Трамптын атаандашы Камала Харристин баскан жолу. Прокурор, сенатор, өгөй эне

Рейчел Лукер жана Холли Хондерих, BBC News

Жо Байден 21-июлда президенттикке талапкерлигин алып салгандан кийин эле демократтар вице-президент Камала Харриске колдоо көрсөтүшкөн — ал 2024-жылдагы президенттик жарышка Демократиялык партиянын жаңы талапкери болуп жарыяланган.

Камала Харрис биринчи аял-президент болууга умтулуп, анын шайлоо өнөктүгү либералдык шайлоочуларды шыктандырды. Акыркы эки айдын ичинде рекорддук 671 миллион АКШ долларын чогултту — бул республикачылдардын талапкери Дональд Трамп топтогон каражаттан дээрлик үч эсе көп.

Бирок анын шайлоо алдындагы жолунда уникалдуу жана татаал сыноолор болду. Бул макалада Харристин карьерасы, анын жашоосундагы маанилүү учурлар жана биринчи кара түстүү аял катары президенттикке талапкер болгон жолу баяндалат.

Камала кантип вице-президент болду?

Харрис мындан беш жыл мурун алгачкы жолу президенттикке талапкерлигин койгон.

Ал өзүнүн эмгек жолун Аламеда округунун прокурору болуп баштап, 2004-2011-жылдары Сан-Францисконун башкы прокурору болгон.

Андан соң ал кызматтан көтөрүлүп, Калифорниянын башкы прокурору болуп дайындалган. Ал Американын калкы эң көп штатында бул кызматка шайланган биринчи аял жана өңү кара биринчи адам болгон.

Бул тажрыйба аны 2016-жылы Калифорниянын АКШ сенатору кызматына алып келген. Харрис комитеттик угууларда прокурордук стили менен көпчүлүктүн көңүлүн бурду.

2020-жылдагы президенттик жарышта ал бир топ талапкерлер менен жарышып, бирок маанилүү дебаттардан кийин өзүнүн идеологиясын жана саясий платформасын ачыктоодо кыйынчылыктарга дуушар болгон. Анын өнөктүгү бир жылга жетпей аяктады.

Бирок Жо Байден 59 жаштагы Харристи саясий сахнадан кеткенден кийин кайра эл алдына алып чыкты жана аны вице-президенттикке талапкер катары өзүнүн тизмесине кошту.

Гил Дуран, Харристин мурдагы коомчулук менен байланыштар боюнча директору, муну "тагдырдын чоң бурулушу" деп мүнөздөгөн.

"Көптөр анын акылына жана талыкпай иштөө жөндөмдүүлүгүнө ишенген эмес. Бирок анын амбициясы жана потенциалы ар дайым эле ачык көрүнүп турган", — деп айтты Дуран.

Харрис айым Ак үйдө иштеп жүргөндө бир нече негизги демилгелерди көтөрдү жана Байдендин администрациясынын эң көп макталган жетишкендиктеринде маанилүү роль ойноду.

Ал АКШнын Сенатынын тарыхында вице-президент тарабынан жаңы рекордду коюп, инфляцияны төмөндөтүү мыйзамын жана COVID учурунда стимул берүүчү төлөмдөрдү жана башка жардамдарды камсыз кылган куткаруу планын кабыл алууга жардам берди.

Ошондой эле Байден Харриске АКШ-Мексика чек арасындагы мыйзамсыз мигранттардын рекорддук агымына байланыштуу миграциянын башкы себептерин чечүү иштерин башкарууну тапшырган.

Бул маселе боюнча анын ийгиликтери жетишсиз деп эсептеген оппоненттери аны сындап, кызматка киришкенден кийин чек арага сапарды пландаштырууга алты ай сарптаганы үчүн республикачылар жана айрым демократтар тарабынан сынга алынган.

Жогорку Сот 2022-жылы "Роу Уэйдге каршы" чечимин жокко чыгарып, аборт кылуу укугуна кепилдик берген жарым кылымдык прецедентти жоюп салды — Харрис президенттик администрациянын башкы өкүлү катары абортко тыюу салуунун зыянын баса белгилеп келатат.

