इरानमाथि अमेरिका-इजरेलको संयुक्त हमलाबारे हामीलाई केके थाहा छ

अमेरिका र इजरेलले इरानविरुद्ध हमला गरेका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले यसलाई "महत्त्वपूर्ण सैन्य कारबाही" भन्दै इरानी सरकारी फौजलाई आफ्ना हतियार विसाउन भनेका छन्।

इरानले हमला गर्न सक्ने भन्दै इजरेलविरुद्धको खतरा हटाउन आफूले पहिला हमला गरेको इजरेली रक्षा मन्त्रालयले जनाएको छ।

यसअघि इजरेलका रक्षामन्त्री इजरेल क्याट्जले इरानबाट हुनसक्ने भन्दै "पूर्वप्रतिरक्षात्मक आक्रमण" गरिएको बिहानै एक विज्ञप्ति मार्फत् उल्लेख गरेका थिए।

इरानले पनि इजरेलमाथि आक्रमण सुरु गरेको इजरेल डिफेन्स फोर्सेज आईडीएफले जनाएको छ। रक्षामन्त्री क्याट्जले देशमा "विशेष तथा स्थायी सङ्कटकाल"को घोषणा गरिएको जनाएका छन्। इजरेलभरि हवाई हमलाबारे सावधानी अपनाउन साइरन बजाइएको छ।

इरान वरपरका क्षेत्रमा तनाव चुलिँदै गर्दा अनि आसपासका इलाकामा अमेरिकी फौज एकत्रित भइरहेको बेला पछिल्लो आक्रमण भएको छ।

तेहरानले उसको परमाणु कार्यक्रम अन्त्य गर्न राजी नभए त्यहाँ आक्रमण गर्ने अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले धम्की दिँदै आएका थिए।

कसरी सुरु भयो?

इरानका सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले स्थानीय समय अनुसार बिहान ९ बजेर ३० मिनेट जाँदा राजधानी तेहरानमा कैयन् ठूल्ठूला विस्फोट भएका विवरण दिएका छन्।

बीबीसीले हेरेका तस्बिरहरूमा त्यहाँ धुवाँ निस्किरहेको देख्न सकिन्छ।

हालसम्म मानवीय र भौतिक क्षतिको यकिन विवरण थाहा हुन सकेको छैन।

तस्निम समाचार संस्थाका अनुसार इरानको हवाई क्षेत्र आक्रमण लगत्तैबाट बन्द भएको छ।

ट्रम्पले आक्रमणलाई "व्यापक र निरन्तर " भनेका छन्।

इरानले कसरी प्रतिक्रिया दियो

इजरेलको सेना इजरेल डिफेन्स फोर्सेज (आईडीएफ)ले इजरेलतर्फ इरानबाट क्षेप्यास्त्र प्रहारको पहिचान भएको र तिनलाई बीचैमा रोकिएको बताएको छ।

इजरेलका हाइफा र अन्य केही स्थानमा विस्फोटका आवाज सुनिएका छन्। ती आवाज क्षेप्यास्त्र प्रतिरोधका कारण वा अन्य कुनै कारण आएका हुन् भन्ने प्रष्ट छैन।

बहरेनमा रहेको अमेरिकी जलसेनाका साधनमा पनि आक्रमण भएको त्यहाँको समाचार संस्थाले जनाएको छ।

इजरेलमा सार्वजनिक स्थानहरूमा भेला नहुन र विद्यालयरू बन्द गर्न भनिएको छ।

इजरेली सञ्चार माध्यमका अनुसार देशमा गैर सैनिक उडानहरू बन्द गरिएका छन्।

८ महिना नबित्दै दोस्रो आक्रमण

आठ महिना अघि दुई देशबीच १२ दिनसम्म युद्ध चलेको थियो।

गत वर्षको जुनमा इजरेलले अकस्मात् हमला गर्दै इरानको सैन्य तथा परमाणुस्थलहरूमा बमबारी गरेको थियो भने वरिष्ठ सैन्य अधिकारी तथा परमाणु वैज्ञानिकहरूलाई मारिदिएको थियो।

प्रतिक्रियास्वरूप इरानले इजरेलतर्फ सयौँ क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोनले आक्रमण गरेको थियो।

