ایران و پاکستان خواهان محکومیت اسرائیل در شورای امنیت شدند

ایران و پاکستان روز چهارشنبه در بیانیه‌ای مشترک از شورای امنیت سازمان ملل متحد خواستند علیه حملات «غیرقانونی و ماجراجویانه» در حمله به «کشورهای همسایه و تاسیسات دیپلماتیک خارجی» اقدامی انجام دهد.

این بیانیه مشترک را وزارت خارجه پاکستان یک روز پس از سفر سه روزه ابراهیم رئیسی به این کشور و در پی دوری از افزایش تنش در خاورمیانه منتشر کرده است.

روز جمعه گذشته‌، صدای انفجارهایی بر فراز شهر اصفهان شنیده شد که ایران مسئولیت آن را متوجه اسرائیل دانست اما اعلام کرد که پدافند هوایی‌اش این حمله «کم‌اهمیت» را دفع کرده است و قصد پاسخ دادن به آن را ندارد.

رویداد اصفهان به طور گسترده به عنوان پاسخ اسرائیل به حمله پهپادی و موشکی ایران تلقی شد. حمله ایران خود واکنشی به حمله مرگبار به کنسولگری‌اش در دمشق بود که عموما اسرائیل را عامل آن می‌دانند.

اکنون تهران و پاکستان از شورای امنیت خواسته‌اند که اسرائیل را از «ماجراجویی» در منطقه بازدارد و هشدار داده‌اند که «اقدام غیرمسئولانه» تنش در این منطقه ناآرام گسترش خواهد داد.

آنها همچنین نوشته‌اند «ما از شورای امنیت می خواهیم از هدف قرار دادن تاسیسات دیپلماتیک خارجی توسط اسرائیل جلوگیری کند.»

دو کشور همچنین «خواستار توقف فوری و بدون قید و شرط جنگ در غزه، ارسال کمک‌ها و بازگشت آوارگان» شدند.

آیا همسویی ایران و پاکستان علیه اسرائیل به خاطر کشمیر است؟

محمد وزیری، از سردبیران وبسایت بی‌بی‌سی فارسی

موضع جمهوری اسلامی پاکستان در محکوم کردن حمله به ساختمان کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در دمشق شاید نکته عجیبی نباشد و با موضع برخی دیگر از کشورها در همین رابطه همسو است: حمله به مکانی که دارای «مصونیت دیپلماتیک» است علیرغم اتهاماتی که ممکن است درباره استفاده از آن مکان زده شود، قابل قبول نیست و بالقوه می‌تواند تبعات و مشکلاتی را در عمل به وجود آورد.

پاکستان در مواردی برای روابطش با ایران تحت فشار است، بویژه از سوی آمریکا، از جمله درخصوص پروژه انتقال گاز ایران که علیرغم تعهدات و اسناد امضا شده بین اسلام‌آباد و تهران سالهاست به تعویق افتاده است؛ این دو کشور همسایه دارای مرز طولانی مشترک هستند. رابطه نزدیک بین آنها از اهمیت زیادی برای مقامات دو کشور برخوردار است رابطه‌ای که نمود خارجی آن در مواضع دو طرف به طور مثال در رابطه با اسرائیل بروز می‌کند بویژه اینکه اگر فاکتور نهادها و نیروهای بنیاد‌گرای داخلی را که می‌توانند فشار زیادی را بر مقامات این دو کشور تحمیل کنند به این معادله بیافزاییم.

نه پاکستان و نه ایران اسرائیل را به رسمیت نشناخته‌اند.

بنابر این همسویی پاکستان با ایران به این دلیل و دلایل دیگر از جمله ترکیب جمعیتی و موضوعات منطقه‌ای و البته جهان اسلام و تلاش آنها برای بازی در این معادلات می‌تواند طبیعی تلقی شود.

اما شاید نکته مهمی که درباره پاکستان در موارد زیادی و بویژه در رابطه با حمایت از اسرائیل کمتر مطرح می‌شود قضیه کشمیر است؛ منطقه مورد منازع بین هند و پاکستان که بخشی از آن در کنترل هند است و بخشی در کنترل پاکستان که آن را «آزاد کشمیر» می‌نامد.

پاکستان قضیه کشمیر را به موجودیت «دولت و یا کشور فلسطینی» ارتباط می‌دهد، بدین معنی که نزدیکی با اسرائیل و یا به رسمیت شناختن آن در نبود موجودیت یک کشور فلسطینی در عمل به معنی عدم پشتیبانی پاکستان از قضیه کشمیر است.

مقامات وزارت خارجه پاکستان همین چند ماه پیش گفتند که این کشور به مانند برخی دیگر کشورهای جهان تمایلی به عادی‌سازی روابط با اسرائیل ندارد و در این مورد منافع ملی خود را دنبال می‌کند.

جلیل عباس جیلانی اواخر سال گذشته میلادی در اظهاراتی تاکید کرد که اسلام‌آباد خواهان حق تعیین سرنوشت برای فلسطین است همانطور که این حق را برای کشمیر می‌خواهد.

جمهوری اسلامی ایران هم علیرغم رابطه نزدیکی که با هند دارد، به دلایل مختلف با موضع پاکستان در قبال کشمیر به طور اصولی همسویی دارد.

ایران و پاکستان پس از حملات موشکی بی‌سابقه علیه یکدیگر اکنون به دنبال بهبود روابط هستند.

در سفر اخیر آقای رئیسی به این کشور دو طرف توافق کردند که تجارت خود را به ۱۰ میلیارد دلار در سال افزایش دهند.

ایران و پاکستان در جریان سفر رئیسی همچنین متعهد شدند که همکاری‌های تجاری و انرژی خود را تقویت کنند، از جمله قرارداد بزرگ خط لوله گاز که به دلیل مسائل ژئوپلیتیکی و تحریم‌های بین‌المللی به تاخیر افتاده بود.

ابراهیم رئیسی در جریان سفر خود به پاکستان هشدار داده بود «اگر رژیم صهیونیستی بار دیگر دست از پا خطا کرده و تعرضی به خاک مقدس ایران کند، وضعیت متفاوت خواهد بود و معلوم نیست دیگر چیزی از این رژیم باقی بماند.»

در ۲۵ فروردین امسال ایران ده‌ها موشک ها و پهپادها را به سمت اسرائیل شلیک کرد. سپاه پاسداران این حمله را «تلافی‌جویانه» و «مشروع» دانست و پاسخی به حمله به کنسولگری ایران در دمشق که چند عضو ارشد سپاه در آن کشته شدند.

گفته می‌شود اسرائیل هم در مقابل جمعه گذشته اهدافی را در خاک ایران هدف قرار داده است. تل‌آویو اما به طور رسمی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است اما گفته بود که حمله ایران را بی‌پاسخ نمی‌گذارد.

ایران قبل‌تر اعلام کرده بود که اگر شورای امنیت اسرائیل را در حمله به کنسولگری ایران در دمشق محکوم کرده بود، نیازی به پاسخ نظامی نمی‌دید.

پس از حمله به کنسولگری ایران در سوریه، روسیه تقاضایی برای تشکیل یک جلسه فوری داده بود. اکنون ایران و پاکستان مجددا از شورای امنیت خواسته‌اند در مقابل اسرائیل واکنش نشان دهد.

آمریکا و بریتانیا و فرانسه در جلسه شورای امنیت علاوه بر اینکه اسرائیل را در این حمله محکوم نکردند، از ایران به خاطر رفتار این کشور در منطقه انتقاد کرده بودند.

با این حال، پاکستان از متحدان جدی آمریکا در منطقه به شمار می‌رود.