અંશુમન ગાયકવાડ : બે દાયકા સુધી ભારતીય ક્રિકેટ ટીમના સંકટમોચક રહેલ ગુજરાતી
ઇમેજ સ્રોત, Getty Images
- ગાયકવાડની ખાસિયત એ રહી કે તેમને મોટા ભાગે વેસ્ટ ઇન્ડિઝ સામેની સિરીઝ માટે પસંદ કરવામાં આવતા હતા જ્યાં બૉલ બૅટ પર આવવાને બદલે મોટા ભાગે શરીર પર જ આવતો હતો
- ગાયકવાડે રમેલી 40 ટેસ્ટમાંથી 22 ટેસ્ટ તો કૅરેબિયન સામે હતી, તેમાં તેમની કારકિર્દીના 1985 પૈકીના 1032 રન અને એક સદી પણ નોંધાયેલી છે
- દર વર્ષે રણજી ટ્રૉફીમાં તેમના ભાગે દર વખતે મૅચ બચાવવાની જ જવાબદારી આવતી હતી
- પાકિસ્તાની આક્રમણ સામે વિકેટ પર ટકી રહેવું મુશ્કેલ હતું ત્યારે ગાયકવાડે 11 કલાકની મૅરેથૉન ઇનિંગ રમી અને કારકિર્દીની પ્રથમ બેવડી સદી પણ ફટકારી
2006ની આસપાસ ગુજરાતના ક્રિકેટર મુકુંદ પરમાર નિવૃત્ત થયા ત્યારે ગુજરાતની ટીમના તત્કાલીન કોચે ટૂંકું પ્રવચન આપ્યું હતું જેમાં તેમણે મુકુંદને ગુજરાતની ટીમના સંકટમોચક ગણાવ્યા હતા. કારણ આપતાં તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે મુકુંદ જ્યારે બૅટિંગ કરતા હોય ત્યારે ફિલ્ડર તરીકે હું સ્લીપમાં બે હાથ જોડીને ઊભો રહેતો હતો. એવી અપેક્ષા સાથે નહીં કે કૅચ આવશે તો હું ઝડપી લઈશ. પરંતુ એક એ પ્રાર્થના સાથે હાથ જોડતો કે કોઈપણ રીતે આ બૅટ્સમૅનને આઉટ કરાવી દે.
આજે વાત મુકુંદની કરવાની નથી તેના અંગે ભવિષ્યમાં અહીં ચર્ચા કરીશું પણ મુકુંદની ટીમના એ વખતના કોચ અંશુમન ગાયકવાડની વાત કરવાની છે.
એ દિવસે મુકુંદને સંકટમોચક કહેનારા અંશુમન ગાયકવાડના દિમાગમાં કદાચ પોતાની કારકિર્દી રમતી હશે કેમ કે હકીકત તો એ છે કે તેઓ ખુદ ભારતીય ટેસ્ટ ટીમના સંકટમોચક રહી ચૂક્યા હતા. ખાસ કરીને વેસ્ટ ઇન્ડિઝના ખૂનખાર ઝડપી બૉલરનો સામનો કરવાનો આવતો ત્યારે પિચ ઉપર ટકી રહેવા માટે ગાયકવાડ જેવા બૅટ્સમૅનની જરૂર પડતી હતી.
સુનીલ ગાવસ્કરની સાથે સામે છેડે એવા બૅટ્સમૅનની જરૂર હતી જે વિકેટ બચાવી શકે, જેને કારણે ગાવસ્કર પર દબાણ ઓછું રહે અને તેઓ ટીમને જરૂરી સ્કોર ખડકવા તરફ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે.
ગાવસ્કરની સમગ્ર કારકિર્દી દરમિયાન આ જવાબદારી બે બૅટ્સમેને બખૂબી નિભાવી હતી જેમાંના એક ચેતન ચૌહાણ અને બીજા અંશુમન ગાયકવાડ.
એ પણ હકીકત છે કે હરીફ ટીમના બૉલરનું નિશાન સ્વાભાવિકપણે સુનીલ ગાવસ્કર હોય અને આ સંજોગોમાં સામે છેડે રમતા બૅટ્સમૅનને થોડી હળવાશ મળતી હશે પરંતુ અત્યંત ખૂનખાર આક્રમણ સામે આવી હળવાશ એકાદ ઓવર પૂરતી જ રહેતી હતી.
ગાયકવાડની ખાસિયત એ રહી કે તેમને મોટા ભાગે વેસ્ટ ઇન્ડિઝ સામેની સિરીઝ માટે પસંદ કરવામાં આવતા હતા જ્યાં બૉલ બૅટ પર આવવાને બદલે મોટા ભાગે શરીર પર જ આવતો હતો.
