دونالد ترامپ واقعا به چند جنگ پایان داده است؟

ترامپ در مقام رئیس‌جمهور ایالات متحده و در حالی که تلاش می‌کند جنگ روسیه و اوکراین را پایان دهد، همواره بر دستاوردهای خود در مذاکرات صلح از آغاز دورهٔ دوم ریاست‌جمهوری‌اش تاکید می‌کند.

ترامپ در هجدهم اوت در کاخ سفید و در حالی که رهبران اروپایی از او می‌خواستند برای برقراری آتش‌بس فشار بیاورد، ادعا کرد: «شش جنگ را پایان داده‌ام … و همهٔ این توافق‌ها را بدون آن‌که حتی واژه «آتش‌بس» را به کار ببرم، به نتیجه رسانده‌ام.»

فردای آن روز، شمار جنگ‌هایی که او مدعی پایان دادن به آن‌ها بود به «هفت جنگ» افزایش یافت.

دولت ترامپ اعلام کرده است که اعطای جایزهٔ صلح نوبل به «میانجی‌گر ارشد» مدت‌هاست که موعدش فرارسیده و فهرستی از «جنگ‌هایی» را که او ادعا می‌کند به پایان رسانده، منتشر کرده است.

برخی از این درگیری‌ها تنها چند روز طول کشیدند، هرچند ریشه در تنش‌های دیرینه داشتند، و مشخص نیست که توافق‌های صلح به‌ دست‌ آمده دوام خواهند آورد یا نه.

ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» خود، هنگام پرداختن به این موضوعات، بارها واژه «آتش‌بس» را به کار برده است.

بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی نگاهی دقیق‌تر به این درگیری‌ها انداخته و بررسی کرده است که ترامپ تا چه حد می‌تواند پایان دادن به آن‌ها را به خود نسبت دهد.

اسرائیل و ایران

این درگیری دوازده‌ روزه در سیزدهم ژوئن با حملهٔ اسرائیل به اهدافی در ایران آغاز شد.

ترامپ تأیید کرد که پیش از انجام این حملات، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، او را در جریان قرار داده بود.

ایالات متحده حملاتی علیه سایت‌های هسته‌ای ایران انجام داد ــ اقدامی که به باور بسیاری، عاملی برای تسریع پایان درگیری شد.

ترامپ روز ۲۳ ژوئن در پیامی نوشت: «ایران رسماً آتش‌بس را آغاز می‌کند، ظرف ۱۲ ساعت اسرائیل هم آتش‌بس را آغاز خواهد کرد و در پایان ۲۴ ساعت، جهان پایان رسمی جنگ دوازده‌ روزه را جشن خواهد گرفت.»

پس از پایان درگیری‌ها، آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرد که ایران به «پیروزی قاطع» دست یافته و هیچ سخنی از آتش‌بس به میان نیاورد.

اسرائیل پس از آن هشدار داده که ممکن است برای مقابله با تهدیدهای جدید، بار دیگر به ایران حمله کند.

مایکل اوهانلون، پژوهشگر ارشد اندیشکدهٔ بروکینگز، می‌گوید: «هیچ توافقی برای صلح دائمی وجود ندارد و سازوکاری هم برای نظارت بر برنامهٔ هسته‌ای ایران تعیین نشده است.»

او می‌افزاید: «در واقع آنچه داریم بیشتر یک آتش‌بس عملی است تا پایان جنگ، اما می‌توان تا حدی به ترامپ اعتبار داد، زیرا تضعیف ایران به دست اسرائیل ــ با پشتیبانی آمریکا ــ از نظر راهبردی اهمیت داشته است.»

پاکستان و هند

تنش‌ها میان این دو کشور هسته‌ای سال‌ها ادامه داشته است، اما در ماه مه و در پی حمله‌ای در کشمیر تحت کنترل هند، درگیری‌ها آغاز شد.

پس از چهار روز حملات متقابل، ترامپ اعلام کرد که هند و پاکستان بر سر «آتش‌بس کامل و فوری» توافق کرده‌اند.

او گفت این توافق حاصل «شبی طولانی از مذاکرات با میانجی‌گری ایالات متحده» بوده است.

پاکستان از ترامپ تشکر کرد و او را به‌خاطر «مداخلهٔ دیپلماتیک قاطع» برای جایزهٔ صلح نوبل پیشنهاد داد.

اما هند نقش آمریکا را کم‌اهمیت جلوه داد. ویکرام میسری، دبیرکل وزارت خارجهٔ هند، گفت: «گفت‌وگوهای مربوط به توقف اقدامات نظامی، مستقیماً میان هند و پاکستان و از طریق کانال‌های ارتباطی موجود میان ارتش‌های دو کشور صورت گرفته است.»

رواندا و جمهوری دموکراتیک کنگو

پس از آن‌ که گروه شورشی «جنبش ۲۳ مارس» (M23) در اوایل سال جاری مناطق غنی از منابع معدنی در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو را تصرف کرد، خصومت‌های دیرینه میان این دو کشور بار دیگر شدت گرفت.

در ماه ژوئن، دو کشور در واشنگتن توافق‌نامهٔ صلحی را امضا کردند که هدفش پایان دادن به دهه‌ها درگیری بود. ترامپ گفت این توافق به افزایش تجارت میان آن‌ها و ایالات متحده کمک خواهد کرد.

