آخرین مناظره انتخابات ۱۴۰۳؛ آبان ۹۸ و جمعه خونین زاهدان بهانه حمله نامزدها به یکدیگر
منبع تصویر، IRIB
- آخرین مناظره زنده تلویزیونی شش نامزد ریاست جمهوری با موضوع کارآمدی دولت برگزار شد
- قاضیزاده هاشمی با اشاره به کشتار آبان ۹۸ و قطع اینترنت، از پزشکیان انتقاد کرد
- پزشکیان به جمعه خونین زاهدان در سال ۱۴۰۱ پرداخت و از «شهید» تلقی نشدن قربانیان انتقاد کرد
- جلیلی و قالیباف در صحبتهایشان بر توجه به روستاییان تاکید داشتند
- مناظره کمی پس از سخنرانی علی خامنهای برگزار شد. رهبر جمهوری اسلامی نسبت به خوشبینی به آمریکا به نامزدها هشدار داد
پنجمین و آخرین مناظره شش نامزد مورد تایید شورای نگهبان در فضایی به نسبت آرامتر در مقایسه با مناظره قبلی برگزار شد و نامزدها کمتر از قبل به یکدیگر حملات مستقیم کردند.
البته امیرحسین قاضیزاده هاشمی با پیش کشیدن موضوع آبان ۱۳۹۸ به مسعود پزشکیان حمله کرد.
آقای قاضیزاده از ریاستجمهوری احتمالی آقای پزشکیان به عنوان «دولت سوم روحانی» یاد کرد و با وعده اصلاح یارانه انرژی گفت: «اجازه نخواهیم داد که آبان ۹۸ دوباره تکرار شود.»
او ستاد انتخاباتی مسعود پزشکیان را متهم کرد که همان دولتی است که «با آشوب و خون جوانان» بنزین را گران کرد.
آقای قاضیزاده همچنین به مسعود پزشکیان برای حضور محمدجواد آذری جهرمی در ستاد انتخاباتیاش انتقاد کرد و او را «فرمانده قرارگاه شاتداون اینترنت جهانی» نامید.
علیرضا زاکانی، دیگر نامزد اصولگرا هم وعده داد که قیمت بنزین را به ۱۵۰۰ تومان برگرداند.
مسعود پزشکیان هم کشتار نمازگزاران بلوچ و سنی در جمعه خونین زاهدان در سال ۱۴۰۱ را پیش کشید و انتقاد کرد که قربانیان این رویداد به عنوان «شهید» به رسمیت شناخته نشدهاند.
آقای پزشکیان گفت: «مقام معظم رهبری فرمودند اینها شهیدند و ظلم شده، تا حالا شهادت آنها را اعلام نکردید شما، من همیشه از حق مردم دفاع کردم و دفاع خواهم کرد، همیشه طرف مظلوم بودم و هیچ وقت در جبهه ظالم نرفتم.»
آقای قاضیزاده در پاسخ گفت چند نفر از کشتهشدگان به عنوان «شهید احراز شدند» و تحت پوشش بنیاد شهید قرار گرفتهاند.
آقای پزشکیان همچنین از حملات لفظی امیرحسین قاضیزاده هاشمی ابراز تعجب کرد و گفت این سوالات جریان بحث را به تنش میکشد.
از دیگر نکات قابل توجه این مناظره تاکید سعید جلیلی و محمدباقر قالیباف بر برنامههایی اقتصادی برای توجه به روستاییان بود.
مصطفی پورمحمدی نیز طعنههایی به سعید جلیلی زد.
علیرضا زاکانی بحث سابقهاش در «گردان تخریب» را پیش کشید و یاد سربازان و فرماندهان ایرانی کشتهشده در جنگ با عراق در دوران زمامداری صدام حسین را گرامی داشت.
مسعود پزشکیان صحبتهایش را با خواندن از روی متنی آغاز کرد که بر اولویت وضعیت اقتصادی برای مردم و همچنین سیاست خارجی تاکید داشت.
او مهمترین کار رئیسجمهور را پاسخ به این سوال دانست «که چرا این مسالهها حل نشده است.»
«این مسائل با ادامه وضع موجود حل نخواهد شد.»
آقای پزشکیان افزود که حاضر نیست برای کسب رای یا خوشامد قدرتمندان مردم را فریب بدهد و دروغ بگوید.
آقای پزشکیان به آقای قاضیزاده طعنه زد که «قبلا هم وعده داده بود که بورس را سه روزه حل میکند.»
او تاکید کرد که قانون و سیاستهای مورد نظر علی خامنهای «میثاق مشترک» است.
آقای پزشکیان همچنین گفت برای رقابت بینالمللی هم ایران ناگزیر به اصلاح رابطه با دنیاست.
این نامزد انتخابات در پاسخ به حملات امیرحسین قاضیزاده هاشمی گفت در تماسی تلفنی، محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات در دولت حسن روحانی، تاکید کرده است که هنگام وزارتش سعید جلیلی و محمدباقر قالیباف در شورای عالی امنیت ملی بودند و دستور قطع اینترنت از آنجا آمد.
او گفت آقای آذری جهرمی به دلیل تلاش برای مقاومت دربرابر تصمیم به قطع اینترنت در آبان ۹۸ به دادگاه کشیده شد.
آقای پزشکیان همچنین به جمعه خونین زاهدان اشاره کرد و گفت با وجود اینکه علی خامنهای کشتهشدگان را «شهید» خوانده است، قربانیان آن کشتار به عنوان شهید به رسمیت شناخته نشدهاند.
او وعده داد که با «ترکیب دیپلماسی و میدان» مردم ایران را «از تنگنای تحریم» رها کند.
مصطفی پورمحمدی در آغاز صحبتهایش گفت بنا به نظرسنجی صداوسیما سه چهارم مردم دغدغه اصلی خود را اقتصادی میدانند.
آقای پورمحمدی گفت بورس اوراق بهادار در دولت ابراهیم رئیسی «قفل» شد.
او گفت در صورت به قدرت رسیدن در انتخابات پیش رو، تراز مثبت را به بازار سرمایه خواهد آورد.
آقای پورمحمدی در ادامه این مناظره ساختار اداری ایران را «معیوب» خواند و گفت مدیران ارشد کشور از زوایای نظام اداری آگاه نیستند.
این نامزد ریاست جمهوری نظام تامین اجتماعی و صندوقهای بازنشستگی را جزو «ضعیفترین» بخشهای کشور دانست.
او گفت شستا و مجموعههای نظیر آن با مشکل مدیران کوتاهمدت و تصمیمهای دستوری مواجه هستند، اما باید مدیر پایدار و «چهره ملی» چنین مجموعههایی را اداره کند.
آقای پورمحمدی تاکید کرد که باید به خبرنگاران و «سوتزنان» فرصت فعالیت داد تا شفافیت گسترش یابد.
او جمعبندی خود را با طعنه به سعید جلیلی آغاز کرد و گفت: «من نه سایهنشینم و نه بیقرار قدرت و مقام»، او افزود: «نه آیتالله هستم و نه دکتر.»
میکروفون او هم به دلیل آن که وقتش تمام شده بود پیش از آن که صحبتهایش به پایان برسد قطع شد.
سعید جلیلی با ستایش از عملکرد اقتصادی دولت ابراهیم رئیسی گفت که روستاهای ایران قابلیت رقابت با صنعت پوشاک چین را دارند.
او گفت روستاها با موانع اداری مواجه هستند و باید کمک کرد که روستاییان راحتتر وام بگیرند.
سعید جلیلی در بخش دوم صحبتهایش گفت رسانههایی موضوع زنان را مطرح میکنند اما مسائل زنان روستایی را سانسور میکنند.
سعید جلیلی با نمایش نمودارهایی گفت بخشنامههای متفاوت دولت اقتصاد را پیشبینیناپذیر میکند و مانع از صادرات محصولات گوناگون کشاورزی میشود.
آقای جلیلی گفت آماده است که ۲۵ حکم را در مسائل اقتصادی در ماه اول به قدرت رسیدنش اجرایی کند ولی توضیحی درباره محتوای این ۲۵ حکم نداد.
او در بخش دیگری از این مناظره، بر شعار «یک جهان فرصت، یک ایران جهش» تاکید کرد.
سعید جلیلی در جمعبندی خود خطاب به اقلیتهای قومی گفت: «بدترین چیز این است که کسانی بخواهند با حقوق مردم معامله کنند.»
او گفت «برخی» میخواهند با «سیاهنمایی» کشور را از جهش ناامید کنند.
میکروفون سعید جلیلی هم به دلیل آن که وقتش تمام شده بود پیش از آن که صحبتهایش به پایان برسد قطع شد.
علیرضا زاکانی صحبتهایش را با تکرار وعده «یارانه طلایی» و برگرداندن قیمت بنزین به ۱۵۰۰ تومان آغاز کرد.
آقای زاکانی گفت طرحش «از روز اول» رسیدنش به ریاست جمهوری قابل اجرا است.
او با در آوردن کارتهای زرد و قرمز مشابه داوران فوتبال وعده داد که به مفسدان اقتصادی کارت قرمز نشان دهد و گفت در دو دهه اخیر به مفسدان اقتصادی کارت زرد نشان میداده است.
علیرضا زاکانی در دومین بخش از صحبتهایش وعدههایی کلی درباره اقتصاد، آزادی و امنیت داد.
او با تکرار دعوت محمد خاتمی، حسن روحانی و بیژن زنگنه به مناظره، گفت میخواهد توضیح دهد «حق مردم را چه طور به یغما بردند».
این نامزد ریاست جمهوری مدعی شد که مشکلات ۳۰ ساله شهرداری تهران با دستگاههای مختلف را حل کرده است.
علیرضا زاکانی در پایان صحبتهای خود گفت مسعود پزشکیان از افراد خاطی هم دفاع میکند.
او با ترجیعبند «تازه از جبهه برگشتهام» روایتهایی را درباره ازخودگذشتگی به عنوان خاطرات خود از جنگ بیان کرد.
امیرحسین قاضیزاده هاشمی در آغاز آخرین مناظره شش نامزد وعده داد که در صورت پیروزی در انتخابات حقوق و دستمزدها را متناسب با تورم بالا ببرد.
وعده دیگر او اختصاص وام یک میلیارد تومانی برای ازدواج و مسکن بود.
او با وعده اصلاح یارانه انرژی گفت: «اجازه نخواهیم داد که آبان ۹۸ دوباره تکرار شود.» او ستاد انتخاباتی مسعود پزشکیان را متهم کرد که همان دولتی است که «با آشوب و خون جوانان» بنزین را گران کرد.
آقای قاضیزاده با تاکید بر ادامه سیاستهای دولت ابراهیم رئیسی در زمینه مسکن وعده داد: «تا سال دوم دولتم کلید تمام این ۲/۵ میلیون مسکن را به صاحبانشان تحویل دهم.»
امیرحسین قاضیزاده هاشمی دوباره بحث آبان ۹۸ را مطرح کرد و با انتساب مسعود پزشکیان به حسن روحانی گفت که «سند شش دانگ سلاخی اینترنت» به نام دولت حسن روحانی بود و دولت او «پروژه ستیز با آزادیهای شهروندی» را پیش برد.
او در بخش دیگری از صحبتهایش دولت حسن روحانی را به دستکاری بورس متهم کرد.
آقای قاضی زاده هاشمی با پاسخ به کنایههای قبلی درباره «پوششی بودن» خودش گفت: «نگران هستند که من تا آخر میمانم، من نگران هستم که اگر آقای پزشکیان رای نیاوردند حامیان خوشسابقه ایشان دوباره ادعای تقلب کنند.»
این نامزد ریاست جمهوری در جمعبندی خود گفت کشتهشدگان جمعه خونین زاهدان به عنوان «شهید» به رسمیت شناخته شدهاند.
آقای قاضیزاده با القابی منفی به «دولت سوم روحانی» حمله کرد.
او قبلا هم گفته بود که به نظر او، مسعود پزشکیان ادامه دولت حسن روحانی خواهد بود.
محمدباقر قالیباف در آغاز صحبتهایش گفت همه موضوعات مطرحشده در مناظرهها در دو سه دهه گذشته مطرح شده، اما همچنان حلنشده باقی ماندهاند.
او گفت که ریشه فساد مالی در ناکارآمدی است.
بگفته او با گذشت سه ماه از آغاز سال جاری خورشیدی هنوز مصوبه قطعی درباره افزایش حقوق بازنشستهها اجرایی نشده است.
محمدباقر قالیباف در صحبتهایش خود را فردی معرفی کرد که اهل تنش نیست، اما برای مردم میجنگد.
او گفت با دعواهای سیاسی نه مشکل مسکن حل میشود، نه تحریم، نه بیکاری و نه تورم.
آقای قالیباف باز هم تجربه ۱۲ ساله خود در شهرداری تهران را مطرح کرد و گفت در دوران خود به عنوان شهردار «هیچ تنشی» با دولت یا با شورای شهر نداشت.
محمدباقر قالیباف جمعبندی خود را با خطاب قرار دادن رایدهندگان مردد آغاز کرد و گفت مردم تصمیم خواهند گرفت که آیا تورم مهار میشود یا نه.