त्यतिबेला अमेरिकाले पनि एक दिन इरानमा हमला गरेको थियो। भूमिगत परमाणु केन्द्रहरूमा उसले बमबारी गरेको थियो र लगत्तै युद्धविरामका निम्ति दबाव दिएको थियो।

इजरेल र इरानबीच दशकौँदेखि वैमनस्यता रहँदै आएको छ। मध्यपूर्वभरी इजरेलविरुद्ध सक्रिय कतिपय सशस्त्र समूहहरूलाई इरानले समर्थन गर्दै आएको छ।

यसअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानको परमाणु कार्यक्रमबारे पछिल्ला वार्ताप्रति आफू खुसी नभएको बताएका थिए।

यसअघि इरानमाथि आक्रमणको चेतावनी दिएका ट्रम्पले आक्रमण गर्ने वा नगर्ने बारे आफूले अझै निर्णय भने नलिएको प्रतिक्रिया दिएका थिए।

"उनीहरूले हामीलाई चाहिएको कुरा दिन नखोजेबाट म खुसी छैन। त्यसकारण म उत्साहित छैन," बिहीवार जिनिभामा भएको वार्ता कुनै सम्झौतामा नपुगि टुङ्गिएपछि पहिलो पटक प्रतिक्रिया दिँदै ट्रम्पले भनेका थिए।

अमेरिकी राष्ट्रपतिले इरानविरुद्ध सैन्य बल प्रयोग गर्ने आफ्नो चाहना नरहेको बताए। तर कहिलेकाहीँ त्यसो "गर्नुपर्ने हुन्छ" उनले थपे।

भ्रमणमा नजान पश्चिमा देशहरूको सुझाव

इरानमाथि अमेरिकी आक्रमण हुन सक्ने सम्भावनाको चिन्ताबीच शुक्रवार मात्रै धेरै देशहरूले त्यस क्षेत्रमा रहेका आफ्ना नागरिकहरूलाई सजग रहन भनेका थिए।

यूकेले तेहरानस्थित आफ्नो दूतावासबाट कर्मचारीहरूलाई केही समयमा लागि शुक्रवारै फिर्ता बोलाएको थियो।

यूकेले इजरेलका लागि नयाँ ट्राभल एड्भाइजरी जारी गर्दै "अति आवश्यक बाहेक यात्रा नगर्न" भनेको छ।

चीन, भारत र क्यानडा लगायतका देशहरूले भिडन्तको सम्भावनालाई मध्यनजर गर्दै आफ्ना नागरिकहरूलाई सकेसम्म चाँडो इरान छोड्न आग्रह गरेका छन्।

जर्मनीले इजरेल भ्रमण नगर्न "अति जरुरी" सूचना जारी गरेको छ। फ्रान्सले पनि इजरेल नजान आफ्नो सुझाव दोहोर्‍याएको छ।

संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानमा रहेका आफ्ना नागरिकहरूलाई "तत्काल" बाहिर जान भनेको छ। र इजरेलमा पनि अमेरिकी दूतावासले आकस्मिक बाहेकका कर्मचारी र उनीहरूका परिवारलाई उडानहरू उपलब्ध भएसम्म देश बाहिर जान भनेको छ।

सन् २००३ मा अमेरिकाको नेतृत्वमा इराकमाथि भएको आक्रमणयता मध्यपूर्वमा सबैभन्दा ठूलो सामर्थ्यमा अमेरिकी सैनिक इरान वरपर जम्मा भएका छन्।

इरानले कुनै पनि आक्रमणको कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएका कारण इजरेलले इरानमाथि आक्रमण गरेसँगै मध्यपूर्व क्षेत्रभरि त्रास फैलने आशङ्काहरू गरिएका छन्।

बीबीसी न्यूज नेपाली यूट्यूबमा पनि छ। हाम्रो च्यानल सब्स्क्राइब गर्न तथा प्रकाशित भिडिओहरू हेर्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्। तपाईँ फेसबुक, इन्स्टाग्राम र ट्विटरमा पनि हाम्रा सामग्री हेर्न सक्नुहुन्छ। अनि बीबीसी नेपाली सेवाको कार्यक्रम बेलुकी पौने नौ बजे रेडिओमा सोमवारदेखि शुक्रवारसम्म सुन्न सक्नुहुन्छ।