IKIBIRIRAHO, Imyaka ine irarangiye Uburusiya butanguje intambara yeruye kuri Ukraine, iherezo ryayo riracari kure nk'ukwezi

Mu gihe Uburusiya bwatanguje iyi ntambara buzi ko mu misi urume rumara bwari kuba bwakubise hasi Ukraine, yahindutsemwo intambara y’akaga kabi umugabane wa Bulaya utari bwigere ubona kuva ku ntambara ya kabiri y’isi yose.

Incamake

  • Trump yahakanye inkuru ivuga ko umuyobozi mukuru w'igisirikare cya Amerika arwanya igitero kuri Irani
  • Amerika: Ingendo z'indege zirenga 5,000 zahagaritswe kubera urubura
  • Imyaka ine irarangiye Uburusiya butanguje intambara yeruye kuri Ukraine, iherezo ryayo riracari kure nk'ukwezi

Amakuru y'ikibiriraho

Bernard Bankukira na Dinah Gahamanyi

  1. Umupaka wa Gatumba-Uvira wuguruwe

    abantu bikoreye imizigo, imodoka ntoya yunguruza abantu
    Insiguro y'isanamu, Igihe umupaka wa Gatuma wugururwa, habonetse impunzi z'abakongomani ziriko zisubira iwabo

    Umupaka wa Gatumba na Kavimvira waraye wuguruwe, inyuma y’amezi makeya wari wugaye, inyuma y’aho inyeshamba z’umuhari M23 urwanya igisirikare ca Repubulika ya Demokarasi ya Congo ufatiye igisagara ca Uvira, mu ntango za Kigarama (12) umwaka uheze.

    Igisagara ca Uvira mu ntara ya Kivu y'Epfo gihana urubibe n’akarere ka Gatumba k’intara ya Bujumbura, uruja n’uruza hagati y’ibi bisagara bibiri rukaba rukomeye, kubera abantu benshi n’ibidandazwa njabukambibe bitari bike bica kuri uno mupaka.

    Ifatwa rya Uvira ryabonwa nk’akaga kuri Bujumbura, umugwa mukuru w’ubutunzi w’Uburundi. Mu nyuma M23 yahavuye irekura Uvira ku gitsure c’amakungu, cane cane Reta zunze Ubumwe za Amerika.

    Igihe uno mupaka wugururwa ejo ku wa mbere, nta ruja n'uruza runini rwahaboneka nk’uko vyari bimeze imbere y’uko umupaka wugarwa.

    Abahaboneka cane bari cane cane abagore n’abana bafise intekera ku mutwe, basubira iwabo inyuma y’amezi arenga abiri bari bamaze mu buhungiro mu Burundi.

    Mwavita Françoise, umwe muri aba bagore bariko basubira muri RD Congo, agira ati: “Twabonye vyinshi ariko turavyihanganira, ndashima Imana yatumye uyu mupaka wugururwa ngo nsubire iwacu”.

    Abandi bari mu munezero ni abatunzwe n’uruja n’uruza rwo kuri uwo mupaka, baba abasumira canke abunguruza abantu ku mpande zompi z’umupaka.

    Innocent Akimana arongoye ishirahamwe ry’abatwara imizigo bakoresheje udukinga tw’abagendana ubumuga, agira ati: “Ni ukuri ndaryohewe cane, ubuzima buca busubira kubandanya kuko bwari bwarahagaze. Twizere ko ibintu bigiye kugenda neza nk’aho ha mbere kuko twari tumerewe nabi”.

    Jean Paul Ndayarwanije, umushoferi, na we agira ati: “Twebwe nk’abashoferi twatwara abantu n’ibintu biciye mu ma-agences ntitwaronka abantu dutwara kuko imipaka yari yugaye. Igihombo cari kinini cane.

    “Nka twebwe abapangayi twari twirukanwe mu mazu y’abandi kuko nyen’inzu ntiyari kwemera ko uguma mu nzu yiwe utariha. Uyu musi ko akazi kagira gatangure, tugiye kandi kwiyungunganya, turondere ubuzi, turondere kandi uko dushobora gupanga, abana bongere kuryama heza”.