ઘણા સમય અગાઉ એકવાર વાતચીતમાં અંશુમન ગાયકવાડે મજાકમાં એમ પણ કહ્યું હતું કે માર ખાવાનો વારો આવે ત્યારે કૅરેબિયન બૉલર સામે રમવા માટે મને મોકલવામાં આવતો હતો.
End of સૌથી વધારે વંચાયેલા સમાચાર
મૅચ બચાવવાની જવાબદારી
ગાયકવાડની ટેસ્ટ કારકિર્દી પર નજર કરીશું તો ખ્યાલ આવશે કે તેમણે રમેલી 40 ટેસ્ટમાંથી 22 ટેસ્ટ તો કૅરેબિયન સામે હતી. તેમાં તેમની કારકિર્દીના 1985 પૈકીના 1032 રન અને એક સદી પણ નોંધાયેલી છે.
1974-75માં ક્લાઇવ લોઇડની ટીમ સામે બૅંગલોરમાં ટેસ્ટ રમીને ગાયકવાડે તેમની કારકિર્દીનો પ્રારંભ કર્યો ત્યાર બાદ 1984-85મા તેમની કારકિર્દીના અંત સુધીમાં ભારતીય ટીમ વેસ્ટ ઇન્ડિઝ સામે પાંચ સિરીઝ રમી હતી અને એ તમામમાં ઓપનર તરીકે સુનીલ ગાવસ્કરની સાથે ગાયકવાડે જ ભારતીય ઇનિંગનો પ્રારંભ કર્યો હતો. તેમાં એકાદ બે મૅચ અપવાદ હશે પરંતુ આ વાસ્તવિકતા છે.
આમ ગાયકવાડે તેમની કારકિર્દીના મોટા ભાગના સમયે માઇકલ હોલ્ડિંગ, એન્ડી રોબર્ટ્સ, માલ્કમ માર્શલ કે ગાર્નર ઉપરાંત મહાન સ્પિનર લાન્સ ગિબ્સની બૉલિંગનો સામનો કર્યો છે એ વાત તેમના 40 ટેસ્ટના 1985 રન પર નજર કરતી વખતે યાદ રાખવી જોઇએ.
1952ની 23મી સપ્ટેમ્બરે ગાયકવાડનો જન્મ મુંબઈમાં થયો પરંતુ તેમનો ઉછેર મૂળ વતન વડોદરામાં જ થયો. ક્રિકેટ તો રગેરગમાં હતું કેમ કે પિતા દત્તાજી ગાયકવાડ ભારત માટે ટેસ્ટ રમી ચૂક્યા હતા
મામા ઘોરપડે તેમના જમાનાના ઉમદા ક્રિકેટર હતા જેમણે વડોદરામાં ક્રિકેટના ઘડતરમાં ઘણો ફાળો આપેલો હતો. આ ઉપરાંત બરોડાના મહારાજા ગાયકવાડના પરિવાર સાથે સંકળાયેલા અંશુમન ગાયકવાડે 18 વર્ષની વયથી તો ફર્સ્ટ ક્લાસ ક્રિકેટમાં રમવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.
માત્ર ગાયકવાડ જ નહીં પરંતુ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક બૅટ્સમૅનમાં મૅચ બચાવવાની કાબેલિયત જોઈને નવાઈ લાગે પરંતુ તે સમય જ એવો હતો.
આ ત્રણેય ટીમને દર વર્ષે રણજી ટ્રૉફીમાં ચાર મૅચ રમવા મળે તેમાંથી બે મૅચ મુંબઈ અને મહારાષ્ટ્ર જેવી મજબૂત ટીમ સામે હોય. આ સંજોગોમાં તેમના ભાગે દર વખતે મૅચ બચાવવાની જ જવાબદારી આવતી હતી.
તેથી જ મુકુંદ પરમાર, બિમલ જાડેજા કે સિતાંશુ કોટક જેવા ટેકનિકલી પરફેક્ટ બૅટસમૅન જોવા મળ્યા છે જેમને રન કરવા કરતાં વિકેટ બચાવવા માટે વધારે મથામણ કરવી પડતી હતી. આ હરોળમાં મોખરાનું નામ એટલે અંશુમન ગાયકવાડ.
