردند.

اما چند هفته بعد، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ۱۶ بهمن (۴ فوریه) پیش از دیدار با نخست‌وزیر اسرائیل بخشنامه‌ای را برای «حداکثر فشار اقتصادی» بر ایران امضا کرد. او هنگام امضای این دستور گفت «دودل هستم. همه می‌خواهند که آن را امضا کنم. این کار را می‌کنم»، اما ابراز تمایل کرد که با ایران «معامله» کند.

سه روز پس از آن صحبت‌ها، آیت‌الله علی خامنه‌ای در جمع نظامیان گفت با توجه به تجربه مذاکرات هسته‌ای پیشین و سرانجام برجام، مذاکره با آمریکا «عاقلانه نیست، هوشمندانه نیست، شرافتمندانه نیست». آقای خامنه‌ای تاکید کرد «مذاکره با آمریکا هیچ تاثیری در رفع مشکلات کشور ندارد» و تاکید کرد که «با یک چنین دولتی مذاکره نباید کرد».

به دنبال دستور دونالد ترامپ و موضع آیت‌الله خامنه‌ای، مقام‌های دولت مسعود پزشکییان به‌صراحت هرگونه مذاکره مستقیم با آمریکا را رد کردند و ادبیاتی تند به کار گرفتند.

مسعود پزشکیان در ۴۶اُمین سالگرد انقلاب در تهران با دفاع سرسختانه از موضع آیت‌الله خامنه‌ای به‌شدت از دونالد ترامپ انتقاد کرد و گفت: «تو اگر اهل مذاکره بودی، چرا این غلط‌ها را می‌کردی.» او آمریکا را متهم کرد که «با توطئه درصدد به زانو در آوردن ایران است.» به گفته رئیس جمهوری ایران، دونالد ترامپ «تمام راه‌ها را در تمام زمینه‌ها بسته است».

در همان روز و در سخنرانی دیگر در همدان، عباس عراقچی هم پیشنهاد ترامپ برای مذاکره را «فریبکاری» خواند.

ایران در هفته‌های گذشته بارها بر موضع خود تاکید کرده است. از جمله عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، هم پس از دیدار با سرگئی لاوروف، همتای روس خود، در نشستی خبری در تهران گفت: «ایران درباره پرونده هسته‌ای خود با آمریکا مذاکره مستقیم نخواهد کرد» و در موضوع هسته‌ای «با هماهنگی روسیه و چین حرکت» خواهد کرد.

این در حالی است که دو هفته پیش هم بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، گفته بود مهم‌ترین موضوع دیدارش با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ایران بوده است.

رهبر جمهوری اسلامی همواره مذاکره مستقیم با آمریکا را منع کرده است، اما حسن روحانی، رئیس‌جمهور سابق، در سال ۱۴۰۰ گفت آقای خامنه پیش از دولت او اجازه مذاکره با آمریکا را صادر کرده بود.

کمی پس از اولین توافق هسته‌ای ایران و قدرت‌های جهانی در سال ١٣٩٢ و در اولین ماه‌های ریاست جمهوری حسن روحانی، گزارش شد که مذاکرات میان ایران و آمریکا از ماه‌ها قبل و در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد در عمان آغاز شده بود.

اکنون به دنبال دیدار پرتنش میان دونالد ترامپ و ولودیمیر زلنسکی، رسانه‌های نزدیک به مخالفان مذاکره با آمریکا آن را به‌عنوان «حقانیت» مواضع جمهوری اسلامی ایران و سخنان آیت‌الله خامنه‌ای در مقابل آمریکا تعبیر و تفسیر کردند.

روزنامه‌های ایران در دو روز گذشته با پوشش خبر و حاشیه‌های دیدار روسای جمهور اوکراین و آمریکا، این مشاجره را دلیلی بر حقانیت موضع ایران دانستند.

از جمله روزنامه جام‌جم، روزنامه وابسته به صداوسیما، با تیتر «تحقیر زلنسکی درس عبرت»، تاکید کرد که این دیدار «غیرقابل اعتماد بودن واشنگتن و غرب را به تصویر کشید».

روزنامه کیهان به مدیرمسئولی حسین شریعتمداری نیز تیتر یک خود را به این موضوع اختصاص داد و نوشت «دنیا به حرف رهبر ایران رسید» و ادامه داد که «تحقیر و اخراج پاداش سال‌ها نوکری زلنسکی برای آمریکا».

در همین حال آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در تازه‌ترین گزارش خود از اینکه ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران از ماه دسامبر افزایش قابل‌توجهی یافته، اظهار نگرانی کرده است. در مذاکرات هسته‌ای با تهران هم پیشرفت کمی حاصل شده است.

بر اساس گزارش ۸ اسفند (۲۶ فوریه) آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، میزان ذخایر اورانیوم با خلوص ۶۰ درصد ایران که به «درجه تسلیحاتی ۹۰ درصد» نزدیک است، در ماه‌های اخیر افزایش یافته است.

ایران همواره گفته است که فناوری هسته‌ای‌اش صلح‌آمیز است و آن را حق خود می‌داند.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌گوید فرصت دیپلماسی رو به سپری شدن است و این از نگرانی‌های عمده کشورهای غربی درباره برنامه هسته‌ای ایران است.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، هم پیشتر گفته بود برنامه هسته‌ای ایران تسریع شده است و «به نقطه‌ای غیرقابل بازگشت» نزدیک می‌شود.

این در حالی است که دونالد ترامپ بارها اعلام کرده است که ایران هسته‌ای را تحمل نخواهد کرد.

درباره بخشنامه «فشار حداکثری» علیه ایران ترامپ چه می‌دانیم؟

دونالد ترامپ به فاصله کوتاهی پس از آغاز به کار و در اولین دیدار خود، بخشنامه برنامه «فشار حداکثری» علیه ایران را اعلام کرد. این بخشنامه که در راستای منافع ملی آمریکا تنظیم شده است، رفتار ایران را تهدیدی علیه منافع ملی این کشور تلقی می‌کند.

بر همین اساس، آقای ترامپ در بخشنامه خود چندین محور مشخص کرده است. از جمله: