طرح ترامپ برای غزه مغایر با حقوق بین‌الملل تلقی خواهد شد

ده روز پیش که دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، از غزه به عنوان یک ویرانه نام برد و خواستار «پاکسازی همه خرابی‌ها» شد معلوم نبود که آیا این سخنان به طور فی‌البداهه گفته شده یا فکر مشخصی پشت آن است.

اما سخنانی که پیش از سفر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، در دفتر رئیس جمهوری ایراد کرد و همچنین اظهاراتش در نشست خبری مشترک با آقای نتانیاهو، آشکار کرده است که او در پیشنهاد خود کاملا جدی است.

این پیشنهاد غیرمتعارف‌ترین تغییر در موضع سنتی ایالات متحده در قبال اختلاف بین اسرائیل و فلسطینیان در تاریخ این منازعه است و به نظر می‌رسد در تعارض با موازین حقوق بین‌الملل باشد.

و همچنین علاوه بر نحوه برخورد مردم عادی محل با این پیشنهاد، سخنان رئیس جمهور آمریکا می‌تواند در این مرحله حساس، بر موضوع مبرم‌تر آتش‌بس مرحله‌ای و روند آزادی گروگان‌ها تاثیر داشته باشد.

ترامپ و مقامات دولت آمریکا فراخوان رئیس جمهور – عنوانی که بر این پیشنهاد گذاشته – و حاوی «اسکان مجدد» ساکنان غزه است را یک موضع بشردوستانه توصیف کرده و گفته‌اند با توجه به اینکه غزه «به یک ویرانه» تبدیل شده، گزینه دیگری برای آنها متصور نیست.

بر اساس قوانین‌بین المللی، اقدام برای انتقال اجباری جمعیت کاملا ممنوع است و فلسطینی‌ها و همچنین کشورهای عربی پیشنهاد ترامپ را مصداق توصیه به جابجایی جمعیت غزه و پاکسازی سرزمین قومی فلسطینیان از آنان می‌دانند.

به همین دلیل است که رهبران کشورهای عرب طی ۱۰ روز گذشته به طور گسترده این نظر ترامپ و اینکه اردن و مصر ساکنان فلسطینی غزه را «جا بدهند» غیرقابل قبول دانسته‌اند.

مصر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، تشکیلات خودگردان فلسطین و اتحادیه عرب روز شنبه در بیانیه‌ای اعلام کردند که چنین اقدامی می‌تواند ثبات منطقه را به خطر بیندازد، و خطر گسترش درگیری‌ها و تضعیف چشم‌انداز صلح و همزیستی میان مردمان منطقه را افزایش دهد.

از دیرباز خواسته راستگرایان افراطی و ملی‌گرایان تندرو اسرائیل اخراج فلسطینیان از سرزمین‌های اشغالی و گسترش شهرک‌های یهودی‌نشین در این اراضی بوده است.

پس از حملات حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ این گروه‌ها - که رهبران آنها از جمله اعضای دولت ائتلافی نتانیاهو بوده‌اند - خواستار ادامه نامحدود جنگ علیه حماس شده‌اند و وعده داده‌اند که در نهایت، شهرک‌های یهودی نشین را به غزه بازگردانند.

آنها به تکرار شعارهای خود ادامه داده و با آتش‌بس و توافق فعلی برای آزادی گروگان‌ها مخالفت کرده‌اند.

ترامپ در نشست مطبوعاتی مشترک خود با نخست وزیر اسرائیل در کاخ سفید، حتی از پیشنهاد اخیر خود برای «انتقال فلسطینیان» از غزه به مصر و اردن فراتر رفت و گفت که ایالات متحده این منطقه را در اختیار خواهد گرفت و آن را بازسازی خواهد کرد.

هنگامی که از او پرسیده شد که آیا فلسطینیان اجازه بازگشت خواهند داشت یا نه، گفت: «مردم جهان» در آنجا زندگی خواهند کرد و افزود که غزه «مکانی بین‌المللی و باورنکردنی» خواهد شد و سپس از فلسطینیان هم نام برد.

استیو ویتکاف، نماینده ترامپ در امور خاورمیانه، اوایل روز گذشته دیدگاه پشت این پیشنهاد را خلاصه کرد و با اشاره به ترامپ گفت: «این شخص املاک و مستغلات را خوب می‌شناسد.»

ترامپ گفته است که غزه به «روییرای خاورمیانه» [منطقه‌ای ساحلی برای گردشگران] تبدیل خواهد شد.

آقای ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا نیروهای آمریکایی در تسلط بر غزه مشارکت خواهند داشت یا نه، گفت: «ما آنچه لازم باشد انجام خواهیم داد.»

پیشنهاد او بنیادی‌ترین تحول در موضع ایالات متحده در قبال این منطقه از زمان ایجاد کشور اسرائیل در سال ۱۹۴۸ و جنگ ۱۹۶۷ اعراب و اسرائیل است که نتیجه اشغال اراضی عربی از جمله نوار غزه بود.

در آن زمان، غزه محل سکونت فلسطینیانی بود که در جنگ‌ اعراب و اسرائیل درهنگام ایجاد کشور اسرائیل از محل سکونت خود گریختند یا مجبور به ترک آن شدند و به غزه رفتند.

اکثریت قریب به اتفاق جمعیت غزه امروز را این گروه از فلسطینیان و فرزندان و نواده‌های آنان تشکیل می‌دهد.

اگر پیشنهاد ترامپ اجرا شود، جمعیت فلسطینیان که در حال حاضر به دو میلیون نفر رسیده است مجبور خواهد شد در نقاط دیگر جهان عرب یا حتی فراتر از آن «اسکان دایم» شود.

این پیشنهاد امکان راه حل دو کشوری در آینده را به معنای متعارف آن از بین می‌برد و بدون تردید از سوی فلسطینیان و کشورهای عرب به عنوان طرحی برای جابجایی جمعیت غزه رد خواهد شد.

در مقابل، بسیاری از حامیان سیاسی نتانیاهو و جنبش شهرک‌نشینان ملگیرای افراطی در اسرائیل از سخنان دونالد ترامپ دفاع می‌کنند و آن را به منزله تحقق هدف نتانیاهو برای «پایان دادن همیشگی به تهدید امنیتی علیه اسرائیل از سوی نوار غزه» می‌دانند.

برای فلسطینیان، چنین تحولی به منزله اقدام مشترک برای مجازات دستجمعی آنها تلقی می‌شود.