સામો છેડો બચાવી રાખવાની જવાબદારી
ઇમેજ સ્રોત, AFP/Martin Hayhow
વડોદરાના આ ઉમદા બૅટસમૅને આ પરંપરા આગળ વધારીને ટેસ્ટ ટીમમાં પણ આવી જ જવાબદારી અદા કરી જેને કારણે સુનીલ ગાવસ્કરને સરળતા રહેતી હતી એટલું જ નહીં પણ વેસ્ટ ઇન્ડિઝના ધરખમ બૉલરો સામે વિકેટ બચાવવાની ભૂમિકા ગાયકવાડ સંભાળે જ્યારે રન કરવાની જવાબદારી ગાવસ્કર સંભાળે તેવો એક વણલખ્યો નિયમ બની ગયો હતો.
આવી જ એક યાદગાર મૅચ એટલે પાકિસ્તાન સામેની 1983-84ની સિરીઝની જલંધર ખાતેની ટેસ્ટ. કપિલદેવે મૅચના પહેલા જ બૉલે મોહસીન ખાનને આઉટ કરીને ટીમને સફળતા તો અપાવી તેમ છતાં પાકિસ્તાને ગોકળગાયની ગતિથી રમીને બીજા દિવસે સાંજ સુધીમાં 337 રનનો સ્કોર ખડકી દીધો અને એ જ દિવસે ગાવસ્કર તથા મોહિન્દર અમરનાથની વિકેટ પણ ખેરવી દીધી.
પાકિસ્તાની આક્રમણ સામે વિકેટ પર ટકી રહેવું મુશ્કેલ હતું ત્યારે ગાયકવાડે 11 કલાકની મૅરેથૉન ઇનિંગ્સ રમી અને કારકિર્દીની પ્રથમ બેવડી સદી પણ ફટકારી. આજના જમાનામાં કોઈ બૅટ્સમૅન 11 કલાક સુધી ટકી રહે તે વિચારવું પણ શક્ય નથી ત્યારે એ મૅચ બાદ ગાયકવાડની આ માટે પ્રશંસા થઈ હતી.
અંશુમન ગાયકવાડની આવી જ બૅટિંગ બરોડા અને વેસ્ટ ઝોન માટે પણ જોવા મળતી હતી કેમ કે મુંબઈ કે નોર્થ, સાઉથ ઝોનની ટીમ સામે રમતી વખતે તેમનું લક્ષ્ય ટીમને બચાવવાનું જ રહેતું અને તેને કારણે જ ફર્સ્ટ ક્લાસ ક્રિકેટમાં ગાયકવાડે છ કે સાત કલાક સુધી બૅટિંગ કરી હોય તેવી ઘણી ઇનિંગ જોવા મળશે.
જોકે તેનું પરિણામ એટલે ફર્સ્ટ ક્લાસ ક્રિકેટમાં 206 મૅચમાં 12 હજારથી વધારે રન અને 34 સદી તથા 47 અડધી સદીનો પ્રભાવશાળી રેકર્ડ છે.
ગાયકવાડ એક ઉમદા બૅટ્સમૅનની સાથે સાથે ઉપયોગી ઑફ સ્પિનર પણ હતા તે બાબતની ફર્સ્ટ ક્લાસ ક્રિકેટમાં તેમણે ખેરવેલી 143 વિકેટ સાક્ષી પુરાવે છે.
નિવૃત્ત થયા બાદ તેમણે કોચિંગનો માર્ગ અપનાવ્યો અને ભારતીય ટીમના કોચ બન્યા હતા. આ સિવાય પણ તેમણે ગુજરાત અને બરોડાની ટીમના કોચ તરીકે પણ ફરજ બજાવી છે. 1999માં અનિલ કુંબલેએ પાકિસ્તાન સામે ફિરોઝશાહ કોટલા ખાતે ઇનિંગની તમામ દસ વિકેટ ખેરવી ત્યારે ગાયકવાડ જ ભારતીય ટીમના કોચ હતા.
તમે બીબીસી ગુજરાતીને સોશિયલ મીડિયા પર અહીં ફૉલો કરી શકો છો
આ લેખમાં Google YouTube દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવેલું કન્ટેન્ટ છે. કંઈ પણ લોડ થાય તે પહેલાં અમે તમારી મંજૂરી માટે પૂછીએ છીએ કારણ કે તેઓ કૂકીઝ અને અન્ય તકનીકોનો ઉપયોગ કરી શકે છે. તમે સ્વીકારતા પહેલાં Google YouTube કૂકીઝ નીતિ અને ગોપનીયતાની નીતિ વાંચી શકો છો. આ સામગ્રી જોવા માટે 'સ્વીકારો અને ચાલુ રાખો'ના વિકલ્પને પસંદ કરો.
YouTube કન્ટેન્ટ પૂર્ણ
