بازی ویدیویی «زن‌ستیز»؟؛ بازی پرفروش چینی متهم به ترویج کلیشه‌های جنسیتی شد

«او از یک سگ هم فرمان‌برتر است ... کاش از این احمق‌ها بیشتر پیدا شوند.» این جمله را یکی از زنان در بازی ویدیویی جدیدی می‌گوید که اکنون بحثی داغ درباره جنسیت‌زدگی در چین به راه انداخته است.

در بازی «انتقام از تیغ‌زن‌ها» با سبک لایو اکشن (با بازی بازیگران واقعی)، قهرمانان مرد به روابطی کشیده می‌شوند که در آن‌ها، زنان حیله‌گر برای دستیابی به پول مردان نقشه می‌کشند. نحوه واکنش مردان، ادامه مسیر داستان را تعیین می‌کند.

این بازی در عرض چند ساعت پس از انتشار در ماه ژوئن، در صدر فهرست پرفروش‌ترین‌های پلتفرم بازی استیم قرار گرفت، اما بلافاصله با موجی از انتقادات روبه‌رو شد. برخی آن را به دلیل تقویت کلیشه‌های توهین‌آمیز جنسیتی محکوم کردند، در حالی که طرفداران می‌گویند بازی درباره کلاه‌برداری‌های عشقی هشدار می‌دهد.

شدت انتقادها به‌حدی بود که سازندگان بازی، روز بعد بی‌سروصدا نام آن را به «شبیه‌ساز ضد کلاه‌برداری عاطفی» تغییر دادند.

اما این تغییر کافی نبود تا خسارت را جبران کند. مارک هو، کارگردان اصلی بازی و فیلم‌ساز هنگ‌کنگی، اکنون در چندین پلتفرم رسانه‌های اجتماعی چینی ممنوع‌الفعالیت شده است.

سازندگان بازی تأکید دارند که هدفشان «هدف قرار دادن زنان» نبوده، بلکه می‌خواستند گفت‌وگویی آزاد درباره «مرزهای عاطفی و نقاط مبهم در روابط مدرن» شکل دهند.

اما «شو یی‌کون»، هنرمندی که بازی را امتحان کرده و آن را توهین‌آمیز دانسته، این توجیه را رد می‌کند. او می‌گوید این کار «نمونه‌ای کلاسیک از یک مدل تجاری آشناست» که از ایجاد بحث و دوقطبی‌سازی در جامعه سود می‌برد.

منتقدانی مانند او می‌گویند خود واژه «تیغ‌زن» بوی زن‌ستیزی می‌دهد.

خانم شو می‌گوید: «این برچسبی است که بسیار زیاد بر زنان زده می‌شود. جوک‌های جنسیت‌زده و اصطلاحات تحقیرآمیزی مانند این، وارد زبان روزمره ما شده‌اند.»

او می‌افزاید: «اگر دوست ‌پسر پول‌داری داشته باشی، می‌گویند تیغ‌زنی. اگر سعی کنی خودت را زیبا نشان بدهی، باز همین را می‌گویند... گاهی حتی فقط به خاطر قبول کردن یک نوشیدنی از کسی، این برچسب را می‌زنند.»

با این حال، برخی افراد معتقدند که انتقادها اغراق‌آمیز است.

ژوانگ مِنگ‌شِنگ ۳۱ ساله، که با نام مستعار با بی‌بی‌سی صحبت کرد، می‌گوید: «این بازی نمی‌خواهد بگوید همه زنان تیغ‌زن هستند... من نمی‌بینم که این بازی جنسی خاص را هدف قرار داده باشد. هم زنان و هم مردان می‌توانند تیغ‌زن باشند.»

با این حال، در بازی، تمام شخصیت‌های «تیغ‌زن» زن هستند؛ از اینفلوئنسر جوان اینترنتی گرفته تا کارآفرین جاه‌طلب و همه در تلاش‌اند تا مردان را وادار به خرج کردن پول و خرید هدیه کنند.