    Uno mupaka wuguruwe nyuma y’uko mu ntango z’ukwezi kwa mbere umunyamabanga mukuru wa CNDD FDD uri ku butegetsi mu Burundi yabwiye Abarundiko batokwitega ko umupaka wa Gatumba wari ugiye kwugururwa ubu vuba.

    ''I Buvira [Uvira] hugarwa nk'i Gasenyi, hugarwa nko ku Ruhwa [imbibe n'Urwanda]. Ntimuze muravuga ngo ejo nzoja i Buvira, gukora iki?”, ni ko Reverien Ndikuriyo yavuze mu kiganiro n’abanyamakuru ari imbere y'abanywanyi benshi b'umugambwe CNDD-FDD, hari ku wa 2 Nzero (1) 2026.

  2. Trump yahakanye inkuru ivuga ko umuyobozi mukuru w'igisirikare cya Amerika arwanya igitero kuri Irani

    Perezida Trump

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Insiguro y'isanamu, Perezida Trump

    Perezida wa Amerika, Donald Trump, ku mugoroba wo ku wa mbere - tariki ya 23 Gashyantare (2) , yahakanye amakuru avuga ko Jenerali Daniel Kane, uzwi ku izina rya "Razen", arwanya ibikorwa bya gisirikare kuri Irani.

    Mu butumwa yashyize ku mbuga nkoranyambaga , Perezida Trump yanditse ko ayo makuru ari "ibinyoma rwose"

    Yashimangiye ko: Jenerali Kane, kimwe n'abandi basirikare bakuru, ntashaka intambara, ariko iyo hafashwe icyemezo cyo gufata ingamba za gisirikare kuri Irani, yizera ko azatsinda intambara byoroshye.

    Bwana Trump yongeyeho ko Jenerali Kane azi neza Irani kuko yategetse Operation Midnight Hammer, ibitero by'indege Amerika yateye Irani mu mpeshyi ishize.

    Nyuma y’icyo gitero, yavuze ko gahunda y'i ntwaro za kirimbuzi ya Irani "itazakomeza" kuko "yasenyutse burundu" nyuma y’ibitero by’indege za Amerika B-2.

    Perezida wa Amerika Donald Trump yise Jenerali Kane(Iburyo)

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Perezida wa Amerika Donald Trump yise Jenerali Kane(Iburyo)

    Perezida wa Amerika yise Jenerali Kane "intwari ikomeye" kandi avuga ko ahagarariye "igisirikare gikomeye kurusha ibindi ku isi."

    Bwana Trump yongeyeho ko umuyobozi w’ingabo za Amerika atigeze avuga ko agomba gufata ingamba zo kurwanya Irani cyangwa se ibitero bike - yise "ibinyoma" - kandi ko yibanda gusa ku "ntsinzi" kandi ko azayobora igikorwa cyo gutera Iran mugihe hatanzwe itegeko ryo kugaba igitero.

    Yashimangiye ariko ko icyemezo cya nyuma cyo gutangiza urugamba ari icye kandi ko yakwishimira kumvikana na Irani, ariko ko niba nta masezerano azagerwaho, "uwo munsi uzaba mubi cyane kuri icyo gihugu."

  3. Amerika: Ingendo z'indege zirenga 5,000 zahagaritswe kubera urubura

    Urubura rudasanzwe rwahungabanyije ubuzima muri Amerika

    Umuyaga ukomeye wibasiye inkombe z'iburasirazuba bwa Amerika kuri uyu wa mbere, uzana urubura rwinshi rwaciye agahigo mu mateka, bituma ubuzima bwa miliyoni z'abantu buhungabana ndetse ibihumbi by'ingendo z'indege bihagarikwa.

    Mu bice bimwe bya Rhode Island na Massachusetts, haguye urubura rungana hafi na santimetero 94, mu gihe muri Central Park ya New York City haguye urubura rurenga santimetero 48, nk'uko byatangajwe n'ikigo cy'igihugu gishinzwe ubumenyi bw'ikirere (National Weather Service).

    Ikigo cya leta ya New York gishinzwe umutekano cyaburiye abaturage ko ingendo ziri hafi yo kudashoboka na gato muri iyo leta.

    Inzu n'ibigo by'ubucuruzi birenga 600,000 ku nkombe z'iburasirazuba byabuze amashanyarazi, aho New Jersey na Massachusetts ari zo zagizweho ingaruka zikomeye kurusha izindi.

