مقام پیشین وزارت خارجه ایران: طالبان هرگز در فهرست گروه‌های تروریستی ما نبود

رسول موسوی، مدیرکل سابق آسیای جنوبی وزارت امور خارجه ایران نوشته است «هیچوقت طالبان در فهرست ملی گروه‌های تروریستی جمهوری اسلامی ایران وارد نشد و بخاطر یک موضوع در همین خصوص سند جامع همکاری‌های دو کشور متوقف گردید.»

او توضیح داده است که ایران به این دلیل «سند همکاری جامع راهبردی ایران و افغانستان» را امضا نکرد که «در بخش امنیتی این سند بندی وجود داشت که طرف مذاکره کننده افغان در آن زمان اصرار به درج آن داشت، نام بردن طالبان به عنوان یک گروه تروریستی و اعلام همکاری دو کشور علیه طالبان بود.»

او در یاداشتی که برای سایت اینترنتی ایراف نوشته است، توضیح داده است که طرف ایرانی در آن زمان چنین استدلال می‌کرد که «شما] حکومت افغانستان[ دارید در دوحه با آنان (طالبان) مذاکره می‌کنید و زندانیان همدیگر را آزاد می‌کنید و در متن مذاکراتی برای آینده افغانستان حکومتی فراگیر وجود دارد چرا از ما امضای چنین بندی را مطالبه می‌کنید؟»

در این یاداشت آمده که این سند در دوران حکومت پیشین به مرحله پایانی رسیده بود، اما به خاطر این موضوع متوقف شد و به امضا نرسید.

بر سر تدوین این سند در سال ۱۳۹۳ خورشیدی و با سفر محمدجواد ظریف، وزیر خارجه پیشین ایران به کابل و در دیدار او با محمداشرف غنی، رئیس جمهور پیشین این کشور توافق شد. سپس نمایندگان دو کشور پنج سال روی آن کارکردند و در سال ۱۳۹۹ عباس عراقچی، معاون آن زمان وزارت خارجه در سفر به کابل اعلام کرد که قرار بود در ماه‌های بعد از آن، نهایی شود و به امضای روسای جمهوری دو کشور برسد.

برای تدوین این سند پنج کمیته شامل، کمیته‌های اقتصادی، فرهنگی، دفاعی و امنیتی، ساماندهی امور مهاجران و آب تشکیل شده بود.

در آن زمان، رسانه‌های ایران گزارش دادند که محمد اشرف غنی در دوسال پایانی حکومت خود با اینکه سند همکاری جامع راهبردی ایران و افغانستان آماده امضاء بود «ولی هر بار، وی [اشرف غنی] به بهانه‌های مختلف که عموماً نیز بهانه‌های فنی بودند، از امضای این سند مهم طفره می‌رفت و در پایان نیز این سند را امضا نکرد.»

از طرف دیگر برخی مقامات افغانستان هم قبل از روی کار آمدن دوباره طالبان، ایران را به حمایت و کمک به آنها متهم کردند.

در زمستان سال ۱۳۹۶ محمد معصوم استانکزی، رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان در مصاحبه با بی‌بی‌سی گفت که ایران و روسیه به بهانه این که طالبان علیه گروه موسوم به دولت اسلامی یا داعش می‌جنگند، روابطی با این گروه ایجاد کرده و به آنها کمک می‌کنند.

در صفحه ۲۹۶ کتاب خاطرات محمدجواد ظریف با عنوان «پایاب شکیبایی» هم آمده است که طالبان « توانست خود را با هزینه ما بر افغانستان چیره کند.»

کتاب آقای ظریف در سال‌های اخیر منتشر شده است.

اهمیت سند همکاری جامع راهبردی ایران و افغانستان

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران قرار است به افغانستان سفر کند و آقای موسوی اولین سفر وزیر خارجه ایران به کابل را بعد از به قدرت رسیدن مجدد طالبان برای هر دو کشور از ابعاد مختلف «حائز اهمیت» دانسته است.

او افزوده است که جمهوری اسلامی ایران با اعزام چنین هیاتی به ریاست وزیرخارجه خود به کابل «چنین پیام سیاسی مهمی را در خصوص تصمیم برای توسعه روابط همه جانبه با افغانستان علنی می‌سازد از طرف مقابل هم انتظار می‌رود از این پیام مهم استقبال کرده و گام‌های متقابلی بردارد.»

آقای موسوی خود را کارشناس مسائل افغانستان معرفی کرده و افزوده است «مهمترین خلأ موجود در روابط دو کشور نبود یک معاهده جامع همکاری‌های بلند مدت بین ایران و افغانستان است.»

او در ادامه افزوده است «به لحاظ کارشناسی فکر می‌کنم در سفر وزیر خارجه موضوع ناتمام مذاکرات سند جامع همکاری‌های دو کشور مطرح شود و از مقامات افغانستان هم انتظار می‌رود که با توجه به اهمیت این سفر و توضیحی که در خصوص علت توقف مذاکرات سند داده شد، به احیای مذاکرات سند توجه کنند که به سود دو همسایه خواهد بود خصوصا زمانی که این سند امضاء شود، موضوع شناسایی دولت جدید افغانستان به صورت خودکار موضوعی حل شده خواهد بود.»