متن این توافق خواستار «پای‌بندی به آتش‌بس» مصوب اوت ۲۰۲۴ میان رواندا و جمهوری دموکراتیک کنگو بود.

پس از توافق اخیر، هر دو طرف یکدیگر را به نقض آتش‌بس متهم کرده‌اند و شورشیان «جنبش ۲۳ مارس» ــ که آمریکا و بریتانیا آن‌ها را وابسته به رواندا می‌دانند ــ تهدید کرده‌اند که گفت‌وگوهای صلح را ترک خواهند کرد.

مارگارت مک‌میلان، استاد تاریخ در دانشگاه آکسفورد، می‌گوید: «میان کنگو و رواندا هنوز درگیری ادامه دارد؛ بنابراین آتش‌بس هرگز واقعاً پایدار نمانده است.»

تایلند و کامبوج

ترامپ روز ۲۶ ژوئیه در پلتفرم «تروث سوشال» نوشت: «همین حالا با نخست‌وزیر موقت تایلند تماس می‌گیرم تا به همین ترتیب درخواست آتش‌بس و پایان جنگی را بدهم که هم‌اکنون ادامه دارد.»

تنها چند روز پس از آغاز درگیری‌های مرزی که کمتر از یک هفته طول کشید، دو کشور بر سر «آتش‌بس فوری و بدون قید و شرط» به توافق رسیدند.

مذاکرات صلح به میزبانی مالزی برگزار شد، ولی ترامپ تهدید کرد که اگر تایلند و کامبوج به جنگ پایان ندهند، گفت‌وگوهای جداگانه دربارهٔ کاهش تعرفه‌های آمریکا (مالیات بر واردات) را متوقف خواهد کرد.

هر دو کشور به‌شدت به صادرات به ایالات متحده وابسته‌اند.

در هفتم اوت، تایلند و کامبوج به توافقی دست یافتند که هدف آن کاهش تنش‌ها در امتداد مرز مشترکشان بود.

ارمنستان و جمهوری آذربایجان

رهبران هر دو کشور گفته‌اند ترامپ باید به‌خاطر تلاش‌هایش برای امضای توافق صلح ــ که در هشتم اوت در کاخ سفید اعلام شد ــ برنده جایزهٔ صلح نوبل شود.

مایکل اوهانلون می‌گوید: «فکر می‌کنم در اینجا باید تا حدی به او اعتبار داد ــ مراسم امضای توافق در کاخ سفید ممکن است طرف‌ها را به سوی صلح سوق داده باشد.»

دو کشور در ماه مارس اعلام کردند که آماده‌اند به تقریباً چهل سال درگیری خود بر سر وضعیت قره‌باغ کوهستانی پایان دهند.

آخرین موج جدی درگیری‌ها در سپتامبر ۲۰۲۳ رخ داد. در این زمان، جمهوری آذربایجان این منطقهٔ محصور را که محل سکونت بسیاری از ارمنی‌تبارهاست، بازپس گرفت.

مصر و اتیوپی

در این‌جا جنگی وجود نداشت که ترامپ بخواهد پایانش دهد، اما سال‌هاست بر سر سدی بر رود نیل میان دو کشور تنش وجود دارد.

سد بزرگ «رنسانس اتیوپی» در تابستان امسال تکمیل شد و مصر هشدار داد که ممکن است بر سهم آبی این کشور از رود نیل تأثیر بگذارد.

وزیر خارجهٔ مصر در ۲۹ ژوئن و پس از دوازده سال اختلاف اعلام کرد که مذاکرات با اتیوپی عملاً متوقف شده است.

ترامپ گفت: «اگر جای مصر بودم، آب نیل را می‌خواستم.» او وعده داد که ایالات متحده این مسئله را خیلی سریع حل خواهد کرد.

مصر از گفته‌های ترامپ استقبال کرد، اما مقام‌های اتیوپی هشدار دادند که چنین مواضعی می‌تواند بر تنش‌ها بیفزاید.

هیچ توافق رسمی‌ میان مصر و اتیوپی برای حل اختلافاتشان حاصل نشده است.

صربستان و کوزوو

ترامپ روز ۲۷ ژوئن مدعی شد که مانع آغاز درگیری میان صربستان و کوزوو شده است و گفت: «صربستان و کوزوو در آستانهٔ جنگی بزرگ بودند. من گفتم اگر بجنگید، تجارتتان با آمریکا قطع خواهد شد. آن‌ها گفتند، خب، نمی‌جنگیم.»

این دو کشور سال‌هاست درگیر اختلاف‌اند؛ اختلافی که میراث به‌جامانده از جنگ‌های بالکان در دههٔ ۱۹۹۰ است و در سال‌های اخیر تنش‌ها میان آن‌ها افزایش یافته است.

به گفتهٔ پروفسور مک‌میلان: «میان صربستان و کوزوو جنگی در جریان نبوده و حتی به هم تیراندازی هم نکرده‌اند، بنابراین جنگی نبوده که نیاز به پایان داشته باشد.»

کاخ سفید به اقدامات دیپلماتیک ترامپ در دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش اشاره کرد.

صربستان و کوزوو در سال ۲۰۲۰ با حضور رئیس‌جمهور ایالات متحده در دفتر بیضی توافق‌نامه‌هایی برای عادی‌سازی روابط اقتصادی امضا کردند، اما در آن زمان میان آن‌ها جنگی در جریان نبود.

گزارش تکمیلی از پیتر موای، شروتی منون و ایو وبستر.