    Impanuro zo kwirinda inkubi y'urubura (winter storm warnings) zageze henshi kuva muri North Carolina kugera mu majyaruguru ya Maine, ndetse no mu bice bimwe byo mu burasirazuba bwa Canada.

  4. Imyaka ine irarangiye Uburusiya butanguje intambara yeruye kuri Ukraine, iherezo ryayo riracari kure nk'ukwezi

    Muzinga

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Imyaka ine irarangiye Uburusiya butanguje intambara yeruye kuri Ukraine, hari ku wa 24 ruhuhuma (2) 2022, gushika ubu hakaba ata kimenyetso na kimwe cerekana ko yoba iriko irarangira nubwo hari utwigoro two kurondera kuyirangiza.

    Mu gihe Uburusiya bwatanguje iyi ntambara buzi ko mu misi urume rumara bwari kuba bwakubise hasi Ukraine, yahindutsemwo intambara y’akaga kabi umugabane wa Bulaya utari bwigere ubona kuva ku ntambara ya kabiri y’isi yose.

    Mu misi ya mbere y’iyi ntambara, ibisata bijejwe igendereza vy’Uburengero vyabona ko Kyiv (umugwa mukuru wa Ukraine) yari kuba yafashwe mu kiringo kitarenga indwi imwe gusa, mbere na Perezida Vladimir Putin w’Uburusiya akaba yabona ko intambara yari kumara amayinga makeya gusa.

    Ariko gushika ubu, umugwa mukuru wayo uracari mu minwe y’ingabo za Ukraine. Igihe ingabo z’Uburusiya zawusugereza mu misi ya mbere, vyagiye kurangira zikuye akarenge inyuma y’uko zikubitiwe kw’ibarabara rya Bucha n’ingabo za Ukraine zarahira zikarengwa ko zitarekura.

    Intambara igitangura, ibihugu vy’uburengero vyihutiye kwemerera ubuhungiro Perezida Zelensky kuko bitibaza ko yashobora guhangana n’inguvu za gisirikare z’Uburusiya, ariko wewe yabasavye ahubwo ko bamushigikira, bakamuha ibikoresho kugira ngo yivune umwansi.

    Gushika ubu, ku mfashanyo yagiye ahabwa n’ibi bihugu vy’incuti za Ukraine, Zelensky aracahanganye na Putin bikomeye.

    Inyuma y’imisi, Uburusiya bwagiye gutangaza ko intego z'igitero cabwo hagati muri Ukraine bwamaze kuzishikako, kandi ko ivyo gufata Kyiv bitarimwo.

    Isabukuru y’imyaka ine iyi ntambara itanguye ibaye mu gihe aka kimenyetso na kimwe cerekana ko yoba yimirije kurangira, abatikira bakabandanya gutikira, ibisambuka bikabandanya bisambuka, utwigoro twose tukaba ataco turashikako.

    Igihe yiyamamariza ikiringo ciwe ca kabiri nk’umukuru w’igihugu, Perezida Donald Trump wa Reta Zunze Ubumwe za Amerika yari yemereye abanywanyi biwe ko yari kuyihagarika mu masaha 24. Hagati aho, mu gihe ica gatanu c’ubutaka bwayo cigaruriwe n’Uburusiya, nta joro ryijana Ukraine idacucagiwe ibibombe, ariko ibandanya yihagararako.

    Aho Uburusiya bugenzura

    Inyuma y’imyaka ine, ibisagara bitari bike vyo mu buseruko no mu burengero bwa Ukraine, muri vyo harimwo nk’ivya Bakhmut, Toretsk na Vovchansk bisigaye ari umunyota.

    Ibice bitari bito vy’intara za Luhansk na Donetsk mu karere ka Donbas, hamwe n’intara za Zaporizhzhia, na Kherson, biri mu minwe y’ingabo z’Uburusiya.

    Kimwe mu bibazo bitumye utwigoro two kurondera amahoro ataco dushikako, harimwo ic’uko Uburusiya bushaka ko Ukraine ibuhebera izi ntara uko zakabaye, ikintu Kyiv itarota yemera.

    Ayandi makuru ku misi ya mbere y'iyi ntambara:

  5. Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubashikiriza amakuru yo mu karere no mu makungu mu buryo bw'aka kanya.