جولان غرونه اسراییل ته ولې مهم دي؟
د عکس سرچینه، AFP
د جمعې په ورځ د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ وویل، جولان غرونه د اسراییل خاوره ده.
هغه دا سیمه د اسراییلي دولت د امنیت او سیمه ییز ټیکاو لپاره ډېره مهمه وبلله.
د سوریې حکومت د ټرمپ دا څرګندونې بې مسوولیته وبللې او وغندلې.
د سوریې د بهرنیو چارو وزارت یوه بیان کې د امریکا دا ګام "په پټو سترګو د اسراییل د تقلید ښه ثبوت" وباله.
د سوریې رسنۍ وایي، د دغه هېواد حکومت به د جولان د بېرته ترلاسولو لپاره خپل ټول وسایل وکاروي.
دې لیکنه کې له social media راخیستل شوي مواد شته. له ښودلو وړاندې یې ستاسې اجازه پکار ده، ځکه ښایيکوکیز یا بله تکنالوژي پکې کارول شوې وي. کولی شئ له اجازې مخکې د social media site پالیسي ولولئ. د دې لپاره غوښتنه ومنئ او مخکې لاړ شئ
د پوسټ X پای, 1
د اسراییل لومړی وزیر بن یمین نتن یاهو- چې بیا بیا د سوریې جګړه کې د ایران د لاسوهنې خبرداری ور کوي- د ټرمپ د پرېکړې مننه کوي.
"داسې وخت دی چې ایران سوریه کې اډې جوړوي او د اسراییل له منځه وړل غواړي، خو ټرمپ زړورتیا سره پر جولان غرونو د اسراییل ملکیت ومانه".
پر ۲۰۱۷ کال امریکا په حکومتي کچه بیت المقدس د اسراییل پلازمېنه وباله او پر ۲۰۱۸ کال یې له تل ابیب خپل سفارت هلته ولېږداوه.
د امریکا دا پرېکړه د فلسطین او عرب نړۍ له سخت غبرګون سره مخ شوه.
فلسطنیان وايي، ختیځ بیت المقدس د دوی د راتلونکي هېواد پلازمېنه ده او د ۱۹۹۳ کال د فلسطین او اسراییل د تړون له مخې پر دغه سیمه پرېکړه وروسته کېږي.
جولان غرونه
دې لیکنه کې له social media راخیستل شوي مواد شته. له ښودلو وړاندې یې ستاسې اجازه پکار ده، ځکه ښایيکوکیز یا بله تکنالوژي پکې کارول شوې وي. کولی شئ له اجازې مخکې د social media site پالیسي ولولئ. د دې لپاره غوښتنه ومنئ او مخکې لاړ شئ
د پوسټ X پای, 2
جولان غرونه د سوریې هغه سیمه ده چې پر ۱۹۶۷ کال اسراییل لاندې کړه.
جولان غرونه ۱۲۰۰ کیلومتره مربع پراخوالی لري.
د سوریې له پلازمېنې دمشق نږدې ۶۰ کیلومتره لرې سوېل لوېدیځ کې پراته دي.
دې سیمه کې نږدې ۳۰ سلنه یهود اوسي او د یوې اندازې له مخې دوه لکه خلک ور لېږدول شوي دي.
دې سیمه کې دوه لکه سوریایان هم اوسي، د سوریې او اسراییل ترمنځ پر سرحدي اهمیت سربېره دلته له یوې خوا د اردن او له بلې خوا د لبنان پوله هم ور سره لګېدلې ده..
جولان غرونه ولې جنجالي دي؟
د عکس سرچینه، Reuters
اسراییل پر ۱۹۶۷ کال د منځني ختیځ د جګړې وروستیو کې پر دغه سیمه ولکه وکړه.
پر ۱۹۷۳ کال د دې سیمې د سوبې لپاره د سوریې هڅه ناکام شوه او پر ۱۹۸۱ کال اسراییل دا سیمه خپله وبلله.
خو په نړیواله کچه د اسراییل دا ګام ونه منل شو او هم له سختو نیوکو سره مخ شو.
د ملګرو ملتونو دریځ
له تېرو ۵۲ کلونو راهیسې په نړیواله کچه دا سیمه جنجالي ده او د ملګرو ملتونو امنیت شورا پر دغه سیمه د اسراییل ولکه بې قانونه بولي.
سوریه کې د ملګرو ملتونو ځانګړي سفیر ګییر پیډرسن تېره میاشت یوه بیان کې وویل:
"امنیت شورا په ښکاره ویلي چې جولان غرونه د سوریې سیمه ده او د ملګرو ملتونو د پرېکړه لیک له مخې دا د سوریې د سرحدي خوندیتوب مسله ده".
د جولان غرونو اهمیت
د عکس سرچینه، Getty Images
جولان غرونه اسراییل او سوریې دواړو ته ځانګړی اهمیت لري او لویه وجه یې هم جغرافیايي او پوځي اهمیت دی.
د سوریې سوېل لوېدیځ کې د غرونو له دې لړۍ د سوریې پلازمېنه دمشق روښانه مالومېږي.
پر دې سیمه د اسراییل تر ولکې وروسته د دغه هېواد پوځ د سوریې پوځ او وسلوال څارلی شي.
د عکس سرچینه، Getty Images/AFP
له دې سیمې د اسراییل شمالي سیمې هم څارل کېدی شي او د ۱۹۴۸ کال تر ۱۹۶۷ منځ چې د غرونو دا لړۍ د سوریې واک کې وه، نو پوځ یې له دې ځای پر شمالي اسراییل د توغندیو بریدونه کول.
ځکه دا سیمه که د اسراییل په لاس کې وي، نو د سوریې له لوري له هر ډول پوځي برید یې ساتلی شي.
پر پوځي اهمیت سربېره دې سیمې ته د دې غرونو د باراني اوبو له زېرمې اوبه رسېږي د اسراییل د اوبو دریمه لویه وسیله ده.