او بار دیگر وعده رفع فیلترینگ و همچنین محدودیت حضور مهاجران و پناهندگان را تکرار کرد.
آقای قالیباف مشارکت بالا در انتخابات را عاملی در «تقویت امنیت ملی» خواند و وعده داد در صورت پیروزی در انتخابات مسیر ابراهیم رئیسی را ادامه دهد.
خامنهای آب پاکی را روی دست طرفداران مذاکره با آمریکا ریخت
کیوان حسینی، بیبیسی
تنها یک روز بعد از برپایی مناظره انتخابات ریاستجمهوری ایران درباره سیاست خارجی، علی خامنهای به شکل علنی از یک طرف دعوا انتقاد کرد و در اقدامی کمسابقه، تنها چهار روز مانده به انتخابات، ایدههای سیاست خارجی یکی از نامزدهای این انتخابات را با ادبیاتی بسیار تند به چالش کشید.
در پایان مناظرهها خطکشی بین شش نامزد درباره موضوعاتی مانند رابطه با آمریکا روشنتر شد و مسعود پزشکیان خود را منتقد سیاست «نگاه به شرق» و هوادار مذاکره مستقیم با آمریکا و حتی کاهش میزان نزدیکی ایران به روسیه و چین نشان داد.
او در یکی از فرصتهای تبلیغاتیاش گفت که سیاستهای خصمانه جمهوری اسلامی با «دنیا» موجب شده تا مردم «روز به روز بدبختتر شوند». اشاره پزشکیان به سیاست خارجی تهاجمی و غربستیزانهای بود که مشخصا در سه سال اخیر، بیش از هشت سال دوران روحانی بر وزارت خارجه حاکم شده است.
آیا افزایش قیمت بنزین در آبان ۹۸ تصمیم دولت روحانی بود؟
باران عباسی، بخش راستیآزمایی بیبیسی
در جریان پنجمین مناظره تلویزیونی بین نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری ایران، امیرحسین قاضیزاده هاشمی در انتقاد از رقیب خود مسعود پزشکیان گفت: «تمام ستادهای انتخاباتی آقای پزشکیان در کنترل آقای روحانی است. یعنی همان دولتی که بنزین را متاسفانه با آشوب و خون جوانان این مملکت از هزار تومان به سه هزار تومان رساند.»
اشاره آقای قاضیزاده هاشمی به اعتراضات آبان ۱۳۹۸ است که در پی افزایش ناگهانی قیمت بنزین رخ داد. صدها نفر در جریان سرکوب اعتراضها از سوی حکومت کشته شدند.
با این حال، دولت حسن روحانی پیش از این، در پاسخ به انتقادهای مشابه، تاکید کرد که افزایش قیمت بنزین «یک تصمیم کلان ملی و حاکمیتی» بود که به تنهایی از سوی بخش اجرایی گرفته نشده بود بلکه «در جلسات متعدد سران قوا مورد بحث و بررسی قرار گرفت و پس از اینکه در خصوص همه ابعاد و جوانب آن، اتفاق نظر حاصل شد، مصوبه به امضا سران سه قوه رسید و خدمت مقام معظم رهبری ارسال گردید.»
پایگاه اطلاعرسانی دولت روحانی در ادامه افزود که این مصوبه بعد از تایید از سوی رهبر جمهوری اسلامی جهت اجرا «از سوی شورای امنیت کشور در دستور کار قرار گرفت».
علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی هم در سخنانی در ۲۶ آبان ۱۳۹۸ تایید کرد که افزایش قیمت بنزین تصمیم سران سه قوه بوده است.
آقای خامنهای گفت: «گفتم من صاحبنظر نیستم لکن اگر سران سه قوه تصمیم بگیرند، من حمایت میکنم. من این را گفتم، حمایت هم میکنم. سران قوایند، نشستند با پشتوانه کارشناسی یک تصمیمی برای کشور گرفتند، باید عمل بشود به آن تصمیم.»
بر اساس این توضیحات، در آبان ۱۳۹۸، ابراهیم رئیسی به عنوان رئیس قوه قضاییه یکی از افرادی بود که در جلسات مورد اشاره حضور داشت.
این در حالی است که امیرحسین قاضیزاده هاشمی که خود را « نماینده گفتمان دولت شهید رئیسی» معرفی کرده است، تنها به مسئولیت دولت حسن روحانی در رخدادهای آبان ۱۳۹۸ اشاره میکند.
* عکسهای استفاده شده در گرافیکها از آژانس عکس اروپا و رویترز