Август айындагы Демократтардын курултайында репродуктивдик укуктар үчүн күрөш негизги тема болуп, жалпы иш-чаранын "эркиндик" деген негизги урааны менен шайкеш келди.

Демократиялык улуттук конвенциядагы (DNC) негизги сөзүндө, өз карьерасындагы эң маанилүү кайрылуусунда, Харрис Трампты жана республикачыларды абортту чектөө боюнча аракеттердин башында тургандар катары сынга алды.

"Жөнөкөй айтканда, алар акылынан айныгандар," — деп белгилеп, ал Роу чечими аркылуу кепилденген коргоолорду калыбына келтирүүгө убада берди.

Камала Харрис азыр шайлоочуларга өзүн кайра таанытып жатат, анткени айрым сурамжылоолорго ылайык, Трамп саясий спектрде артыкчылыкка ээ болууда.

2020-жылдагы өнөктүк учурунда ал миграция, ЛГБТ укуктары жана башка маселелер боюнча прогрессивдүү көз караштарын билдирген, бирок анын прокурорлук ишмердүүлүгү көп сынга алынган.

Төрт жылдан кийин Харрис өзүн Трамп сыяктуу соттолгон кылмышкерлерди тыйган катуу тартипти жактоочу катары көрсөтүүдө. Ошол эле учурда орто таптагы үй-бүлөлөргө жардам берүү максатында прогрессивдүү программасын улантууга убада берген.

"Менин кызматымды бир гана элге өтөймүн", — деди ал.

Камала Харристин тек-жайы

Камала Харрис Калифорния штатындагы Окленд шаарында индиялык жана ямайкалык иммигранттардын үй-бүлөсүндө төрөлгөн.

Ата-энеси беш жашында ажырашып, аны жалгыз бой индиялык энеси Шьямала Гопалан Харристи тарбиялады, ал рак оорусу боюнча изилдөөчү жана жарандык укуктар боюнча активист болгон.

"Ал бизге адилетсиздикке даттануунун ордуна, аны оңдоо үчүн бир нерсе жасоо керектигин үйрөткөн", — деп айткан Харрис DNC’те.

Харрис бала кезинде энеси менен Индияга барып, индиялык тек жайын сүрүштүрүп таап келген, бирок энеси аны Окленддеги кара түстүү маданиятка да аралаштырды.

"Энем эки кара кызды тарбиялап жатканын жакшы түшүнчү", — деп жазган ал өзүнүн The Truths We Hold ("Биз карманып турган чындык") автобиографиясында.

"Ал өзүнүн асырап алган мекени [АКШ] Майя экөөбүздү териси кара кыздардай көрөрүн билчү жана ал биздин өзүнө ишенген, намыскөй айым болуп чоңоюшубузга ишенген".

Эки расалык тамыры аны көптөгөн америкалыктар менен байланыштыра алат. Тез өзгөрүп жаткан демографиялык өзгөрүүлөр саясатты калыптандырган аймактарда Харристин тарыхы үмүт символу катары каралууда.

Камала Харрис өзүнүн жашоосундагы эң маанилүү учурлардын бири катары Говард университетинде окуган кезин эсептейт. Бул окуу жай Америкадагы өңү каралар окуган университеттердин бири болуп саналат.

Лита Розарио-Ричардсон менен Камала Харрис 1980-жылдары Говард университетинде студенттер чогулуп, саясат, мода жана ушак-айыңдарды талкуулашкан кезде таанышкан.

"Мен анын талашып-тартышуу жөндөмү күчтүү экенин байкагам", - деди ал.

Алар кампустагы республикачылар менен жандуу талаш убагында жалгыз бой энелердин тарбиясынан өткөн тажрыйбсы жана экөөнүн тең Таразалар белгисинде төрөлгөнү тууралуу окшоштуктарды байкашкан. Бул саясий жактан да маанилүү доор болгон.

"Ошол кезде Рейган президент болчу жана бул апартеид доору эле. 'Транс-Африка' темасы боюнча инвестицияларды чыгарып кетүү тууралуу көп сөз жүрүп, Мартин Лютер Кингдин эс алуу күнү да талкууда болгон", - деп эскерет Розарио-Ричардсон.