یکی از آن‌ها در بازی می‌گوید: «می‌خواهی بدانی مردی دوستت دارد یا نه؟ ببین چقدر برایت خرج می‌کند.»

این بازی حتی رسانه‌های محلی را نیز دچار اختلاف کرده است. روزنامه‌ای از استان مرکزی هوبی نوشت که این بازی «کل یک جنسیت را کلاه‌بردار معرفی می‌کند».

اما روزنامه پکن یوت دیلی از «خلاقیت» بازی تمجید کرده و به تأثیر مالی کلاه‌برداری‌های عشقی اشاره کرده است. طبق داده‌های مرکز ملی مقابله با کلاه‌برداری، در سال ۲۰۲۳ رقمی نزدیک به ۲ میلیارد یوان (۲۷۹ میلیون دلار؛ ۲۰۴ میلیون پوند) در این نوع کلاه‌برداری‌ها از بین رفته است.

این روزنامه در سرمقاله‌ای نوشت: «باید فوراً به کلاه‌برداری‌های عاطفی پایان دهیم.»

با وجود جنجال‌ها، فروش بازی همچنان رو به افزایش است. این بازی جزو ۱۰ عنوان برتر پلتفرم رایانه‌ای در چین است و حتی از بازی «افسانه سیاه: ووکونگ» نیز پیشی گرفته که گفته می‌شود موفق‌ترین بازی تاریخ چین است.

مردی ۲۸ ساله می‌گوید: «نمی‌فهمم چرا مردم از این ناراحت‌اند. اگر خودت تیغ‌زن نیستی، چرا باید از این بازی احساس کنی به تو حمله شده؟»

او می‌افزاید: «من واقعاً فکر می‌کردم سازندگان بازی خیلی جسورند. مسائلی مثل کلاه‌برداری عاطفی در چین به اندازه کافی مورد بحث قرار نمی‌گیرند.»

برخی کاربران آنلاین معتقدند این بازی از ماجرای واقعی مردی چینی الهام گرفته که در اینترنت با نام «گربه چاق» شناخته می‌شد و سال گذشته پس از جدایی از دوست‌دخترش، دست به خودکشی زد.

مرگ او در فضای مجازی بحث گسترده‌ای به راه انداخت و واژه «تیغ‌زن» به‌کرات استفاده شد. برخی معتقد بودند که دوست‌دختر سابقش از او سوءاستفاده کرده و همین منجر به خودکشی‌اش شده است. اما پلیس این اتهامات را رد کرده است.

زنانی که با بی‌بی‌سی صحبت کردند، نگران‌اند که این بازی هنجارهای جنسیتی نادرست را در جامعه‌ای بازتولید می‌کند که همچنان انتظار دارد زنان در خانه بمانند و مردان نان‌آور باشند.

در چنین فضایی، ازدواج خوب برای زنان غالباً مهم‌تر از موفقیت حرفه‌ای تلقی می‌شود.

گفتمان رسمی حزب کمونیست چین نیز که ساختاری مردسالارانه دارد، چنین نگاهی را تقویت می‌کند. شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، بارها از زنان خواسته نقش «همسر خوب و مادر خوب» را بپذیرند.

دولت همچنین شمار فزاینده‌ای از فعالان خواهان برابری جنسیتی را سرکوب کرده است.

زنی که به دلیل ترس از حملات آنلاین نخواست نامش فاش شود، می‌گوید: «به‌نظرم بازی‌هایی مثل این فقط به دشمنی بین زن و مرد دامن می‌زنند.»

او ادامه می‌دهد: «این بازی، زنان را دوباره به‌عنوان جنسیتی پایین‌تر نشان می‌دهد؛ که باید دنبال راهی باشند تا رضایت مردان را جلب کنند و خرج زندگی‌شان را از این طریق تأمین کنند.»