"Биз кулчулук доорунан жана колонизациядан чыккан адамдардын урпактары катары өзгөчө ролго ээ экенибизди билебиз. Билим алуу бизге коомдо өзгөрүүлөргө түрткү берүүгө өзгөчө мүмкүнчүлүк берет", - деп түшүндүрдү ал. Бул философия жана аракетке чакыруу Камала Харристин университеттеги тажрыйбасынын бир бөлүгү болгон.

Бирок Камала Харрис ак түстүү жамааттарда да эркин иштейт. Анын жаш кези Канаданын Монреаль шаарында өттү. Гопалан Харрис МакГилл университетинде мугалимдик кызматка киргенде, Камала менен Майя беш жыл бою мектепке ошол жакта барышкан.

Камала Харрис дайыма өзүнүн инсандыгына ишенимдүү болгонун жана жөн эле өзүн "америкалык" деп сүрөттөп келгенин айтат.

Ал 2019-жылы Washington Post гезитине берген маегинде саясатчылар терисинин түсүнө же тегине жараша бөлүнбөшү керек деп эсептегенин билдирген.

"Менин көз карашым мындай: мен ким болсом, ошолмун. Мен өзүмдү жакшы сезем. Муну өзүңөр чечишиңер керек, бирок менде баары жайында", - деп айткан.

"Дебат клубунан" такшалган Камала

Лита Розарио-Ричардсондун айтымында, Камала эң алгачкы күндөрдөн баштап эле тоскоолдуктарды жеңүү жөндөмүн көрсөткөн.

"Анын жалтанбастыгы дебат командасына кошулууга тарткан нерсе болду", – дейт ал.

Акылдуулук жана юмор да анын өзгөчөлөнгөн сапаттарынан болгон. 2020-жылы шайлоодогу жеңишинен кийин социалдык медиага жарыялаган видеосунда, Камала Харрис чоң кубаныч менен Жо Байденге жеңишти сүйүнчүлөгөн: "Биз буга жетиштик, буга жетиштик Жо. Сен АКШнын кийинки президенти болосуң!"

Ошол чоң күлкү менен телефон чалганы анын досунун эсинен кетпейт.

"Ал ар дайым ошондой күлчү, ар дайым юмор сезимине да ээ болчу, университеттеги дебаттарда да ал акылдуу тамашалары менен өзүнүн оюнун негизги пункттарын жеткирчү".

2014-жылы ошол кездеги сенатор Харрис юрист Дуг Эмхоффко турмушка чыгып, анын эки баласы – Коул жана Элланын өгөй энеси болуп калды.

Ал 2019-жылы Elle журналына өгөй эне болуу тажрыйбасы тууралуу макала жазып, андан кийин көптөгөн баш макалаларда анын ысымы атала турган болду.

"Дуг экөөбүз үйлөнгөндө Коул, Элла жана мен "өгөй эне" деген терминди жактырбайбыз деп чечтик. Анын ордуна алар мага "Момала" деген ат коюп алышты".

2024-жылы өткөн DNC’те Коул менен Элла атасы менен чогуу сахнага чыгып, Харристин жеңишин жана алардын "чоң, кооз жана аралаш үй-бүлөсүн" майрамдашты.

Анын сиңдиси Майя, жээни Мина жана өзгөчө эсибизде калган эки небере-жээндери Чикагодо сахнага чыгышты.

Көптөр Харристи башка бир үй-бүлөнүн мүчөсү деп таанып, аны кара өңдүү аял активисттердин мураскери деп эсептешет.

Пурдью университетинин саясий илим жана афроамерикалык изилдөөлөр боюнча доценти Надия Браун Би-Би-Сиге Харрис Фэнни Лу Хамер, Элла Бейкер жана Септима Кларк сыяктуу аялдардын жолун жолдоп келе жатканын айтты.

"Ал жергиликтүү активисттердин, шайланган жетекчилердин жана шайлоодо жеңишке жетпеген талапкерлердин мураскери, алар Ак үйгө жетүүнүн жолун салган", – дейт ал.

Эскертүү: Бул макаланын мурунку версиясында Камала Харрис Жогорку соттун судьясы Кетанджи Браун Джексонду бекитүү үчүн чечүүчү добуш берген деп туура эмес айтылган.